look at look at the end of the parsha. It says the end of Parshas Mishpatim actually talks about Matan Torah. The last parsha piece, it says there Hashem said to Moshe, \"Come up to the mountain and be there, and I'll give you the luchos.\" Moshe and Yehoshua came, and to the זקנים he said, \"Stay here.\" Then it says, ויעל משה אל ההר, look at pasuk, starts with פסוק ט״ו: ויעל משה אל ההר, Moshe went up to the mountain, ויכס הענן את ההר, and the anan, the cloud, covered the mountain. Then it says, וישכן כבוד ה׳ על הר סיני, and the honor of Hashem rested on הר סיני, ויכסהו הענן, and the anan covered it, ששת ימים, for six days. ויקרא אל משה, and He called to Moshe, ביום השביעי, and on the seventh day He called him, מתוך הענן, Hashem called Moshe from through the cloud. Then it says, ומראה כבוד ה׳ כאש אוכלת בראש ההר, the kavod of Hashem looked like fire, eating, consuming, on top of the mountain לעיני בני ישראל, the Yidden saw it. Then it says, ויבא משה בתוך הענן, Moshe went into the cloud, ויעל אל ההר, and went up to the mountain, ויהי משה בהר ארבעים יום וארבעים לילה, Moshe was there for 40 days and 40 nights. Okay, so let's learn the sicha now. בסיום הסדרה, ב״ויבא בתוך הענן״, the end of the סדרה and the last words of the the the end of the last by the end by the last pasuk, where it says Moshe came into בתוך הענן, into the cloud, Zogt

Rashi, now you can see what Rashi says, ענן זה כמין עשן הוא, this cloud was like smoke. וכולי, and then he says more, but the Rebbe doesn't bring the end of the Rashi yet. We could look at the Rashi. Rashi says the second half of Rashi is: ועשה לו הקדוש ברוך הוא למשה שביל בתוכו, Hashem made for Moshe a path in the middle of this cloud, in the middle of the smoke. It's left over from מתן תורה. This is from מתן תורה, we'll see. איז דארף מען דא פארשטיין, ענן בכלל ווערט געטייטשט וואלקן. ענן, the word ענן means a cloud. עשן מיינט רויך, means smoke. וואס דאס זענען צוויי באזונדערע זאכן. Smoke and a cloud, that's two different things. און נאך מער, ס'איז פארקערטע זאכן, they're opposite. ענן ווערט געשאפן פון מים, a cloud comes from water, און עשן, and smoke comes from אש, from fire. היינט, therefore the kashya is like: number one, וואס נעמט רש״י טייטשן ענן אנדערש ווי איבעראל? What makes Rashi change that here the cloud means smoke? און צווייטנס, וואס איז אבער בכלל שווער אין פשוטו של מקרא וואס רש״י דארף דאס צו פארענטפערן? What does Rashi want? Rashi only explains the pasuk if something not clear. What's not clear? It says very clearly: Moshe went into the cloud, finished! Why why does Rashi even look for any pshat? Okay, that's the first part of Rashi. ווייטער איז רש״י מאכט, then Rashi continues and says, ועשה לו הקדוש ברוך הוא למשה שביל בתוכו, Moshe Hashem made for Moshe a path. דער מקור פון דעם ענין איז אין גמרא, the

source of such a thing is in Gemara. אבער דארט קומט עס אלס א תירוץ אויף דער סתירה צווישן צוויי פסוקים, in Gemara it comes as an answer to a contradiction between two pesukim. The Gemara says like this: כתיב, it says one pasuk, not here, someplace else it says, פרשת פקודי, ולא יכול משה לבוא אל אהל מועד כי שכן עליו הענן, Moshe couldn't enter the אהל מועד because the cloud was there. So obviously Moshe could not go into the cloud. כתיב, another pasuk says, and that's this פסוק, ויבא משה בתוך הענן, Moshe came into the cloud, so he could go into the cloud. So the דבי רבי ישמעאל תנא, so in yeshivah of Rabbi Yishmael they answer like this: נאמר כאן בתוך ונאמר להלן בתוך, when it says here he went בתוך, we learn out the word בתוך from a different place. By Krias Yam Suf it says ויבאו בני ישראל בתוך הים, same word, they went, what does that, what happened there? נעשה להם שביל, just like there Hashem made a path, דכתיב it says והמים להם חומה, the water was like a like a wall on both sides, so like a path, אף כאן שביל, also here a path. So the reason the Gemara brings this idea that Moshe had a path here is pashut because there's a contradiction to another pasuk. So we have to answer: in the couldn't go, but when you make a path he could, that's why he could, that's the pshat. אבער אין פירוש רש\"י דא קען מען ניט לערנען אז ער איז אויסן צו מיט צו פארענטפערן די סתירה, you can't learn that Rashi says this because this will answer a contradiction. Why? ווייל די סתירה ווערט ערשט שפעטער, this contradiction only comes up later in פסוק ולא יכול משה. The other pasuk where it says that Moshe couldn't come in, that's in פקודי, האט רש\"י געהאט פארענטפערט די סתירה ווען ס'איז ווערט דארטן. When does Rashi answer a contradiction to pesukim? When the first pasuk comes, there's no contradiction yet. When you come to the second pasuk and that contradicts the previous, Rashi answers it later. So

