מי בעל דברים יגש אליהם. This week's parsha, it says the pasuk: מי בעל דברים, who is the man of the words, he should come forth. This is talking about a din Torah. לערנט אפ די גמרא, the Gemara learns from here אז אין נזקקין אלא לתובע תחילה, that you get, when it comes to a din Torah, you have a תובע and a נתבע, you have a plaintiff and a defendant. So the plaintiff is the one that starts speaking first. דער בעל דברים, תובע, יגיש דבריו אליהם, he should bring the words to the Beit Din, so he comes first. That's the peshat of what the Gemara says. איז מפרש דער ש״ך אז דאס מיינט, די פשט אז די הלכה איז, the Shach learns the peshat is pashut, simple words, אז בית דין הערט צו ערשט די טענות פון תובע און נאכדעם די רייד פון נתבע. First the Beit Din hears the טענות of the plaintiff, of the תובע, and then they hear the נתבע, what the נתבע answers. און א נפקא מינה למעשה באמת טענות מען הערט צו ערשט? And the Shach says what's nafka mina, what does it make a difference who comes first? So he says yes, there is nafka mina in a פאל פון א מודה במקצת. A case where a person is a מודה במקצת, that's where it'll make a difference. Lichora, what's, again, what's the difference? If

he's a מודה במקצת, he's a מודה במקצת. What's nafka mina who says it first, says it later? So he says, no, interesting, the din is אז ווען הייסט דער נתבע מודה במקצת אז ער איז מחוייב א שבועה דאורייתא? We know a מודה במקצת, someone who admits to part, he has to pay whatever he admits, and for the rest he has to swear mid'oraita. And if he swears, he becomes patur. When is this din that he has to swear, and otherwise if he doesn't want to swear he has to pay? נאר דעמאלטס ווען זיין הודאה במקצת קומט נאכדעם ווי דער תובע האט ביי אים געמאנט דעם גאנצן סכום. For instance, a guy says to him, "You owe me $100." After he says, "You owe me $100," and he says, "I only owe you 50," so his answer, his being a מודה במקצת came after the תביעה, after the guy claimed the whole thing, then the din of מודה במקצת applies and he has to swear mid'oraita. אבער אויב דער נתבע הודה ב-נ׳, דאך כדאך האט דער תובע געתבע ב-ק׳? What happens if it worked the other way? A guy comes over to somebody else in בית דין and he says, "You know, I owe you $50." The guy says, "What are you talking about? You owe me 100!" So he said 50 before the guy claimed the claimed the rest. He is a נישט קיין מודה במקצת, און ער איז פטור פון א שבועה דאורייתא. And you're That's the din. It's patur from a shvua d'oraisa. If you Yeah. He doesn't know what the guy's going to claim. He wants to He doesn't know the guy's going Er weißt er ist schuldig gegangen? Yeah. So like this he does patur from a shvua. He does that. Taki, so then the other guy has to be smart to כאפ אריין and call him before. That's all. He's lying. So that's a modeh bemiktzas. So you

can ask on every modeh bemiktzas, he should believe as a migo. If he's modeh in 50, he could have said for 10. We don't say a מיגו מממון לממון. We don't say a migo on one money because he could have said different money, that's I paid you. Huh? I paid you. That, you wouldn't believe. No, that's not the migo? If it's like you have a shtar, don't believe him. That's a different thing. But, a migo The migo of kofer hakol, oh, that's what you mean! That's the kashya of the גמרא, בגלל מה אמרה תורה מודה במקצת ישבע, the Gemara asks why does he swear? So Tosafos says, what's the Gemara's she'eilah? He should be believed with a migo, could have been a kofer hakol. That's something else. Could have denied even this money. So that's a migo on this money, but if he could have said differently, could have said less, that we don't say. Anyway, this is not related to the whole sugya here. So, is that why the tovea has to speak first, so we don't get into that situation? So we'll see in a second. What Why the difference Why don't they say a migo at all? Huh? The Gemara answers, אין אדם מעיז פניו בפני בעל חובו. The Gemara says a person doesn't have the chutzpah to say that. But let let us finish this piece and we'll see.

דער טעם פאר דער הלכה איז, the reason for this halachah: Why is it that only if he if the tovea comes first with the full amount, that and he's modeh bemiktzas, then he's chayav a shvua, but otherwise not? So he says like this: דער נתבע האט געדארפט אפצאלן די מקצת וואס ער איז מודה נאך איידער דער תובע איז געקומען אין בית דין. Be'emet, this guy's modeh, why did he wait bichlal to come to בית דין? If you owed the money, and you know you owed the, at least what's yours, you say you owe 50, you should have come to בית דין and paid the 50. דיוואלד ער האט נישט געטאן וואס ער האט געדארפט טאן, און ער איז געבליבן א נתבע אין בית דין, but since you didn't say it, you waited for him to claim, for him to call you to בית דין to become a נתבע, you should have been the guy coming in first! You let him, in other words, you didn't want to pay first. You thought maybe the guy won't will forget, whatever, he won't claim. Because of that, איז דערפאר נזקקין לתובע תחילה כדי ער זאל זיין מחוייב א שבועה דאורייתא. We let him go first because we want you to swear, because we have ta'anot to you: why, if you claim you owe 50, why didn't you pay? Why didn't you come first and say, "I owe you 50, here's $50"? So you let him come first, so we do that. We say let him speak first, kedei you should be chayav a shevuah. Okay, that's the din. So, comes out this din that the תובע speaks first is נוגע להלכה, not only פשוט in the procedure of a בית דין, who do you let speak first? It's נוגע פשוט למעשה. If this guy speaks first, so that the תובע speaks first, then he has to swear if he is a מודה במקצת, and if the תובע if the נתבע speaks first, then he is patur from being from a שבועת מודה במקצת. Why don't they, maybe they forgot? Why don't they, maybe not. Weiter zogt the Gemara, then the Gemara continues,

