ס'ווערט דערציילט אין מדרש. It's told in the מדרש, נאכדעם ווי עס זענען נחתם געווארן המנ'ס אגרות, so after the letters of Haman were silent, sealed, which letters? מיט די גזירה אויף אידן, and with the decree against the אידן, און ניתנו ביד המן, that they were already given to Haman, זענען Haman מיטן כל בני חבורתו געגאנגען צופרידענערהייט, so Haman and his whole gang, Haman and his whole gang were going happy, און באגעגנט Mordechai, as they were going they met Mordechai. Mordechai האָט דעמאלט געזען שלושה תינוקות שיוצאים מבית הספר. Mordechai happened to see then three children coming out of school. איז ער זיי נאכגעלאפן, he ran after them, און Haman מיט זיין חבורה זענען אים נאכגעגאנגען, and Haman and his group followed מרדכי, צו הערן וואס מרדכי וועט זיי פרעגן, they wanted to hear what Mordechai is gonna talk to the kids, cuz they saw Mordechai trying to speak to the kids. כיוון שהגיע מרדכי אצל תינוקות, when מרדכי got to the kids, שאל לאחד מהם פסוק לי פסוקך, so he said to one of them, tell me your pasuk, tell me your pasuk, your pasuk that you learned. אמר לו, so he said, I'll tell you which pasuk I learned: אל תירא מפחד פתאום ומשואת רשעים כי תבוא. Do not be afraid of a sudden fear and from the the destruction, the bad of the רשעים. Don't be afraid of that, that what might that might come. Shouldn't be afraid. פתח השני ואמר, so the second one opened up and said, אני קריתי, my I also learned today, ובזה הפסוק עמדתי מבית הספר, and this the pasuk I finished today in school: עוצו עצה ותופר, they planned plans and it's destroyed, דברו דבר ולא יקום, they speak all kinds of things that ain't gonna happen, כי עמנו קל, השם is with us. פתח השלישי ואמר, so the third one started and said: ועד זקנה, another pasuk, these are the three pesukim we say after Aleinu, it comes from this מדרש, ועד זקנה אני הוא, till I'm get old it's me, ועד שיבה אני אסבול, even when you get old שיבה is I will I I I hold it, I carry it, אני עשיתי I made it, ואני אשא I will carry, ואני אסבול I will you know, I'll suffer for it, I'll tolerate, now how do we say? Huh? Withstand? With withstand? שיבה is like סובל, לסבול... tolerate, that's the word, tolerate, that's the word.

מרדכי געהערט זייערע ענטפערס פון די פסוקים, when Mordechai heard when they answered these פסוקים, שחק, he smiled, והיה שמח שמחה גדולה, and was very happy. אמר לו המן, so המן said to him, מאי האי שמחה ששמחת מילדי התינוקות הללו? What what did you hear from the children made you so happy? אמר, he said, על בשורות טובות שבשרוני, for the good news they gave me, שלא אירא מן העצה הרעה שיעצת עלינו, they gave me good news that we shouldn't be afraid of your עצה that you got here. כעס המן הרשע, right away המן was angry, ואמר, he said: אינני שולח יד להתחיל אלא באלו התינוקות, and angry he said, the first ones I'm gonna destroy, the first one I get is these kids. This is the Midrash. איז דער טעם בפשטות וואס מרדכי האט זיך געפרייט הערנדיק די פסוקים פון די קינדער, normally the Peshuter peshat, why was he happy when he heard this pesukim from the children? ווייל ער האט אין דעם געזען א נבואה. This was a form he saw in it a kind of a נבואה, אז ער האט נישט וואס צו מורא האבן פאר גזירות המן, that he has nothing to be afraid of גזירת המן. און מיר געפינען בכמה מקומות בש״ס, we find many places in גמרא, די ענין פון פסוק לי פסוקך, a lot of places where they ask a child say a pasuk, and if in the Gemara it comes out אז א פסוק וואס א ינוקא האט געזאגט, a pasuk that child said is a kind of נבואה וכיוצא בזה, something like a nevuah, it's a prophecy telling you what's gonna happen. So

when he heard this, that's how we learn Peshuter peshat, that this is like the other situations in Shas where they said to a child, tell me your pasuk and whatever the child said that was a nevuah. Especially it says in the Gemara that nevuah was taken away but it was left, given to children. So when the children say this, it's a nevuah. That's what seems here, so he got it as a nevuah. דאס איז אבער לכאורה נישט פאסיק אין דעם טעם, but here you can't really say it that way. ווארום על פי זה, if that's the פשט, אויב דאס איז דער תוכן העיקרי פון דעם סיפור, if this is the main part of the story, וואס איז דערביי וואס איז דערביי נוגע צו דערציילן די פרטים? Why is it important to know the details אז ער האט געטראפן קומענדיק פון בית הספר? He met them coming from school, what does