Rashi here is not interested in answering a contradiction later. מוז מען זאגן we must say אז דאס וואס רש\"י דארף באווארענען ווי אזוי משה ער איז געקענט אריין אין ענן, so we have to say that this that Rashi has to tell us how was Moshe possible to go into the cloud, and Rashi has to answer it by עשה לו עשה ליה הקב\"ה למשה שביל, he made him a path, איז ניט דערפאר שפעטער זאגט דער פסוק ולא יכול משה לבא כי שכן עליו הענן, is not because there's a later pasuk which says Moshe couldn't come into the ענן, נאר ווייל מען פארשטייט דא אז מען קען נישט אריינקומען אין אן ענן. Obviously here, this pasuk itself has a problem, how did Moshe come into the ענן? We have to answer that he was he went through what they Hashem made a path. But that's the problem, it's תמוה. To say that it's hard to understand how Moshe went into the ענן is not not understood, why not? Rashi איז מפרש פריער, it says ומשה נגש אל הערפל. Right here before we said Moshe entered the ערפל. Yeah? So this is not, is the end of Yisro. Moshe went into the ערפל. What's ערפל? So Rashi says אז דאס מיינט לפנים משלש מחיצות. ערפל is an area within three areas, there are three areas, חושך, ענן, וערפל. There is darkness, and then there is worse than that, a cloud, and then there is worse than that, ערפל, which is a very thick cloud. דאס הייסט אז משה איז דורך געגאנגען, נישט בלויז חושך וענן, משה passed, Rashi says there, not only the darkness, not only the cloud, נאר אויך דורך ערפל, he also went through the ערפל, וואס איז, רש\"י טייטשט דארט עב הענן, ערפל is the thickness of the cloud. און פארדעסטוועגן, באווארענט ניט רש\"י ווי אזוי, there's a pages are mixed up in this sicha, it's upside down, כמעט. But Rashi doesn't say how ווי אזוי ער האט דארט געקענט דורכגיין, how was he pass, Rashi doesn't answer. Is a פולע מוכח, Rashi does, should If anything, should have If Rashi feels that al pi peshat you can't go through a cloud, so how did he go through there? So he should have answered that he made a path, should have said it over there. A פולע מוכח, since Rashi doesn't say it there, אז אין חומש למיקרא, אין פשוטו של מקרא איז קיין קשיא נישט ווי משה קען דורכגיין אן ענן. A simple, that in peshat, not a question how you could go through a cloud. You can go through a cloud. און מיר זעהן בפשטות, אז מען קען דורכגיין אן ענן. You could go through a cloud, אפילו אז ס'איז ניט קיין שביל, even if you don't have a path. היינט וואס דארף ער עס באווארענען ביי ענן אין אונזער פסוק? So therefore, over there he didn't tell us, so why is it important here? So mimela if we say it's a contradiction, you could say over there it says he couldn't, but here Rashi doesn't answer the contradiction, just explaining why how he went through the ענן. What's the problem? Why do you need to tell me that he went through a path? So, the Rebbe answers that the answer is like this. די קשיא באשטייט דא אין פשוטו של מקרא, one of the things the Rebbe asked, what is the problem with this pasuk, that Rashi has to say anything? The problem is like this. באלד דער פסוק זאגט פריער ויכס הענן את ההר, that's why I said you'll have the Chumash, the פסוק says before, ויעל, the פסוק says before, ויעל משה אל ההר, משה went up to the mountain, ויכס הענן את ההר, and the cloud covered the mountain. So it says there like that. אז דער בארג איז געווען באדעקט מיט'ן ענן, the mountain was covered with the cloud. איז דאך muvan me'eilav, so we understand, אז ווען ויעל משה אל ההר, so when the pasuk says here Moshe went up to the mountain, איז ער אריין אין ענן, he went into the ענן, for sure he went in the cloud. So נו וואס דארף מען נאכדעם זיין א מפרש זיין ויבא משה בתוך הענן? Why does the Torah have to say that Moshe went into the cloud, that's how he went up? Obviously, if it tells you he went up to the mountain, and we know from the פסוק before that there was a cloud there, so it's obvious, why does the פסוק have to repeat he went into the cloud? Okay, so let's skip the, like I said, the brackets, that gets complicated if it's שיטות, so we'll not Let's go to the next column. איז דערפון משמע, from that we understand, אז בתוך הענן מיינט דער פסוק זאגן, that when the Torah adds that he went into the cloud, the Torah adds אז דער ענן וואס שטייט דא איז ניט דער זעלבער ענן וואס ווערט דערמאנט אין די פריערדיקע פסוקים. It must be a different cloud. The previous cloud that the פסוק says that it was a cloud, that for sure he went through. The Torah is trying to tell you there's another cloud he went, not the same one as we had before. We'll see. ווייטער, איז די שאלה, so the question is, וואס איז געווען אט דער ענן? So what is this? It's a new cloud? Says the Torah The Torah says a cloud covered it, but now it says he went through another cloud, that's what it seems like. זאגט Rashi, yes, it's a different cloud. ענן זה, אז this one, כמין עשן, that's smoke. What is the peshat? And he explains. דעם ענן וואס ווערט דערמאנט אין די פריערדיקע פסוקים און פרשיות, the cloud that the the פסוק before speaks about that there was a cloud on top of the mountain or the previous פרשה יתרו it says, דאס וואס רש\"י מפרש זיין. Rashi doesn't have to explain what's a cloud. Everyone knows what a cloud is. דארטן איז מובן בפשטות. So it's clear. ס'איז געווען אן ענן כפשוטו, there was a simple cloud, ובו איז געווען אנגעטאן כבוד השם. Hashem's glory was put into a cloud. או עס איז געווען דער עמוד הענן, we know constantly there was this pillar of cloud that guided them their way. אז השם הולך לפניהם יומם בעמוד ענן. Hashem guided them, how did He guide them, through the cloud. ולילה בעמוד אש לאיר להם, at night it was the fire. So we know a cloud is a cloud, ענן כפשוטו, there's no problem. So the previous times it's mentioned it was a cloud, that's fine, simple. מה שאין כן דער ענן שבהפסוק זה, וואס מען מוז זאגן אז עס איז געווען אן אנדער מין ענן, now the