פעמים שנזקקין לנתבע תחילה. Sometimes, we do ask the נתבע to be first. בהיכי דמי דקאזלי נכסיה, the Gemara: when? When his property is becoming cheap, meaning. Is the Shach מבאיר, so the Shach explains בהמשך to his פירוש אין נזקקין אין נזקקין לתובע תחילה, בהמשך to what he said before, why we ask the תובע to come first, based on that he explains this Gemara. The whole קושיא of the טענה that we have to the נתבע: why didn't you pay whatever you owe, you claim you owe, you should pay. If the reason he says "I didn't pay" is not because he thought he'll get away with it and not have to pay anything, nor weil in יענעם'ס זמן זיינען די נכסים געווען זייער ביליג. In other words, in order to pay, he had to have money. So, sometimes you have to sell, sell property in order to get cash. It was a bad time. It was a time when the properties were cheap, so he thought, "It's not Now is not a good time to sell." אדער דאס גופא וואס ער וויל זיי פארקויפן בחיפזון כדי צו קענען אפצאלן וואלט זיי געמאכט ביליג. Or the opposite, or even more, sometimes if people know how you're desperate for money, that itself makes it cheap. If that's the reason, oh, דאן אין נזקקין לנתבע תחילה. Then we ask him to get go first. Because the Shach learns that the only reason we ask him to come later because we have a complaint against him. We want you to swear because you did something wrong. What was your wrong? Why didn't you pay the money, whatever you owe? But if there is a good excuse, because it's it would have been cheap and he would have lost money, oh, that makes sense. In that case, we'd let him speak first. So, why do we let him go first though, who? So, if he didn't he was We don't have a טענה against him. So, but סתם, why him first? We we can let go first. If he happens to be there first, let him speak first. It's not that we make him go first. Like this, we בדווקא don't let him go first, and in this case, we let him go first. If he wants to go first, be able to go first, let him go first.

Wie schon geredt viel mal, the Rebbe says, as I said many times, whatever we have in an halachah in nigleh is in ruchniyut. Va-adaravah, works the opposite. See, we are thinking that from נגלה we take it to רוחניות. It's the opposite. The תורה לכתחילה, before the אבעשטער put it gave it down here, it was by the אבעשטער למעלה in רוחניות, ומשם נסע וירד, in Tanya it says, and from למעלה it came down עד שנתלבשה בעניני עולם הזה, till it came down בעניני עולם הזה. נגלה comes from the way it's in רוחניות, so that's the main part of the Torah. Und noch mehr, more than that, Certain things in נגלה, you can't really really understand it, whatever explanation you give, you can't understand unless you'll know the פנימיות הענין. He brings a Likkutei Sichos חלק ט׳ by a certain, by Michael the Rebbe explains it, but another place is that the really way to explain this is if you understand it על פי חסידות. But the bottom line is that it's על פי חסידות is everything has to have a ביאור על פי חסידות in עבודה רוחניות. So, obviously, this thing is also going to need a ביאור על פי in in רוחניות. It doesn't quote here, but it's based on a on the Alshich. The Alshich says that people think, everyone knows that there is רוחניות'דיקע ענינים in Torah, so people think that התורה מדברת בתחתונים ורומזת בעליונים. Torah talks about things down here. Torah hints to higher, that's a mistake. התורה מדברת בעליונים ורומזת בתחתונים. בעיקר it's למעלה, it's a רמז, this down here that we have to do is a רמז. Anyway, כסדר זה בעניננו. You happen to know where is it in the Alshich? Exactly, which I mean, the Alshich on the Chumash? No, that's not on the Chumash. It's Torat Moshe, wasn't it? Torat Moshe Yeah, but it's it's on No, it's I'm sorry. I'm sorry. Good if you brought that, it's not the Alshich, it's the Shelah. I said Alshich, it's the Shelah, that's why I'm wondering, you're asking Chumash, Shelah is not on the Shelah, not Alshich. It's the Shlah. Okay. He's using the Shlah, yeah? Huh? Well, the Rebbe brings the מראה מקומות a lot in different places, I don't know. Huh? ערבות? Yeah. No, who he was, yeah, but he asked where exactly, which places it is. על דרך זה איז בענייננו, same thing here. The peshat is that the פירוש פון ש"ך נישט אין גאנצן גלאט. If you look at simple peshat, the ש"ך peshat is not so clear. פון לשון חז"ל, נזקקין לתובע תחילה, it says that we always go with the תובע first. תובע סתם, it doesn't say which situation, we always let the תובע go first, איז משמע, אז דאס איז א ענין כללי וואס איז א נפקא מינה לפועל in כמה וכמה אופנים פון תביעה, and it's not davka by מודה במקצת. See the Shach says it's only נוגע, where does it make a difference, is by מודה במקצת. It's not, you find all kinds of cases. און לויט פירוש הש"ך קומט אויס, but according to the Shach it comes out, אז די נפקא מינה לפועל איז נאר אין א סוג תביעה וואס דער נתבע איז א מודה במקצת. It's only in that case, or he says this is an example of cases where... No. He said that's where it's נוגע לפועל. That's where it makes a difference. עובדה we do it always, but from the Gemara is משמע that it's נוגע always, and he brings in the הערה here that the Sema טאקע brings that there are so many פשטים, and they're all true. So many nafka minot for the דינים, whether he comes first or not. But according to the Shach is משמע that the main, the only nafka mina is by מודה במקצת. So the question is, but it doesn't fit to the לשון. Laying via פנימי in the מאמר, איז דאס אבער פארשטענדיק. If you go into deeper peshat, we'll understand this. For in עבודה רוחנית is רובם ככולם פון תובע און נתבע פארבונדן מיט מודה במקצת, because if you look at the concept of a of a תובע and a נתבע, of a plaintiff and a defendant, in רוחניות, it's always a מודה במקצת. And we'll say why. So therefore, when it comes in halachah, where is it נוגע לפועל, by מודה