Parshas Vayakhel
Why the pasuk says מלאכה 'shall be done' rather than 'you shall do it' — and what that means for how a Yid should relate to parnassah.
Part of Shemot
Reading ששת ימים תעשה מלאכה together with יגיע כפיך כי תאכל: earning a livelihood is meant to involve only the outer, mechanical part of a person — the hands — while the head and heart stay engaged in Torah and mitzvot, because parnassah in truth comes entirely from Hashem regardless of how much of oneself gets poured into the effort. A week lived that way, the shiur explains, is what actually builds toward a real שבת שבתון.
Audio Transcript
א ווארט פון רבין אויף פרשת ויקהל. אין אנהייב ויקהל שטייט: ששת ימים תעשה מלאכה, זעקס טעג זאל ארבעט געטאן ווערן, וביום השביעי יהיה לכם קדש שבת שבתון לה', און דעם זיבעטן טאג זאל זיין פאר אייך הייליק, א שבת שבתון צו דעם אייבערשטן. און די שאלה וואס די מפרשים פרעגן, פאר וואס שטייט דא לשון ששת ימים תעשה מלאכה, זעקס טעג זאל ארבעט געטאן ווערן? פאר וואס שטייט נישט ששת ימים תעשה מלאכה, זעקס טעג זאלסטו טאן מלאכה, וועסטו טאן מלאכה, זאלסטו, ווי מע טייטשט, און דער זיבעטער טאג איז הייליק שבת לה', פאר וואס שטייט תעשה מלאכה? און דער רבי טייטשט אז דער פשט דא איז מיוסד אויף דעם וואס שטייט א פסוק אין Tehillim: יגיע כפיך כי תאכל, אז מע דארף עסן, א מענטש זאל עסן פון די האראוואניע פון די הענט. און שטייט אין Pirkei Avot: יגיע כפיך כי תאכל, האט מפרש, אויף דעם פסוק יגיע כפיך כי תאכל, אשריך וטוב לך, אזוי מע טוט אזוי, איז גוט פאר א מענטשן, אשריך בעולם הזה וטוב לך לעולם הבא, ס'איז גוט אין עולם הזה, אין די וועלט, אין יענע וועלט, אויב ס'איז יגיע כפיך. וואס מיינט יגיע כפיך? יגיע כפיך מיינט אז מע ארבעט, אפברענגען די פרנסה ארבעט מען מיט די הענט. די הענט איז דער כח המעשה, דאס איז א נידעריקער כח פון דעם מענטשן. אבער די קאפ און די הארץ דארף זיין אריינגעטאן אין ruchniyus, אין mitzvot, אין... אין אלע ענינים ruchniyim, מוז מען נישט אריינגעטאן ווערן אין גאנצן מיט די גאנצע הארץ און מיט די גאנצע קאפ אין די ארבעט. און דער טעם פון דעם איז, וואס על פי דער אמת איז אז דער אייבערשטער גיט אלץ, אלץ, די פרנסה, אלץ קומט פונעם אייבערשטן. נאר וואס דען, דער אייבערשטער וויל אז מיר זאלן טאן א זאך, א hishtadlut פאר פרנסה, מאכן א keli, א keli אין דרך הטבע, דורך וואס דער אייבערשטערס ברכה פון פרנסה וועט גיין. איז אז א מענטש פארשטייט דאס, אז דער ikar איז דער אייבערשטער, פארשטייט ער אז דאס וואס ער לייגט זיך אריין מער וועט נישט העלפן. ער וועט נישט קריגן מער פרנסה ווייל ער לייגט זיך אריין מיט די גאנצע קאפ און הארץ אין דעם, ווייל אזוי טוט ער, דערפאר וועט ער האבן מער פרנסה. וויפיל דער אייבערשטער וויל, וועט ער אים געבן, ער וויל נאר אז ער זאל מאכן א keli, פארשטייט זיך אז מע דארף נישט אריינטאן א זאך מיט'ן גאנצן, אלע טיפע כוחות אין די פרנסה וואס מען טוט. דאס איז מען מאכט א keli צו דעם אייבערשטנס bracha. וממילא וועט ער דאס נאר טאן, און מע דארף אזוי טאן, נאר יגיע כפיך, מיט די ארבעט פון די הענט, פון די חיצוניות'דיקע כח. און דאס איז דער טעם פאר וואס ס'שטייט דא ששת ימים תעשה מלאכה, תעשה מיינט ס'זאל געטאן ווערן. ס'איז כאילו ווי ס'טוט זיך פון זיך אליין. א מענטש וואס לייגט זיך נישט אריין אין דעם, ער טוט א זאך, איז כאילו דאס איז דרך אגב, דאס איז... ס'איז כאילו ס'האט זיך געטאן פון זיך אליין. אז שיינקייט ער לייגט זיך אריין אין דעם מיט די גאנצע קאפ און הארץ, יעמאלט איז דאס תעשה, האסטו דאס געטאן. זאגט דער פסוק דא ששת ימים תעשה מלאכה, אז די זעקס טעג וואס מע ארבעט דארף זיין כאילו ווי ס'טוט זיך פון זיך אליין, מע דארף נישט אין דעם ליגן אין גאנצן.
און דער פסוק פירט אויס: וביום השביעי יהיה לכם קדש שבת שבתון. דאס איז די הקדמה אז שבת זאל זיין א ריכטיקע Shabbos. Shabbos, אז מע זאל דערהערן Shabbos ריכטיק, איז דורך דעם וואס א גאנצע וואך ארבעט מען אויף א אופן אזא וואס מע דערהערט די אמת'קייט פונעם אייבערשטן, אז אלץ קומט פונעם אייבערשטן. דאס איז פארבונדן מיט דעם וואס ס'שטייט אין Chinuch, דער Chinuch זאגט אז דער ענין פון Shabbos איז דער אייבערשטער געגעבן די mitzvah לקבוע בנפשותינו אמונת חידוש העולם. אריינלייגן אין אונדזער הארץ, אונדזער nefesh, די גלויבן אין דעם אייבערשטן אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט, און אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט, דער אייבערשטער גיט עס אלץ. דאס איז דער ענין פון Shabbos. איז באמת דארף, Shabbos איז אוודאי פילט מען אזוי, אבער כדי מע זאל טאקע פילן אזוי Shabbos, באמת דארף א גאנצע וואך זיין אזוי. דערפאר איז: ששת ימים תעשה מלאכה, אז זעקס טעג א וואך וואס מע ארבעט, טוט זיך די מלאכה כאילו פון זיך אליין, מע לייגט זיך נישט אריין מיט די קאפ און די הארץ. יעמאלט, אז ס'קומט צו Shabbos, פילט מען וואס Shabbos איז. און נישט נאר דאס, דער פסוק שטייט, יעמאלט וועט זיין שבת שבתון, צוויי מאל די ווארט שבת. ווייל אויב א גאנצע וואך איז מען אזוי, איז מען דאך א גאנצע וואך אין א בחינה פון שבת. ס'קומט דער אמת'ער Shabbos, יעמאלט איז דאס א סך שטארקער, פילט מען דעם ענין אז דער עיקר ikar דער אייבערשטער גיט די ברכה, מיר טוען דאס נאר ווייל דער אייבערשטער וויל מען זאל מאכן keli כלי, יעמאלט פילט מען ס'א סך שטארקער. און יעמאלט אין די נעקסטע וואך איז נאך א שטארקערע זאך, יעמאלט פילט מען דאס ווייטער, און אזוי גייט מען פון איין madreigah צו א העכערע madreigah אין דעם געפיל אז אלץ קומט פונעם אייבערשטן.