cloud that it says here Moshe went into the cloud, and we said before it can't be the same cloud because the פסוק wouldn't repeat it, it must be a different cloud, דארף Rashi מפרש זיין אז ענן זה כמין עשן. So this is a different type of cloud. This cloud is smoke. Why would he say smoke? Where did the smoke come from? So the Rebbe explains דער הכרח פון Rashi אז ענן זה כמין עשן איז פון די פסוקים גופא. What forced Rashi to say that this cloud was smoke, from the פסוקים. What's the פסוקים? So let's look at the פסוקים again. The פסוק says here like this. פסוק ט״ז again. וישכן כבוד ה׳ על הר סיני ויכסהו הענן. The Kavod Hashem was on Har Sinai, the ענן covered it ששת ימים, the six days. Then it says ויקרא אל משה ביום השביעי מתוך הענן, so Hashem called Moshe on the seventh day through the ענן. Then the pasuk says ומראה כבוד ה׳ כאש אוכלת, השם's kavod looked like fire eating on top of the mountain. Then it says Moshe came into the cloud and went up to the הר. So he says like this: tzvishn ויקרא אל משה, between the pasuk where it says Hashem called Moshe, un ויבא משה, and that Moshe came, Hashem called him so he came, is a pasuk, in the middle there's a new pasuk which doesn't belong there. It should have said Hashem called Moshe, and what's right after that, ויבא משה, Moshe came in. In the middle it says a פסוק, ומראה כבוד ה׳ כאש אוכלת בראש ההר, that Hashem's kavod was the, looked like was like a fire eating. Iz nisht farshteyndik, you don't understand, der pasuk volt gedarft shteyn far ויקרא אל משה. This pasuk, that there was a fire on the mountain, should have been written before the pasuk said Hashem called Moshe, bahamshech tzu וישכן כבוד ה׳. It says the kavod of Hashem was on the mountain, so he's describing what happened to the mountain, he should have continued with the description that there was a fire on the mountain, then he should say Hashem called him and he came. Apfaytshn, he should have explained out the mar'eh fun kavod Hashem iz geven ke'esh ochelet. When he says Hashem was on the mountain, he should have right away said and it looked like a fire. Far vos shtayt ersht nach ויקרא אל משה ביום השביעי מתוך הענן, why after it says he called, Hashem called Moshe, before it says Moshe came, in the middle he puts in the pasuk that the kavod of Hashem looked like a fire that was eating? So let's skip the brackets again because it's all connected to the previous brackets. That's what he's going to say. So the brackets finish page 278, and the third, der Rebbe lernt Rashi, so Rashi says, אז דער pasuk ומראה, this pasuk where it says the sight of the kavod of Hashem was like a fire, איז א הקדמה צו דעם פסוק ויבא משה בתוך הענן, that's an introduction to the pasuk that משה רבינו came into the cloud. And is מרמז נישט וואס דער ענן איז אנדערש פון דעם ענן וואס שטייט פריער אין פסוק, by saying that, we just said that Rashi says the pasuk tells us that this cloud was a different cloud than before. What's the difference, how is it different? That's why right before it says משה went into the cloud, the pasuk says there was a fire there! So this is introduction. First he gives an introduction, then we'll understand why the Torah then continues that he went into the cloud, because this is a different cloud. This is a cloud that came from the fire! דער ענן איז א תוצאה פון דעם אש אוכלת. This is a different cloud, it's not the same cloud that came on the mountain. וואס איז, there was another thing, there was a fire there, and fire makes a cloud, makes the smoke, I mean. And is כמין עשן, this is a cloud like smoke, וואס איז געקומען פון דעם אש אוכלת וואס שטייט פריער אין פסוק, which came from the fire that was eating, that was consuming. That's why the, Hashem called him, and then right after that the Torah wants to tell you that he came in, but he went through the cloud, a special cloud, so right before it says he came through the cloud, pasuk says that there was a fire here, and through that cloud he came. This is fire, Rashi says must be smoke. דאמיט ווערט אויך מובן דער דיוק הפסוק אש אוכלת, this is why it's important to write it was like a fire that was consuming. לכאורה נישט פארשטאנדיק, we don't understand, צו מתאר זיין די מראה פון כבוד ה׳, to describe the kavod, what