במקצת, because in ruchniyut it's all מודה במקצת. That's if the guy's only non-religious, or the same type of... That's not מודה במקצת, that's a different peshat. That's also ruchniyut it could be here. That's not מודה במקצת. Here it's מודה במקצת. So explains, the תביעה פון א ייד, when we talk about a Yid in עבודה רוחנית, who is the תובע? Who is the one that's the plaintiff that claims? It's the yetzer hara. It's the yetzer hara. פריער ברענגט ער אים אז ער זאל דורכפאלן א חטא, רחמנא ליצלן. First the yetzer hara comes and causes you to do an עבירה, אדער על כל פנים צו א מצב פון חטא בלשון חסרון. Not maybe a real chet, a real aveirah, but there's a more finer level of aveirah. Chet means a missing. He makes you not do everything the way you should, that you're missing something you should do. און דערנאך איז ער תובע, and then he comes and he's becomes the plaintiff, like he brings in the הערה here, כמאמר חז"ל, יורד ומתעה, עולה ומרגיז, הוא שטן, הוא יצר הרע. First it's the same guy. First he comes down and tries to convince you, and then he becomes the satan. First is the yetzer hara, the yetzer hara convinces you, then he becomes the prosecutor. Then he's the תובע, then he's coming and claims. און דערנאך איז ער תובע. What's he תובע? What does he want? אז וויבאלד דער אדם איז מכשיל געווען, he says, I caused him to an aveirah, so give me the credit. דארף מען דעם יידן איבערגעבן ברשותו. So now let him become part of me and I'm going to take care of him already. If he already fell into my hands, so I'm his baal habayit already. Give him over to me. And what's going to happen? He's going to schlep him into klipah all the way. אויב דער תביעה פון יצר הרע איז, א ייד דער נתבע נאר א מודה במקצת. Comes and this is every every time there's a תביעה with the yetzer hara, it's always this. He claims, you did an aveirah, I'm the boss, you have to give me over completely. Every time a Yid's answer is always, I'm only a מודה במקצת, that's the נתבע. אמת, טאקע אז ער איז נכשל געווארן, רחמנא ליצלן, אין א חטא. Taakeh I stumbled and I did an עבירה, הכל, כולה איז ער אבער נישט אריינגעטאן אין דעם חטא. You can't say I'm completely in the cheit. Only my nefesh habehamit, not my nefesh haElokit. We'll see. A second. נישט מיט זיין גאנצן מציאות, חס ושלום. I'm not completely in all, my whole metziut. So in etzem haneshama is bichlal higher than cheit. First of all, the etzem haneshama is bichlal higher than aveirot. וגם בשעת החטא היתה באמנה איתו. In Tanya it says, even when you do an aveirah, the yetzer tov, the nefesh haElokit is close to Hashem. But noch mehr, he's going further. אפילו מצד זיינע כוחות, even not from the etzem haneshama, even if the outward part of the neshama, the kochot of the נשמה, נישט נאר מצד עצם הנשמה, which is not the neshama itself, האט יעדער ייד טוב אין זיך. Every Yid has good in himself. און נאך מער, אפילו פושעי ישראל מלאים מצוות כרימון. Even the bad Yidden are full of mitzvot, like a pomegranate is full of seeds. But der emet der מושג פון מלאים is kipshuto. When you use the word mele'im, full, means pashut. זיי זענען אינגאנצן פול מיט מצוות. Full means full, means that the whole metziut is full of mitzvot. דאס הייסט אז אין וואס פאר א ייד עס זאל זיך נאר רעדן, any type of Yid we're talking about, איז ביי אים נישט שייך די מציאות פון אינגאנצן רע, חס ושלום. To be completely bad, that's not shayach. That's what he said. That's for sure. Every Yid has good in him. און דער ענין, and this that we just said, אז אלע דרגות פון אידן, that all levels of אידן, סיי א צדיק, וואס אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא יחטא, there's no tzadik in the world that does only good, doesn't sin, על כל פנים חטא בלשון חסרון, or at least maybe not a sin, but is missing something. So סיי א צדיק, סיי א רשע, וואס אויך פושעי ישראל מלאים מצוות כרימון, זיינען א בחינה פון מודה במקצת. Whether you're a tzadik, you're a מודה במקצת. Why? He admits a little bit. Even a tzaddik has little bit that he admits to the yetzer hara. A little bit he says you are right. I I takeh, I'm not so 100%. And so he's מודה a little bit to the yetzer hara. Even a rasha is also only a מודה במקצת. He's מודה, but he's not saying you're right 100% that I fully, fully aveirot. No, he's only מודה במקצת. And this inyan is מרומז in פסוק פון וואנען מיר לערנען אפ דעם דין פון מודה במקצת. It's hinted in this pasuk from where we know the whole concept of מודה במקצת. What does the pasuk say? The pasuk says על כל דבר פשע וגו׳ אשר יאמר כי הוא זה. What's it go like that? The guy's claiming from him something and whatever he's claiming, you owe me, and he answers כי הוא זה. So how does the Gemara learn out מודה במקצת? Because כי הוא זה means this is it. In other words, seems like he's telling The guy is asking for something, he says, "No, no, this is it," meaning he's admitting to something, he doesn't say it's not. This is the pasuk. Now this רוחניות'דיקע פשט is hinted in this pasuk. לויטן אויסטייטש פון פסוק in עבודה רוחניות, the way we explained in רוחניות, what is the peshat of this is the תביעה, what is the claim? סיי על כל דבר פשע. The פסוק, כל דבר פשע means ווען איינער איז פושע און מועל, רחמנא ליצלן, זיין שליחות in עולם הזה. כל דבר פשע means פשע is לשון פשיעה, negligent, bad. So סיי if a person is a פושע, און סיי על כל אבידה, or something that's lost, דאס איז נאר in an אופן פון an אבידה וחסרון. אבידה means you lose something, you're missing something. ער טוט נישט וויפיל ער וואלט געקענט טון in זיין שליחות, he didn't do enough. So even a guy like that, that's like that could be the tzaddik. The tzaddik is also missing not doing enough. ובמילא ווערט פארלוירן, rachmana litzlan, a טייל פון די כוחות פון נפש האלוקית. He didn't do enough, so what's wrong with that? So part, certain koach, which could have done more, is lost. So the pasuk says whether it's a כל דבר פשע, both sides, whether