it... The main thing they want to tell us that he heard from the kids the pesukim which is a nevuah. Why does it have to mention they were coming from school? און אז ס'זענען געווען דריי תינוקות וואס האבן געזאגט דריי פסוקים, there were three who said three pesukim? Should have said stam that they were he met children and they told him pesukim. אף על פי אז אנדערע פרטי הסיפור, even though other details of the story, דאס וואס ער האט אנגעטראפן די די די תינוקות, the fact that he met the children, נישט געגאנגען זיי זוכן, he didn't look for them, but he met them, און אויך דאס אז מער ווי איין תינוק האבן געזאגט פסוקים, עיקר התוכן של בשורה טובה וכולי, and even the fact that it was more than one, all this we understand why the Midrash says it. Because a n- mehr madgish די הוראה און נבואה, cuz this stresses more, if you happen to meet them, it shows more hashgacha pratis. If you look for them, it's not so much. Also if there's more than one. איז אבער, עס איז ניטא קיין פרט נו, יבואו מבית הספר, this idea that it stresses more that this is a nevuah doesn't have anything to do with where were they coming from. Mai nafka mina if they come from school? און אז מ'פרעגט דארף מען פארשטיין. דער סדר ווי די תינוקות האבן געזאגט די דריי פסוקים, the order of the way they said it, first אל תירא, then עוצו עצה, then עד זקנה, is not כפי סדרם ווי זיי שטייען אין נ״ך. This is not the way the seder they're written in in in Neviim. די פסוקים עוצו עצה און עד זקנה שטייען אין ספר ישעי׳. That's in ישעי׳, וואס איז בסדר הספרים פאר משלי, that comes before משלי, וואו עס שטייט דער פסוק אל תירא. אל תירא is in Mishlei and the other is So אל תירא was the first one, and that's written in the Torah later. דער פשט איז דער סדר הלימוד פון די תינוקות אין ספר כפי סדר הספרים. Usually you learn, you learn the order of the sefarim: Torah, Neviim, Ketuvim. And here what happened? The first one said from Mishlei. Huh? But it's also not... און ס'איז אויך נישט כסדרם מן המאוחר אל המוקדם, not backwards either. Just one second. וואו דעמאלטס וואלטן זיי געדארפט זאגן דעם שפעטערדיקן פסוק אין ישעי׳, עד זקנה, פאר עוצו עצה, cuz in Yeshayahu it's not the proper order. So they should have started with אל תירא, and then עד זקנה, then עוצו עצה. The fact is אל תירא, and עוצו עצה, and then עד זקנה. What about there's three pesukim, what is the seder of the second pasuk that that is in Mishlei? You have three pesukim, they're both two of them are one Yeshayahu. Both are in Yeshayahu. But the way, see here it's not this proper order. I know that, understand that. But you said not in proper order, but I feel that there's three pesukim. The first two, the first one or the first two is Yeshayahu? The second and the third. Are they are in order the second and the third? But I mean, of course they're They are they are in order, yeah. They are in order the second But if you go backwards they're not in order. They are in order. The first one is from where? The first is from Mishlei. And Mishlei is later. So why did he start with Mishlei? עולם וואס you can say, like he says, he's starting the other way, the older one said first. But if you're going backwards, then in Yeshaya it should have been the different order, because it's written the עוצו עצה is first in Yeshaya and then אני עשה. But if it's backwards, the second one should have been first and then this, should have been the opposite. It's in the same קאפיטל ח׳, and there's a מראה מקום י׳, this pasuk it's in one What, which one? In מראה מקום six. In מראה מקום the In the beginning, yeah. On the first it says there's six Yeshaya. One is Yeshaya ח׳, and one is Yeshaya מ״ו. Ah! Oh, I see. I see. Okay. So it's a second shaila. So we have two shailot. One is, why is noge'a the details that they were coming from school, and it was davka three pesukim? And then what's the order of the pesukim? Another question. Why did Mordechai ask them what they learned today? Yeah. How come they were learning three different things today in one day in one school? Probably different classes. Huh? Different classes. Yeah, they were probably different classes. Another question. וועגן דעם ערשטן תינוק ווערט דערציילט אין מדרש, we're going to go into the details of the words. The first child, it says in מדרש, אז ער האט גלייך, אן קיין הקדמה, געזאגט דעם פסוק. It says when he said to the first child, \"Tell me a pasuk,\" he said a pasuk. He said the פסוק אל תירא. שטייט ביים צווייטן תינוק, so by the second one it says, פתח השני ואמר, the second one said, not the pasuk, first he said, אני קריתי היום, I also learned today, ובזה הפסוק עמדתי, and this is the pasuk that I finished, בבית הספר, in school, and then he continued the pasuk. אז ער האט יענעם טאג געלערנט אנדערע פסוקים. So in the Midrash, he answered him, \"I learned more pesukim, and this is one of them I learned, ביי דעם פסוק געבליבן שטיין. I learned others, and I finished by this pasuk.