the kavod of Hashem looked like, איז לייגט נאר איין צו זאגן אז עס איז געווען ווי פייער. All important just say it looked like fire. So it should have said ומראה כבוד ה׳ כאש, Hashem looked like fire. So וואס דארף דערביי צוגעגעבן ווערן אז עס איז געווען ווי אן אש אוכלת? Why does it have to say it's like an esh that consumed? What's the difference? We're trying to describe Hashem's look, so to speak. But back back it didn't. But here it did consume. על פי הנ״ל איז פארשטאנדיג בפשטות, now we understand why היות אז די מכוון איז אין פסוק דא, since the reason why the פסוק בכלל is written here is to מרמז זיין א פירוש פון דעם פסוק שלאחריו ויבא משה בתוך הענן, to explain the next pasuk, what does it mean that he went into the clouds? The pasuk tells us before that there was a fire, and therefore from that we understand that the cloud in the next pasuk was smoke. אדער ענן איז געווען אן עשן וואס האט זיך געשאפן פון דעם וואס מראה כבוד ה׳ איז געווען כאש, the ענן, the cloud, was not really cloud, it was smoke. דעריבער איז דער פסוק מוסיף ומדגיש כאש אוכלה, so it has to

say it was fire that consumed, פאר אן עשן ווערט נישט פון אן אש אליין, fire doesn't make smoke, נאר פון אן אש וואס איז אוכלה, מכלה, פארברענט די זאכן, וואס זי איז נאהאנט. How does the smoke come? Because it's burning something up. If it would be a fire without consuming, there would be no smoke, and the pasuk, the whole purpose of the pasuk, the Rebbe learns, is to tell us there was smoke. Real fire is consuming. No, this kind of fire. We would have thought it wouldn't consume, could be to the ruach of fire that was just there as a fire. Like the... Yeah. There it was fire on the bush, but the bush didn't burn. Or the fire that... And he says, the Rabbi says: יש להוסיף, we could add, בכלל איז דער אש שלמעלה נישט קיין אש אוכלה, בכלל it says a fire that comes from the שמים, from heaven, doesn't burn up, doesn't consume, if that's שקען הערן פריער ביים סנה, says by the bush, וירא והנה הסנה איננו, cuz it didn't burn, דערפאר דארף דער פסוק מודיע זיין, that's another reason, he says, the פסוק has to add אז דא איז יא געווען אן אש אוכלה, here it was, was a fire, כדי דערפון געשאפן אן ענן שיהיה כמין עשן. Mizbeach? Fire came from heaven? Yeah, that's special, that's special to consume the korbanot. Yeah, but here is a fire the אייבערשטער made as a description, as an expression of Himself, doesn't burn. But here, the פסוק has to, had to burn. If it wouldn't burn, then there wouldn't be smoke. And the Torah is trying to tell you that there was a smoke there, דערפאר דער זעלבער פסוק he went into the smoke. Okay, so we understand the first part of Rashi, why Rashi says and where he gets this point, very shmak, it's... And the שביל? Oh, that's what he's going to say now, the second half. על פי כל הנ״ל איז נאך מער פארענטפערט, ואינו פארשטאנדיג פארוואס Rashi דארף אנווייזן, now we have to understand, to explain why Rashi had to add ועשה לו הקדוש ברוך הוא למשה שביל בתוכו, that the אייבערשטער made for him a path, דא אין אונדזער פסוק, ובהמשך פון זיין פירוש ענן זה כמין עשן הוא. Earlier, when it says Moshe went in the cloud, Rashi doesn't say he made a path, and the reason is because you don't need a path, you could go through the cloud. Here, and in the same Rashi, with the same thing, first he says this was smoke, and then he says a path, why? ווען דער ענן דא וואלט געווען דער זעלבער ווי די פריעדיגע פסוקים, had this cloud been the same cloud as before, וואס דארף ער זיך יעצט אנווייזן אזוי ווי Moshe איז אריין אין תוך הענן? You don't need to tell you how he came to the cloud. ואדרבה, we learned פריער אז משה ניגש אפילו אל הערפל, ובאופן, we said before, Moshe entered in the depth, the deep cloud, no problem. אבל דערווייל אז ענן זה כמין עשן הוא, since he said this is a smoke, וואס רויך האט זיך א teva אז דער פיח וואס איז אין אים, פון דעם זאל מען זיך פאררייכערן, smoke has a teva of making you black, שווארץ מאכן דעם וואס געפינט זיך אין אים, און זיינע לבושים, you get black, your face gets black, and your clothes, oh, smoking. What, the teacher, no? Not smoke. And it means, so now after Rashi says that he went into this cloud, which was smoke, the kushya comes up, היעלה על הדעת אז אזוי איז געווען ביי משה רבינו? This is how it was, Moshe? Moshe had to get all black and everything? און אזוי האט ער אויסגעזען בשעת ער איז ארויף אויפ'ן בארג צום אייבערשטן? This is how he looked like when he went up the mountain to Hashem כדי צו מקבל זיין די לוחות, to get the luchot? Hefech hakavod. Imagine he was standing over there all black and dirty. דעריבער איז Rashi ממשיך, Rashi continue, ועשה לו הקדוש ברוך הוא שביל בתוכו, Hashem made a path, ומשה איז געגאנגען אין דעם שביל, he went to the path, באופן אז דער עשן האט נישט מגעגעבן צו אים, didn't affect him, he didn't get black. לכאורה איז דאס פארשטאנדיג, לכאורה the Rashi is perfect, both sides. No, not enough. Number one, פאר וואס זאגט Rashi ענן זה כמין עשן הוא?