you're a person who is a bad, bad person or you're a person which is good, you just lost a little bit. און די פיר פרטים: על שור, על חמור, על שה, על שלמה, in the middle the Torah gives examples: an ox or a donkey or a sheep or a or a garment, זיינען פיר סוגים in נפש הבהמית וואס פירן צו דער כל דבר פשע און אבידה. In Chassidus it explains that there are four types of נפש הבהמית, but the four types of נפש הבהמית bring you to one of the two: or a כל דבר פשע, or you're a bad guy, or you're a good guy, but you're just missing a little bit. איז אז די תביעות, על כל דבר פשע, על כל אבידה, when the yetzer hara, who's the תובע, claims that you are כל דבר פשע or כל אבידה, ענטפערט a איד, אשר יאמר, what does the Yid say? כי הוא זה. אז וואס מען זאל ביי אים מאנען איז נאר זה, דער מקצת. Whatever you claim you're right, but it's only a מקצת of me. ער איז נאר a מודה במקצת כנ״ל. He's a מודה במקצת. And he says that he's not not completely. And this is the רוחניות'דיקע פשט of מודה במקצת. I'm just bringing, I say mentioning something which seems strange here, that it doesn't really fit to the simple פשט of מודה במקצת. מודה במקצת means, what's the, what's the other side of מודה במקצת? הכופר בכל. In this way, what's the other side of מודה במקצת? מודה בכל. Says a Yid is only a מודה במקצת, he's not מודה to everything. A Yid will never admit to say that you're saying I'm completely bad, it's not true. In halacha that's up, it's not like that. He's not saying that I'm completely מודה to you, he's not saying I'm denying the whole thing. Anyway, but לפועל, the the מודה במקצת is the same. Say I paid. I suffered, I did... No, that's what, I'm saying what he's saying here. He doesn't say a Yid doesn't tell him that nothing, I don't owe anything, in other words I'm not bad, I'm completely good. No, no, he's מודה to a מקצת. The other side would have been if he would deny the whole thing. That's... Huh? So that's why he's a מודה במקצת. And not what? Not כופר בכל to say That's what his באווארענען is. His באווארענען is that that no Yid has completely bad. So a Yid is only מודה במקצת, not completely bad. Completely bad would mean מודה completely. יצר הרע תובע, says you're bad, so a Yid is not saying you're right. He's not מודה completely, he's only a מודה במקצת, which is the other way. He's not כופר בכל מצד זה. He's not כופר בכל also, but the way the Rebbe describes it, he's not describing that he's not a כופר בכל, but he's at least מודה במקצת, he's saying farkert, a Yid cannot be completely bad. So a Yid cannot be מודה completely. That's what he says. But is takeh it's כולו מסתמא that

also. Okay, so what's the din here? So we know what it means. So a guy is a מודה במקצת. And he's מודה a little bit that he does something bad, but not completely. דער פסק דין פון תורה איז אז a מודה במקצת is chayav a shevuah. If a person is a מודה במקצת, he have to swear. דווקא דורך דער שבועה גלייבט מען אים אויף דעם חלק וואס ער איז נישט מודה. Because when do we believe the guy that the part that he doesn't admit that we believe him he's right? That's only through a shevuah. In עבודה, רוחניות מיינט דאס in ruchniyus it means like this, ובאלד ער איז שוין דורכגעפאלן a מקצת אריין אין רשות היצר since he takeh has stumbled and partially מקצת he came into the רשות of the יצר הרע, דארף ער האבן a תוספת כח צו אפהיטן זיך אז מען זאל מער נישט אריינפאלן אין רשותו. Now he needs extra kochos. Because if he fell in a little bit, you know, the Megillah says a pasuk: החלות לנפול, נפול תיפול. If you started, you could fall completely. So he needs So if he'll go normal, he'll fall. So he needs extra kochos. איך ניט דורך נישט וועלן מודה זיין מודה בעיזוב ירוחם. We don't even want him to be מודה to the whole thing, and normally you say if you're modeh, you're helped. So we don't want him to fall into his רשות to be modeh to him b'klal. We The Aibershter doesn't want to let him to be modeh to the yetzer hara that, "Oh, you're right." און צו ליב דעם איז מען אים משביע. Or not mashbia, mashbia. שבועה בלשון שובע. Shvuah comes from the word of f- full, uh Satiated. Satiated. מיר זעטיקן אים אן מיט נאָך עקסטרע כוחות. We make him swear. It means we give him a shvuah. We give him extra כוחות אז ער זאל ווייטער טייל זאל בלייבן אין רשות הקדושה. Whatever you said you which remained in which is in kedusha shouldn't get schlepped in. So that has to have a special koach, that's a shvuah. ס'איז אבער ידוע החומר עניינס אין א שבועה. But we know in halacha

how terrible it is to swear. ביים נעמען אויף זיך א שבועה שטעלט מען זיך איין. If you take a shvuah, you're putting you're you're risking. What's the risk? איי, so gashmiyut is what the risk is, maybe it's not exactly true, so you're risk. In ruchniyut, it's a big risk. Why? In ruchniyut, it means that you're getting extra kochot. If you get extra kochot, what happens if you get the extra kochot and you don't use it? Not only are you wasting what you had, now you're even worse. You're You're wasting more kochot. אויב מען נוצט נישט אויס כדי דבעי די כוחות נוספים, if you don't real use the extra kochot the way you're supposed to, אינדער בלייבט עס ביי אים פעלט דאס וואס ער האט באדארפט צוקומען not only is he missing what he should've gotten, נאר עס קומט נאך אן עונש he's supposed to be punished, וואס איך העכערע כוחות גייען ביי אים לאיבוד חס ורחמנא לצלן. That the higher kochot were lost. ודאס איז דער טעם פאר וואס חז"ל זענען שטארק מזהיר קעגן געבן א שבועה That's why Chazal warn against swearing. דארט וואו מען קען אויסקומען אן דעם, אפילו ווען מען איז נישט באמת. Chazal say, even if you're swearing truth, if you can avoid a shvuah, avoid it. In ruchniyut, why is it? Cuz if you have a shvuah, you connect yourself to higher kochot. And you gotta be very careful. You might not use it. פירט די Gemara ווייטער, אז עס איז פאראן די עצה אומפאל בסדר פֿון נזקקין לתובע תחילה.

