Parshas Ki Sisa
Moshe Rabbeinu's offer to be erased from the Torah unless the Yidden are forgiven, and what it shows about where his deepest identity lay.
Part of Shemot
Facing Hashem's anger after the cheit ha'eigel, Moshe asks either for forgiveness for the Yidden or for his own name to be removed from the Torah. The vort traces this to Moshe's two bonds, to the Torah itself and to the Jewish people as their shepherd, and shows that when those two pulled in opposite directions, Moshe's identification with the Yidden, who remain Yidden even after an aveirah, took precedence over his identification with the Torah that would condemn them.
Audio Transcript
א ווארט פון Rebbe אויף היינטיגע פרשה, Parshas Ki Sisa. אין Parshas Ki Sisa לערנען מיר וועגן דעם חטא העגל. דער אויבערשטער האט געזאגט Moshe Rabbeinu ער וויל פארלענדן דאס גאנצע אידישע פאלק, הארגענען דאס גאנצע אידישע פאלק. Moshe Rabbeinu האט געזאגט צו דעם אויבערשטן ער זאל פארגעבן, געבעטן תשא חטאתם, זאל מוחל זיין, אבער נאכדעם האט ער צוגעלייגט ואם אין, אויב נישט, מחני נא מספרך אשר כתבת, מעק מיך ארויס פון דעם ספר וואס דו האסט געשריבן, דאס הייסט פון Torah תורה. אז Moshe Rabbeinu זאגט: אויב דו ווילסט נישט פארגעבן די אידן פאר זייער עבירה, מעק מיך ארויס פון די Torah. פרעגט דער Rebbe: וואס איז דער קשר צווישן די צוויי ענינים? וואס האט צו טאן זיין נאמען זאל זיין אין Torah לגבי דעם וואס דער אויבערשטער וויל פארלענדן די אידן? וואס איז דער קשר צווישן די צוויי ענינים?
און דער Rebbe איז דאס מסביר אזוי: Moshe Rabbeinu האט צוויי תפקידים. פון איין זייט איז ער פארבונדן מיט Torah, פון צווייטן זייט איז ער פארבונדן מיט אידן. Moshe's מהות איז Torah, ווי דער פסוק זאגט אין Malachi, דער פסוק רופט אן די תורה תורת משה עבדי, Torah תורה פון Torah. און די חז\"ל זאגן: ס'איז דאך די Torah פון דעם אויבערשטן, Torah איז Moshe תורה פון משה? נאר וואס דען, ער האט זיך Torah נפש געווען, דאס מיינט ער איז געווען איין זאך מיט די תורה. פון צווייטן זייט, Moshe Rabbeinu איין זאך מיט די אידן. ווי Rashi זאגט אין פרשת חוקת משה הוא ישראל וישראל הם משה, משה איז די אידן און אידן זענען משה. איז Moshe אלס רעיא ישראל, דער פאסטוך פון די אידן, דאגה'ט פאר די אידן, איז ער איין זאך מיט אידן. און דא איז געקומען אז ס'איז געווארן א ניגוד צווישן די צוויי זייטן. פון איין זייט, מצד Torah, קומט די אידן דער עונש. אידן זענען געגאנגען אקעגן די Torah, געמאכט אן עגל, קומט זיי אן עונש, מצד תורה קומט זיי טאקע אן עונש. פון צווייטן זייט, זענען זיי דאך אידן, און אידן זענען אידן אפילו אז זיי טוען עבירות, חס ושלום. ווי די Gemara זאגט ישראל אף על פי שחטא ישראל הוא, א איד אפילו אז ער זינדיגט איז ער א איד. איז דא איז ווי געקומען צוויי זאכן: מצד Torah קומט טאקע די אידן א שטראף, אבער מצד דעם איד, נישט חס ושלום דער אויבערשטער זאל פארלענדן די אידן.
און דאס האט Moshe Rabbeinu געזאגט: אויב דער גאנצער טעם פאר וואס דו ווילסט נישט מוחל זיין די אידן און דו ווילסט זיי באשטראפן איז ווייל זיי זענען געגאנגען אקעגן די Torah, זאג איך דיר אז עפ\"י זה איך שטעל זיך אוועק Torah פון די תורה, ווייל מיין קשר צו די אידן איז א שטארקערער קשר ווי מיין קשר צו די, צו דער תורה. און מיר געפינען טאקע בנוגע דעם אויבערשטן אליין, שטייט אין Midrash, אין Tanna D'vei Eliyahu, אז כאטש סיי אידן און סיי Torah זענען פארבונדן מיט'ן אויבערשטן, אבער דער אויבערשטער מיט אידן איז העכער Torah דער אויבערשטער מיט תורה. און ביי Moshe Rabbeinu איז אויך אזוי געווען, ס'איז געווען העכער, זיין קשר צו אידן איז העכער פון Torah. דאס האט Moshe Rabbeinu געזאגט: אם אין, אויב דו ווילסט נישט פארגעבן די אידן, דו ווילסט נישט מוחל זיין, ווייל דער ענין פון Torah איז שטארקער, מצד דעם ענין Torah תורה, זאג איך דיר: ניין, נעם מיך ארויס פון די Torah, און איך ברענג ארויס מיין קשר צו אידן מער ווי Torah קשר צו תורה. ממילא בעט איך דיר אז זאלסט מוחל זיין, און אויב דו ביסט נישט מוחל, איז וויל איך נישט האבן, דאס הייסט אויב Torah תורה איז וואס שטערט דיין מוחל זיין, איז ממילא מעק מיך ארויס פון Torah תורה, ווייל מיין קשר צו אידן איז שטארקער ווי מיין Torah צו תורה. און דער אויבערשטער האט טאקע געהערט וואס משה Moshe Rabbeinu געזאגט, און דער אויבערשטער האט טאקע סוף כל סוף מוחל געווען די אידן בשמחה ובלב שלם.