Rashi says like an עשן, like a cloud, like a smoke. Rashi should have said ענן זה עשן הוא. לויט די הנ״ל איז דאס געווען אן עשן פון אש, עשן ממש. לכאורה, as we said before, it came from the fire and it burned, so it was a real smoke. The second thing, פאר וואס זאגט דער פסוק ויבא משה בתוך הענן, נישט בתוך העשן? So why, if it was smoke, the pasuk should have said smoke, why does the pasuk say cloud, and we have to figure out that it meant smoke? The pasuk should have said he came into the smoke. והביאור, the answer is like this: דער הר סיני אין מדבר סיני, דער שפאלט דער ראש ההר, this Har Sinai, which was in a מדבר, it was in a desert, and the top of the mountain, וואו עס איז געווען דער מראה כבוד ה׳ כאש אוכלה, at the top of the mountain where the fire was, איז דאך נישט קיין ארט וואס וואקסט אילנות, שטרויען, עשבים, things don't grow there, trees don't grow there, grass doesn't grow there, נאר א מקום פון עפר, אבנים ועפר, stones, rocks, sand. וסיבת העשן איז דוקא אז די fire איז אוכל ומכלה הדבר הנשרף. Smoke comes if it burns up something that's getting consumed. אילנות, like trees, huh? Why did Hashem put the סנה there? Because nothing grows? Yeah, that time was a... yeah. וואס דאס איז נישט שייך בדומם, you can't consume דומם, which is stones, אבנים, עפר, or sand. אבער דא זאגט דער פסוק, זאגט דער פסוק, זאגט

Rashi דא, אז ס׳איז נישט געווען עשן ממש, עס טאקע wasn't real, בלויז כמין עשן, it's like smoke, which means דער ענן פון די אכילת שריפת הדומם פון מעמד הר סיני איז געווען אזוי ווי אן עשן. It's burning the stones, which normally doesn't get smoke, but since it did burn something there, it came out smoke in a not natural way. איז אזוי ווי אן עשן סתם וואס ס'פארברענט א צומח וואס ס'ברענגט אן עשן, this looked like a smoke that came from something that got consumed, even though really, really didn't consume it, it consumed it, but not in a natural way. ומאי טעמא? ווייל דאס איז נישט געווען אן עשן טבעי, since it was not a natural smoke, רופט עס אן דער פסוק בשם ענן. You did in the previous shiur, so you don't need, huh? No, but that was עשן. It was an עשן. It's like, no, it wasn't like, it was a real עשן. It was a real smoke, and it made you black. But he called it an ענן because it wasn't natural. So it was from the rock, but it didn't really consume it. It didn't really consume it, it was like it's consumed. This is the פשוט פשט אין Rashi. יינה של תורה אין דעם פירוש רש״י, how does חסידות learn the Rashi, דער ענין פון עשן בהר סיני במתן תורה שטייט מפורש אין דער תורה אין פרשת יתרו. The fact that there was smoke on Har Sinai, it says clearly. Here, the pasuk doesn't say clearly, Rashi just explains. There's a pasuk that says וההר סיני עשן כלו, הר סיני was full of smoke, מפני אשר ירד עליו השם באש, because Hashem came down with fire. שאין כן אין פרשתנו, שטייט דער לשון ענן. Here, it says also smoke, but it doesn't use the word smoke. Doesn't say עשן, it says ענן, why? דא קען מען מסביר זיין, the explanation is like this: אן עשן פשוט נמשך פון א דבר הנשרף. We said before, smoke comes, in pshat it's from something that's consumed, that's burnt. Why does it come? בשעת דעם וואס דער דבר הנשרף איז א חומר גשמי, since what you're burning is a tangible object, און דער אש איז מכלה דעם גשם, in dem גשם, and the fire consumes the the matter, איז דער כליון, that burning גורם, causes, זיינע תוצאות זיינען עשן. What does it cause? Smoke. So the smoke comes because of the object being burnt, being consumed. דערפאר אין עשן פאראן חילוקים, וועלכער ענין תלוי אין דער מהות פון חומר הנשרף, that's why

there are all kinds of smokes. There's thicker smoke, and not so thick, it depends on what is burning. And דער דבר הנשרף איז א חומר דק, if what you're burning is a more refined matter, דאס פארברענט שנעלער, so it burns faster, און דאן איז דער עשן איידעלער און שיטערער, then the smoke is also more refined and much less thick. שיטער. Mah she'ein ken when the דבר הנשרף איז א חומר עב וגס, שיטער? שיטער means thin. Yeah, but it's not what thin is, is דין. שיטער is is, no, the opposite of being very condensed, very, is scattered, is. Opposite of dense is what? What that word is? Several. Scattered? Yeah. But when the דבר הנשרף a חומר עב וגס, if it's a גראבער, it's a very thick, thick matter, איז דאן דער עשן געדיכטער און גרעבער, it's thicker and fatter, און גרעבער. Coarser. Coarser. פון דעם איז פארשטענדיק, so we understand that in the עשן פון יעדער זאך איז ניכר, זאגט זיך ארויס וויפיל דער חומר פון דער זאך איז גס. When you see smoke, smoke describes how, what level the thing that you burnt is, how thick it is, or is it a thick thing, is it a refined thing. דאס קומט לידי גילוי, the gilui of that דבר, when the thing is burnt, that's when you could tell what kind of thing it was. אזוי ווי דאס איז בגשמיות, just like physically like that, אזוי איז דאס אויך ברוחניות. Ruchniyus is the same way. אין דעם ביטול וכליון פון דברים דלתתא לאלקות, when something down here gets consumed to Hashem, that's batel to Hashem, there's a difference. Through the גילוי אש שלמעלה ווערט נאכל ונכלה דער ישות פון דער וועלט.