There is a way, sometimes, See, when do you have to swear, which is a risk? If the תובע comes first. So it says, sometimes the נתבע can come first and then you'll avoid the shvuah. וואס דורך דעם ווערט ער פטור פון אן אופן פון עבודה וואס פאדערט א שבועה. Then you will not need a shevuah. That was the only reason you need a shevuah because part of you got caught by the yetzer hara, so the other parts has we'll get the kochot. But there's another etzah how to make sure that you don't fall into the trap without a shevuah. Huh? Hurry and do teshuvah? No, that's way simple. And that is ווען מען טענה'ט כזילא נכסי. If you claim, "Mine נכסים are cheap." Cuz that's what we said. Cuz the Shach said, when do we allow the נתבע to come first and not swear? When the נכסים are cheap. What does that mean? What does that mean in ruchniyut? וועט מען עס פארשטיין בהקדם דער ביאור אין דער סיפור הגמרא, This will be understood by first explaining Gemara tells the story wegen Rabban Yochanan ben Zakkai, וואס האט געוויינט פאר זיין פטירה און האט געזאגט, before he died, he cried and he said, אז די סיבה פון זיין בכיה איז דאס, Why's he crying? Cuz he said like this, יש לפני שני דרכים. Now I'm dying. I'm going למעלה. There are two roads: אחת של גן עדן ואחת של גיהנום, one goes to גן עדן, גיהנום, ואיני יודע באיזה מוליכין אותי. And I don't know which one they're gonna take me. ולא אבכה? I shouldn't cry? Beat me. I mean and that's why I'm crying. עס איז ידוע די קשיא, a major kashya, a מורא'דיקע קשיא, ווי קומט עס אז Rabban Yochanan ben Zakkai, וואס ער איז געווען פון די גדולי התנאים Rabban Yochanan ben Zakkai who the big תנאים, און חז"ל זאגן אין באקאנטע מקומות מופלג די גדלות פון Rabban Yochanan ben Zakkai, The Gemara tells many times how great he was. און ער האט דאך געוויס געווען ער איז אן איש בתכלית הסור מרע ועשה טוב. So certainly didn't do anything bad, and he and did everything right. זאל זיין א ספק צי ער גייט אין גן עדן צי ער גייט אין גיהנום? Well, he didn't know if he goes to גן עדן, גיהנום? Now someone might answer, maybe he's a anav. A anav is not stupid. A anav knows his level. A anav doesn't mean that he What, he didn't know if he was a tzaddik? Moshe Rabbeinu as the biggest anav didn't know he was a tzaddik? Didn't know he received the Torah? It it mean, מען means that he knew that if somebody else would have my things, that he would be better than me. But he knew, so he knew that. He didn't make a cheshbon every day as well? אויך דארף מען פארשטיין, פאר וואס האט ער זיך גענומען דוקא סמוך לפטירתו? Why did it speak about it before he died? הן אמת אז די שתי דרכים, אחת של גן עדן ואחת של גיהנום זענען פארבונדן מיט שכר ועונש פון די נשמה נאך די פטירה מן העולם, it's true, that when is it noge'a? When you die, that's when you're going למעלה, דעמאלטס איז נוגע. עס איז אבער שווער צו פארשטיין, still we can't understand. ס'איז פשוט, for sure, אז דאס וואס ער איז עיקר געארט אין דעם אינו יודע, for sure what bothered him the fact that he doesn't know which way he's going, איז נישט בנוגע דער ענין פון שכר ועונש פאר זיך, because he worried whether he'll get reward or punishment, נאר בשייכות צו מצבו ומדריגתו. He was really looking at himself, what is my status, what is my level? צי ער געפינט זיך אין מצב פון ראוי לגן עדן, קדושה, צי דאס היפך. When he said Gan Eden, he didn't mean, actually, I need to go to Gan Eden. If I go to Gan Eden, that shows I'm doing the right thing. If not, not. So I don't know what I'm doing. איז דאס doch a זאך וואס מען דארף זיך דערמיט מצטער זיין כל זמן דאס מ'איז אין ספק הזה, all his life, when he doesn't know what his level is, he should have thought about it, נישט נאר בשעת פטירה, נאר במשך פון גאנצן לעבן, not only when you die, the whole life. איז איינע פון די ביאורים, and then one of the explanations, is like this. יעדער ייד איז געגעבן געווארן א שליחות מיט תפקיד וואס ער דארף If he's so good, why does he have to think about it in a minute before he dies? Huh? He wants to know what his level is, I mean, he's got to know he's doing the right thing, that's all. Maybe he has to do more teshuvah now, the last minute. זאגט, יעדער ייד איז געגעבן געווארן א שליחות מיט תפקיד וואס ער דארף משלים זיין במשך חייו וחיותו בעלמא דין. Everyone is

given a mission of what he has to do in his lifetime. און כדי צו קענען אויספירן די שליחות, האט מען אים געגעבן די נויטיקע צאל טעג און באשטימטע כוחות, in order to do it, they gave him enough days, the right days, and special כוחות, וואס דאס זענען נויטיק צו קענען אויספירן די שליחות כדבעי, נישט מער און נישט ווייניקער. He has enough time and enough kochos to do it, they don't give him more, they don't give him less, he has enough to do it. בשעת א ייד נוצט נישט אויס א טאג, נוצט נישט אויס א טאג, א שעה, if a person doesn't utilize a day or an hour, אפילו א רגע, even a second, אויף משלים זיין די שליחות זיינע, to fulfill his mission, איז דאס נישט נאר א חסרון, וואס ער איז נישט נתעלה געווארן אויף וויפיל ער געקענט זיך געדארפט, not only a chesaron that he could have gotten better and he didn't, נאר יעדער רגע ורגע וואס ער טוט נישט פאר זיין שליחות, every second that he doesn't do his שליחות, אפילו ווען ער טוט אן ענין טוב, even if he's doing something good, but it's not what he's supposed to, ס'איז אבער נישט די זאך וואס