When there's a gilui, a revelation of fire from above, what it does is it consumes the coarseness of this world. און עס ווערט אין איר אפגעטאן דער ביטול וכליון לאלקות, it gets consumed and becomes בטל לאלקות, just like fire burns it up, makes it shouldn't be a yesh, shouldn't be a metziut, so beruchniyus you have it. און דאס איז ברוחניות דער ענין פון עשן, so beruchniyus, that concept of smoke, וואס ווייזט אז ס'איז כליון פון די ישות, א ביטול פון דער וועלט. When there's something that you cause in the velt, the world, to become batel, so the level of how much bitul is done, or what kind of thing is becomes batel, that's the level of the רוחניות'דיקע smoke. But you can see the smoke if it's denser, if it depends on how coarse. Yes, that's the thing. But how do you see it beruchniyus? Beruchniyus is, you see the רוחניות'דיקע smoke, you got to be a mevin. און דאס איז דער חילוק צווישן די צוויי פסוקים, and that's, we understand the difference between the two pesukim. They've been through both fires, right? Right. We said that before, the pasuk in Parashat Yitro says clearly there was smoke. The pasuk here says there was a cloud, which means smoke. So that's the difference. דער פסוק וההר סיני עשן כלו, that's spoken of Matan Torah, that pasuk earlier is talking at the time of Matan Torah. און דאן איז דער גילוי אלקות פון מתן תורה געווען בדרך מלמעלה למטה, the Elokus that came at Matan Torah came from above. כי דער פסוק איז ממשיך, because the pasuk says why the smoke, מפני אשר ירד עליו השם באש, השם came down. דער גילוי איז געקומען מצד למעלה, it happened because of Hashem. און דער עולם איז נאך דאן געווען א גשמיות וחומריות'דיקע זאך. The world itself was not purified yet. Hashem came down through the smoke to purify it, the smoke was the purification of the world. So, what did He purify? A very coarse thing, a world which is very grob. דער עיקר, אדער גילוי אלוקות האָט געטאָן א ביטול און כליון פון דער וועלט, און דערפֿאַר איז געווען עשן כולו. That's why when the Torah describes what Hashem came down on Har Sinai, and it was מברר it, and it was מבטל, there was a real עשן there, because what was it מבטל? The גראבקייט פון דער וועלט, the world was very grob. ווייל דער ריבוי, דער גרויסע עשן ווייזט, the fact is a lot of smoke shows, אז די חומריות פון דער עולם איז נישט געווען דק ומזוכך, because it wasn't refined. השתא, אין פרשתנו, in our פרשה, וואו ס'רעדט זיך וועגן דער זמן פון נאך מתן תורה, our pasuk is talking after the Torah was given. Then the, there was a a fire on it, smoke. נאך דעם ביטול די זכותים וואס מתן תורה האט געפועל'ט אין דער וועלט, after Matan Torah had caused this refinement in the world, איז שוין דאן די מציאות פון דער וועלט נישט אזוי גראב, the world is not so גראב, not so coarse. דער עיקר, אדער דער מראה כבוד השם כאש, גייט מען נישט אין ענין פון עשן ממש, and now, already it, since it wasn't causing a refinement in like a real גראב, so now it's not עשן ממש, נאר לרמז, a כוסס, להיקרא בתורה זה נקרא עשן, כמין ענן, because it was more refined, it was called ענן. דאס ענן ווייזט נישט אויף דעם כליון ועליה מלמטה למעלה. וואס וואָס ער ווייזט נישט אויף דער גליון מלמטה למעלה, the ענן doesn't show how much it went up. The ענן is something that's refined, so it was already refined before we started. So, this is peshat in the reason why the two pesukim are different. אם כן, איז רש״י בעינינא דתורה מגלה, so Rashi now comes and adds something else, אז ענן זה כמין עשן הוא. Even though it says ענן, so Rashi says, this ענן is like smoke. היות אז הענין איז נישט דער גילוי אלוקות מלמעלה, ווי דער ענן וואס ווערט געמאכט אין די פסוקים פריער, since this cloud, this smoke, is not like before where it came from above, נאר דאס קומט פון דער מראה כבוד השם כאש, א חלק פון אלוקות פועל'ט א ביטול במציאות העולם, since after all it's causing the bitul in the world, is כמין עשן הוא, so it is like smoke, why? אייך אין דעם, even when that was now, after Matan Torah, there was some kind of concept of smoke, א פֿרודיקע, שווארציקע, וואס קומט פון דעם כליון החומר, but smoke, smoke is soot, black, that comes from the destruction of the, the bitul of the וועלט. און וויבאלד דער עיקר כוונה פון די תורה איז כדי צו מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך בתחתונים, since the whole purpose of the Torah is to make a dwelling