איז שייך צו זיין שליחות, but it's not his שליחות, פעלט ביי אים די רגע במילוי שליחותו. So, that moment is missing. איך איז ער משנה, מועל חס ושלום בשליחותו של מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא? He's not keeping the shlichus, he's מועל בשליחות. So, this is the reason why Rabbi Yochanan ben Zakkai didn't think about it. רבי יוחנן בן זכאי איז יעדער רגע געווען אין גאנצן פארנומען און אריינגעטאן אין זיין עבודה בשליחות. He was every second was involved in his avodah, which is shlichus, which was what? לימוד התורה און קיום המצוות. ער איז געווען אריינגעטאן מיט אזא עסקנות אין אויספירן זיין שליחות כדבעי בעלמא דין, is so much involved in doing his shlichus in this world, אז ער האט ניט געהאט קיין צייט זיך אפשטעלן און זיך אריינטראכטן, וואס טוט זיך מיט אים? וואס איז זיין מצב בכלל? He had no time, he couldn't, had he stopped to think what's what doing with me, he'd be wasting that minute! Not doing his shlichus. ווארום ווי אזוי זאל ער זיך אפשטעלן און טראכטן וועגן זיך, וועגן זיינע מדריגות, how could he stop and think about himself, his מדריגות, בשעת ער מוז אט דעם זמן אויסנוצן אויף מילוי שליחותו, at that moment he's supposed to do something on his שליחות, דוקא סמוך לפטירתו, only before he died, ווען ער האט געהאלטן ביים פארענדיקן זיין שליחות בעלמא דין, when he was by the end of his shlichus in this world, האט ער מפסיק געווען, that's when he stopped for a second כדי צו מאכן דעם חשבון צדק, to make that cheshbon. אם לא עכשיו אימתי, it's the last minute, he has to make sometimes. און דאס האט ביי אים ארויסגערופן די בכיה, and that's why he was crying, now, not, to make the cheshbon. He's not a baal aveirah, is he? אה? He's not going to be a baal aveirah, that's for sure. We'll see, but the neshamah Holy, holy. After he told him, but you see he was he didn't know. But we'll see in a second. This, you see, you see where this is taken from? Look at the end, משיחת שבת פרשת משפטים ט״ו, דיבור המתחיל ליל שימורים שקלו תשי״ב, the מאמר ליל שימורים שקלו. That maamar, those that were, I wasn't there, that מאמר שבת they say for, he was there, Moshe Moshe Gerari was one of the big chasidim in Eretz Yisrael, he was a big maskil in Chasidus. So, תשי״ב was just a year or two after the Rebbe became Rebbe, so, you know, to get hiskashrus is not He was there by that maamar that at the der nomen, the Rebbe was crying and crying by this maamar. And we'll see, what was he saying? This this vort. A Yid can So, this is taken from a mixture from the sichah of משפטים ט״ו and this maamar. וואס מיר, this they say they saw the Rebbe was crying and saying, וואס מיר אהבה, וואס מיר יראה, who cares about ahavah and yirah, The shlichus you have to do! How could you waste a moment? And the Rebbe said, was crying at this tochen of it. And the Rebbe was crying so much because he was speaking about himself! Who has time, the Rebbe had time to Every time you have to do something. This was the inyan. And it's connected to that pasuk: לא תהיה משכלה ועקרה. We'll see, they quote this maamar here. אט דעם אופן ווי מ'איז ממלא זיין די שליחות, this idea of how you do your שליחות, אז מ'טראכט ניט וועגן זיך, נאר בלויז וועגן די שליחות, that you don't think about yourself, only about the שליחות, איז אן ענין עיקרי כללי אין עבודת השם וואס ווערט געפאדערט פון יעדער איד. This is a very important thing in avodat Hashem, and it's expected of every Yid. ויש לומר, אז דאס איז מרומז און מודגש אין פנימיות'דיקן תוכן פון פסוקים דלהלן אין היינטיקע פרשה. This is hinted in this week's parshah, in some of the pesukim later on. What is the pesukim? נאך די ווערטער "ועבדתם את ה' אלקיכם", after the words where it says you should serve השם, וואס דאמיט ווערט געמיינט כללות העבודה. When it says serve Hashem, meaning what? Everything. סיי די עבודה פון אהבה, וואס פארבונדן רוחא ברוחא, אהבה, which is the greatest avodah it says in Zohar is אהבה, סיי די עבודה פון יראה, עבודת עבד. So after the Torah says that you have to serve Hashem in all ways, איז דער פסוק ממשיך, and then the pasuk

says: "לא תהיה משכלה ועקרה בארצך את מספר ימיך אמלא". The טייטש of the words is there will not be... משכלה is a woman who miscarries, miscarries, and עקרה is a woman who's barren. There will be no משכלה and עקרה in your land. "את מספר ימיך אמלא", I will fulfill the amount of days that you have. So the ruchniyut, the Rebbe טייטשes like this: משכלה ועקרה in עבודה רוחנית means, what do these two things mean? אז די עבודה פון אהבה ויראה האט ניט קיין קיום און תולדות. You can't have children, or your children, you you you miscarry your children. What are called children? So we learn in Tanya, ahavah and yirah are called children. So משכלה and עקרה means that the ahavah and yirah is not working. און די סיבה פון דעם איז, what's the reason why a person's ahavah v'yirah doesn't stay, he doesn't get it? "בארצך", פון לשון רצון. The word ארצך comes from the word ratzon, will. בשעת א איד האט אן אייגענעם רצון, if you have your own will, א שביעת רצון פון זיין עבודה, if you're satisfied, is so happy about what you do, וואס דאס ווייזט אז ער איז מרגיש זיין מציאות, that shows you feel your מציאות. ער איז עובד השם, I'm so happy I'm serving Hashem. ער האט אהבה ויראה, he has ahavah v'yirah. דאס קען גורם זיין אז ער זאל נאך אראפפאלן, חס