place for Hashem in this low world, דערפֿאר ענן זה, that's why this cloud, דער ענן אין וועלכן משה איז געגאנגען אריין כדי צו מקבל זיין די לוחות התורה כדי אראפברענגען, צו דעם עולם הזה, where Moshe went through the ענן to bring down the Torah down here, and the whole purpose of bringing the Torah down here is כדי מברר צו זיין, to purify the gashmiyus, is כמין עשן הוא, so this is also like an עשן, עס איז א גילוי מלמעלה וואס פועל'ט כליון און ביטול החומר פון נבראים, it's taking comfort from מעלה, but it causes that there should be an עשן, should be a smoke, because it does cause the bitul of the world. ס'איז נאר זייענדיק נאכדעם גילוי פון מתן תורה, but since it was after מתן תורה, וואס ס'איז געטון א זאך ביטול כללי אין חומר העולם, that the world generally already became refined, דערפֿאר איז נישט געווען עשן כולו ווי בשעת התחלת גילוי מתן תורה, it wasn't a complete smoke like I said before which was, the world was completely גראב. פארבליבט כמין עשן, it was like עשן, אבער אן עשן מוז זיין, it has to be the concept of an עשן of smoke because the whole idea is to be mevarer the world, and when you be mevarer a world, it's big smoke, רוחניות'דיקע smoke. When Moshe went up the first time there was thickest, that was a real smoke. No no, that's when he went, he didn't go into the smoke, he went into the ענן. The whole place was covered with with smoke. No, but the vice-versa there was a place which was smoke, he went into the ענן, doesn't say he went into the אש. He went into the ענן and the ענן was... the אש was separate. He didn't go into the אש. Originally it was it was covered altogether with with smoke, no? Yeah, but it's obviously Moshe did not go through that, so let's say ויבוא משה בתוך הענן. It says, so obviously he didn't go there, he didn't. That smoke represents... The ביעור of the world, the ביעור of a גראבע world. All right. And now we have to be mevarer a world which already is a certain degree refined because of Matan Torah. I see before that how come it... השכינה came on the Har Sinai and they split the point, so they went up, nothing remained from it. No more. Yeah. It was a גשמיות'דיקע מקום. Yeah. Because בכללות it is from למעלה למטה. You see that this מלמעלה was really completely burned up completely. Yeah, but just as regards the world, not talking the mountain itself, that is a representation of the whole world. Being here represents the whole world, became more purified, yeah, but still not enough, still not enough, still there was so many דרגות, then you make the Mishkan, then you make the Beis Hamikdash, and next is this whole thing, and we're still not finished. The הורה from the above in our avodah, the הורה from all this in our avodah, is I'm afraid פאראן אזעלכע וואס פיינע מעליות, וואס פאדערט מען בתחתונים? Some people claim, \"What do we have to do with low things? אויב שוין יא, אבער בלויז וויפיל I'm going to lower myself, איז גענוג די ירידה אין אזעלכע ענינים צו זיין אין א בחינה פון חי, אדער אפילו א נידעריקער פון צומח.\" Lower yourself, not so low! Like just like in world we have דומם, צומח, חי, מדבר. You go to חי, animal life, plant life, אבער נישט האבן צו טאן עכט מיט די זאכן אין דער וועלט וואס זענען א סוג פון דומם. But דומם, א מציאות חומרי ביותר, a very low, coarse מציאות, אין וועלכע ס'זעט זיך נישט קיין שום chayus, you see no life. ווידער, אפילו ווען ס'איז מאיר אש הוי'ה, even when the fire of Hashem is there, איז דערווייל כפי טבע נישט קיין כלי dazu. דומם is no כלי, און ס'איז אים נישט נאחז דער אש, the fire of Hashem can't grab onto him. עס דארף זיין פריער דער ענין פון וואשן נישט... You have to break it down. When you have something very edgy, if you break it up, it'll grow, it'll it'll fire. But normally, these things can't even, a דומם can't have fire. So a guy says, \"Why should I lower myself?\" Which means in רוחניות, why should I go to the lowest level? זאגט מען זיי, we tell them, אז מען מוז פועלן עשן והעלאה אויך אין די נידעריקע סוג פון דומם אין דער וועלט. We have to bring smoke, which means we have to elevate even the lowest part of the world, ווארום מיט דעם איז פארבונדן דער תכלית פון מתן תורה. That's the whole goal of מתן תורה, אז דער ענין העשן, דער כליון ועליה פון חומר העולם, זאל אויפגעטאן ווערן נישט נאר אין דעם צומח, נייערט אין הארט, אין דומם.

Whole purpose is to elevate the lowest parts of the world, that's why to elevate the mountain, which is made of stones. קען ער, יא, ער קומט מיט נאך א טענה, so then you come with another טענה. דאך, אבער כמובן ולא זו אף זו, און אויך גלייך, it says in Tanya, if a person fights with a dirty person, you might win the fight, but you get dirty. So דער עבודה צו פועלן אזא ענין אין דברים תחתונים, if you tell him you know, I should get involved in the low things to cause an עליה, וועט דאך גאר דער אדם זאל זיך איינריכטן, איינריכטן means to get dirty, איז דאך גלייכער מען זאל זיך נישט פארנעמען מיט זיי. So better don't get, don't start up with them. Then there is an answer to that, the answer is, number one, עשה לו הקדוש ברוך הוא כמין שביל בתוכו. Hashem made a path for Moshe. די בחינה פון משה וואס איז דא אין דער נשמה פון יעדער ייד, every Yid has a little bit of Moshe in him, so that level, זי וועט זיך, וועט זיך נישט איינריכטן. That won't get dirty. זי וועט בלייבן ריין, it'll always stay clean. וואס ער גייט דורך א שביל, זי איז אלע מבינים אז, there is a certain path. The path means there's like a protection. The neshama has a protection, and the neshama is always connected to Hashem, the neshama don't worry. That's number one. נאך מער, further, בפנימיות הענינים, if you go deeper, ווערן אויך די כוחות הגלויים נישט פארשמוצט פון דעם עשן. Even not only the עצם הנשמה, the essence of the neshama, even the out the other outward levels of the neshama also don't get dirty from the smoke, ווייל באמת איז גאר נישט קיין עשן, cuz in truth, it's not really smoke. ס'איז בלויז כמין עשן, it's like smoke. ס'איז אן ענן וואס זעט זיך, זעט מען אויס ווי עשן, that's a cloud that looks like a smoke. דאס הייסט, what does that mean? דאס וואס די וועלט איז מעלים ומסתיר על אלוקות, this that the world covers up on Godliness, איז דאס נאר כמין פון א מציאות צו דער צו לערנען די ענין פון בחירה. It's only not a real thing. Hashem made it that it should look like there's a problem in order for us to have free choice. אויב מען וואלט געזען דער אמת, if had we seen the truth, וואלט דאך נישט געווען קיין ארט פאר בחירה, there wouldn't be choice. So Hashem made we shouldn't see the truth, and we should think that there's some opposition to אלוקות. נאך מער, or even further, כיון דער תכלית פון קדושה... Since... Since the whole תכלית, the whole concealment is because of a purpose of kedushah, in order for us to overcome it, איז דאס באמת גאר אן ענן, אן ענן. This darkness, this smoke is really a cloud, which is kedushah. Why? If it's for the purpose of kedushah, anything so so down the line, it's that's what its metziut is. Smoke screen. ער קוקט טאקע ער קוקט טאקע אויס ווי עשן, he looks like smoke. דער דאזיקער חומרי, looks like a coarse thing. ס'איז אפילו נאר זיין נאר זיין כליון ועליה בלייבט איבער א פירוד. Smoke means that even after you burn something, there is still left some some blackness, some things like that. אבער דאס איז בלויז וואס נידערלאנד, looks like that. בפנימיות איז אן ענן של קדושה. Really, this is a cloud of kedushah. און דער גאנצער דער תכלית זאל מען נישט אויסלייזן מקדושה. Why is it the darkness? Why is there smoke? Why is there coarseness of world? To come to a higher level of kedushah. און דאס איז די הוראה. In English, it's a smoke screen. What does a smoke screen mean? Looks like it's something, but it's smoke, right? Yeah, cover. Cover. Yeah, cover. Okay. און דאס איז די הוראה, this is the lesson, אז מען מוז אריינגיין און דורכגיין דעם עשן. We

have to get into and pass this cloud, this smoke. דורך דעם איז מען מקבל די תורה, that's how you get the Torah. משה רבינו, וכל אחד ואחד בחינת משה אצלו בנפשו, משה רבינו himself, and everyone has a Moshe in him, האט מקבל געווען די תורה נאך דער נאך דער הקדמה פון ויבוא משה בתוך הענן. And when did he really get the Torah? After he went through the smoke. וואס ענן איז כמין עשן, which is cloud, which is smoke, ווען ער מוז אנקומען צו א שביל בתוכו, and he got through the smoke, and he had a path, and Moshe did that, and we all have to do that. כאטש דאס איז לשעה בחיצוניות הענין פון... even though time, temporarily... superficially, it's a concealment, אבער דורך דעם קומט מען צו צו ויהי בהר ארבעים יום וארבעים לילה, this makes to reach the next level which is the end of the pasuk, that Moshe was in the mountain 40 days and 40 nights, און מען האט תורה בשלימות, and you keep the, you get the whole Torah completely, און דערנאך דאס יעדער ממשיך אין גופו וחלקו בעולם, and everyone brings it in his himself, his own body, in his share, part of this world, און דאס איז דער המשך פון נאך פרשת משפטים, פרשת תרומה. What do we get for after this pasuk? It comes to Parashat Terumah.

What is in Parashat Terumah? The Mishkan. ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם, make a Mikdash and I'll dwell there. פון די דברים גשמיים, כזה זהב וכסף וגו׳, from all the physical things, gold, silver, etc., מאכט מען א מקדש לה׳ יתברך, make a Beit Hamikdash for השם, און דורך דעם פירט זיך אויס די כוונה פון נתאוה הקדוש ברוך הוא להיות לו יתברך דירה בתחתונים, and the kavanah of Hashem to make a dwelling place in this lower world is fulfilled. Wait, what's what's the whole to make our do we all have to enter before we because you said we have to enter has to enter the cloud, the smoke, that means gashmiyut, get involved in the in the in the in the in the gashmi the blackness of the gashmiyut. To an extent though. But we have to know that we have a protection, we have the שביל, and we're going to come, and we have to do it, otherwise there won't be Matan Torah. And the fire is in a stone, the lowest thing. It's a דומם, right? Yeah, it's a דומם. It's the it's the the rocks seemingly burning. Yeah, yeah. Is there is another remez, you know we talk about 40, I know we never usually come out to this touch about 40 days and 40 nights. What's the what's the maalah of I don't remember. Yeah, yeah. Why the 40 comes to you you're purer if you're by these 40 What would you need to know? So if if the pasuk was it's like fire, it wasn't really fire, it's like fire. No, I I didn't know enough. By us, it really has to be fire. Thanks William. How could he not wait for you? You're the whole mesader, you're the whole That's what a chasid does. whole chayut. Did you hear how much thunder, did you hear how much thunder is coming down on us?