ושלום. And even if you have yirah, you're going to lose it, because it's not the real ahavat Hashem, yirat Hashem, you care about yourself. דאס הייסט, פריער איז זיין עבודה מיט א מדה וגבול. So בשעת you have ahavah v'yirah, you're טאקע serving Hashem, but it's limited, נאר וויפיל ער האט פאר זיין עבודה שביעת רצון. Since you're happy about yourself, so you only do whatever gives you satisfaction. און נאכדעם ברענגט עס דערצו, אז ער מאכט א חילוק צווישן איין עבודה און א צווייטע. And then you start making... Here you do everything, but based on how much you feel. Then you're going to start not doing everything, you make differences. די עבודה וועלכער ער האט א חוּש, is a great whatever you enjoy, you'll do, אבער ניט אן אנדער שטיק עבודה. ביז ער קען... not something else, and then finally you fall. This is משכלה ועקרה, that you פשוט lose your ahavah v'yirah. So the pasuk wants to tell you, what is the eitzah not to lose your ahavah v'yirah? לכאורה you could lose it because you have your ארצך, your מציאות. Is the עצה אז לא תהיה, what's the eitzah that you shouldn't have this משכלה and עקרה? "את מספר ימיך אמלא". What's the טייטש? Your days should be filled. That's the connection to before. If you realize that you don't waste one second in not doing your שליחות. בשעת ער איז זיך מתבונן אז ימים יוצרו, if you think that every, Hashem gave you days, ס'איז באשטימט געווארן א מספר מסוים פון טעג, אין וועלכע ער דארף אויספירן זיין שליחות בעלמא דין, the אייבערשטער gave you a certain amount of days, not more and not less, to fulfill your שליחות in this world. און יעדער רגע וואס ער פארנוצט אויף עפעס אנדערש, and every second that you do it for something else, איז ער משנה און באגייט א מעילה אין די שליחות פון מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא. You're going against the שליחות of the אייבערשטער. When you think about that, גיט עס זיך א טרייסל! Is that the words that the Rebbe used in the maamar? You shake! און ער פארלירט דעם הרגש פון זיין מציאות. You lose your own מציאות. ער ווערט אזוי אריינגעטאן מיט זיין גאנצער מציאות אין מילוי השליחות, you get so much involved in doing your שליחות, אז ער פילט ניט אפילו אז ער איז דער ממלא פון דעם אייבערשטנס שליחות. You don't even feel that you're the one that does it. עס הערשט ביי אים נאר די שליחות גופא. You only feel the שליחות and that's it. ואדרבה, בשעת מ'פרואווט אים דערמאנען וועגן ארצך, וועגן זיין מצב רוחני, when you start telling about your ratzon, where are you at, what's your land? ענטפערט ער מיט צעבראכנקייט, a guy like that answers, and that's the Rebbe's lashon in the maamar, they say, being brokenhearted: וואס מיר רצון אדער תענוג! וואס מיר, what do I care about רצון and תענוג! ס'איז דאך ימים יוצרו, the days are precious. דארף מען שטיין על המשמר, you have to be on guard, און אז קיין איין רגע זאל ניט פארלוירן ווערן, און ניט טראכטן וועגן זיינע מדרגות. No second should be lost, and don't think about yourself. You start thinking about yourself, you already lost a second! That's the etzah. בשעת א איד פועל'ט ביי זיך די אוועקגעגעבנקייט און ביטול בכל מהותו צו דעם אייבערשטן און זיין שליחות, if you give yourself over completely, that you lose your מציאות, you're completely given over to the אייבערשטער and his שליחות, ווערט מקוים "את מספר ימיך אמלא" לשון הבטחה. Till now we thought מספר ימיך אמלא means you have to fill your... your days. But if you do that, Hashem will make it as a promise, your days will be filled. אפילו ביי זיינע געוועזענע טעג אין וועלכע ער האט ניט געטאן זיין שליחות, אמלא, I will fill. Yeah, but he's טייטשינג, it's a remez, that the importance of the days. So the first pshat, he didn't say it, but the first pshat is going at the words that מספר ימיך אמלא, you should make it should be filled with me, whatever how you טייטש. But he's telling him, דער אויבערשטער promised if you reach that מדרגה, דער אויבערשטער says, "I will fill." Meaning, even if there are some days that you טאקע missed out, that you missed you didn't do your שליחות, אדער אפילו געטאן ענינים של היפך רחמנא ליצלן, maybe not only you didn't do what you're supposed to, you did opposite things. He says, "מספר ימיך אמלא, I will fulfill." Who's the "I"? ולא נאמר מי, it doesn't say Hashem will fill. That means עצמות ומהות זה יתברך, דער אויבערשטער, the עצם of the אויבערשטער, וואס איז העכער פון יעדן שם און פון דעם אז עס זאל אן רירן א פגם. דער אויבערשטער Himself, which is higher than Havayah, any name. And a madregah where anything wrong that you did doesn't affect Him anyway, איז ער מבטיח, דער אויבערשטער promises אז ער וועט ממלא זיין ומשלים זיין די פארפעלטע טעג, that He's going to fill and be mashlim those missed days, און אלע זיינע טעג וועלן זיין גאנץ בשלימות, everything will be בשלימות. So this is how he טייטשט the פסוק לא תהיה משכלה ועקרה בארצך. Why will there be no משכלה ועקרה, which comes because of ארצך, because of your רצון? Because מספר ימיך אמלא, that you count the days and ממילא דער אויבערשטער promises, "I will fill your days." Now what does it got to do to before? We said before that the guy's a מודה במקצת. מודה במקצת means that he admits that a little bit he he's in the in the hands of the yetzer hara. The yetzer hara wants to schlepp him completely. To get rid of that not that shouldn't happen, he has to swear. What for does he has to swear? To give him extra kochos. But extra kochos is a problem because what happens if you don't use it? You're wasting even more. So the eitzah

not to swear, according to the Shach is if you טענה'ט, which means that the מצב is that your נכסים are cheap. Meaning, דאס איז אויך דער ביאור פנימי in der halachah. This what we just said is the deeper pshat in the הלכה, אז אין פאל פון הוזלו נכסי, in a case where your נכסים are cheap, איז מען פטור from the שבועה of מודה במקצת. You don't get the שבועה and there's another way to make sure that you don't get schlepped into the yetzer hara. What is it? It's like this. What does it mean? די יארן און כחות וואס דער אויבערשטער גיט א יידן דורכצופירן זיין שליחות בעלמא דדין, the days, the years and the kochos the אויבערשטער gives a ייד to fulfill his shlichus in this world, דאס זיינען די נכסים פון א יידן. That's a ייד's property. That's what you own. בשעת א ייד פועל'ט ביי זיך די ביטול בתכלית, if a ייד is able to פועל'ן, like we said before, that he's completely בטל בתכלית, אז זיין גאנצע מציאות איז נאר וואס ער איז א שליח פון אויבערשטן, that you get to feel that your whole מציאות is only shlichus of the אויבערשטער, זיין גאנצע צייט און אלע כחות זענען פארנומען מיט טאן דעם אויבערשטן'ס שליחות, וואס איז לו יתברך דירה בתחתונים, the whole time and everything you're involved is only doing the שליחות, האט ער ממילא קיין צייט ניט צו גיין אויף א דין תורה מיט'ן יצר הרע. That's so you don't even have to go to the yetzer hara, you have no time for it.

ווארום אויב ער וועט די צייט און כחות אויסנוצן אויס'טענה'ן זיך מיט'ן יצר הרע, if you're going to spend time to go to a דין תורה and טענה the יצר הרע, וועט דאך זיין זילא נכסי. Your נכסים are going to get cheapened, which means you're going to lose some of your What's cheapened? Your נכסים are worth a thousand dollars, when it's cheap, you lose some of it, it's only worth 500. You're going to lose, it's going to become cheap. די זמן און כחות וואס דער אויבערשטער האט אים געגעבן וועלן ווערן ביליג. The time and kochos the אויבערשטער gave will become cheap, ניט אויסגענוצט אויף דברים הכי יקרים, קיום התורה ומצוות. You're not going to use it for that expensive things, it'll be used for cheap things, it'll be cheap. So, what he's saying is if a ייד is a מודה במקצת, so what is the eitzah how to make sure that you don't get schlepped in more? Very simple. Work yourself up to become battel to the Eibershter completely. If you work yourself up, then you guarantee that you don't even need a shevuah. דערפאר נעמט מען אן זיין טענה און ער איז פטור פון א שבועה. We accept his taaneh. If you reach that madregah, you don't have to have a shevuah. ווארום ניט נאר איז מען זיכער אז ער וועט ניט אריינפאלן אין רשותו של יצר הרע חס ושלום, because if you're in that madregah, not only are we guaranteed that you're not going to fall into the trap of the יצר הרע, נאר אדרבה, עס וועט זיין א מספר ימיך אמלא, אז אויך דאס וואס ער האט פריער פארפעלט וועט נתמלא

ווערן בשלימות. Not only that, the bad part will also be changed over. So normally you have to swear, you get special koachot, he says, but instead of giving you special koachot there's an avodah you could do. I don't know which one is harder. This avodah is a hard avodah too. But could be this is not so hard. It's it's it's hard to reach it, but it's it's not madregot, it's just like a like an איש פשוט has a bitul to the Eibershter completely. Basically become an איש פשוט. If you become an איש פשוט completely ibergegeben to the Eibershter, then the yetzer hara has nothing to say, and you don't need to have special koachot and special things, then you're guaranteed that you won't fall into the trap. What if you're already in the trap? No, he said you're in the trap. That's why you're a מודה במקצת. You're in the trap, so that's why you admit to the yetzer hara, "Yes, you're right. I'm I'm in the trap." So the yetzer hara wants to schlepp him more. So in order to make sure, when you realize that and you want to make sure it doesn't schlepp you, start thinking yourself that you're battel. If he's really a chassid, so he, when, when he, when he says that, up on the battery, זיל לניכסי, so I'll go, my property is not worth anything. That's it? No. זיל לניכסי means my I don't want to swear. I I ruchniyut. Yeah, he says the reason I didn't want to, no, not that I don't want to swear, the reason I didn't come forward to pay him the amount that I agreed, that I admit, is not because I wanted to get I thought maybe I'll get away with it, I won't pay anything. So now he gets off the hook. I guess, off the hook. So what? So in ruchniyut Also, when he says זיל לניכסי, he gets off the hook. Right, that's We're talking about wasted time. We're talking about making his time cheap because of No, he's saying the reason, he comes to a point where he feels that taaneh'ing with the yetzer hara will make his time cheap. If you taaneh that, that means that you feel that you have to spend every second in your shlichut. If you have that feeling, then it's takeh then don't be afraid of the yetzer hara. Halavai. Yeah. Yeah. But here it's a different Here, it's an even higher madregah. So don't do סור מרע, do עשה טוב.