\" איז נישט פשוט, I don't understand, צי דען האט דער ערשטער תינוק יענעם טאג געלערנט אין חדר בלויז דעם פסוק אל תירא, נישט מער? And the first one didn't learn more? But so why by the first one it just says this pasuk, and the second one added, \"I learned a lot, and this is the one I finished\"? Why the first one didn't say it? Third thing. וויבאלד מרדכי האט דאס אויפגענומען אלס א נבואה, third it's really, it means a fourth. Since Mordechai took it as a נבואה, פאר וואס זאגט ער דעם לשון, א בשורה טובה בשרוני, נישט שניבאו לי טובה? Why בשורה? It's a good בשורה. He should have said, \"I got a נבואה.\" Why does he say the word, \"I got a בשורה טובה\"? איך האב דא סימנים, so we have four questions, now a fifth question. ווי עס ווערט דערציילט אין מדרש, איז דאס מעמד ומאורע געווען באלד נאכדעם ווי עס איז געחתמעט געווארן די אגרות הגזירה. So Midrash it comes out, when did this happen? So it says, after the the גזירה the letter was written, then he came out and he met him. So it was right away after the גזירה was written. און שוין דעמאלט איז ביי Mordechai געווען א שמחה גדולה פון די בשורה טובה. Right then, he spoke to the children and he already got the בשורה, good news, אז מ'איז בטוח פטור פון המנ'ס עצה הרעה. You got the news that there's nothing to be afraid of. אויב אזוי, if so, פאר וואס איז נאכדעם געווען דער גאנצער שטורעם? So why did they later on make a whole tumult, וילבש שק ואפר, he put on sack and ashes, ויזעק זעקה גדולה ומרה, Mordechai came screaming, און די איבעריגע פרטים וואס Mordechai האט געטאן, and almost all the things Mordechai did, און אנגעזאגט Esther צו טון, he told Esther what to do, like it says in the Megillah, so why did he do that? He already knew, he knew a prophecy, that everything going to be good, so forget about it, why did he make this whole טומל? פון דעם אלעם איז משמע, that proves, אז Mordechai האט די פסוקי, פסוקים פון די תינוקות נישט אנגענומען אלס א נבואה ממש. It wasn't, if it would be a clear נבואה, he got a נבואה from the אייבערשטער you can know that this is not not to be afraid of, that's it. A סימן of a נבואה. But on the other hand, it's שווער צו פארשטיין, לאידך גיסא, so then, פאר וואס פאר א

שמחה גדולה? So why was he happy? If if it's a נבואה then don't do anything, if it's not a נבואה then it means nothing, so why was he happy? So we have to understand all this inyan of the story. נקודת הביאור, אז דער Rebbe, נקודה דער פשט is like this. פריער בהקדם, first like this: אז די גזירה איז געווען להשמיד, להרוג, ולאבד את כל היהודים מנער ועד זקן טף ונשים. That's number one. The גזירה was to kill everybody. What was the reason, why did he want to kill everybody? און בנוגע דער סיבה פון די גזירה and the reason why this גזירה came, so you have it, number one, ווי עס דערציילט זיך אין די Megillah, און על פי Midrash Chazal. So you have what the story, the way פשוט in the Megillah, and then you have what the Chazal explain pshat what the reason for the גזירה came. Okay, so first you can say what does it say in the Megillah? אין די Megillah ווערט דערציילט אז דאס האט זיך אנגעהויבן, this all started, פון דעם וואס כל עבדי המלך כורעים ומשתחוים להמן, all the עבדים, all the servants of the king bowed down to המן, ומרדכי לא יכרע ולא ישתחוה, and מרדכי did not bow down. וימלא המן חמה, המן got angry, ויבז בעיניו לשלוח יד במרדכי לבדו, he thought it was embarrassing to just start off just kill מרדכי, כי הגידו לו את עם מרדכי, because they told him which nation Mordechai belongs to, ויבקש המן להשמיד את כל היהודים עם מרדכי. So he wanted to kill all the Yidden who were the nation of Mordechai. Now the Rebbe doesn't ask a shaila, but בפרט, pshat in the pasuk, makes no sense. If Mordechai didn't bow down, get rid of Mordechai, why all the Yidden? But he found out which nation Mordechai belongs to, so? If Mordechai is a is a troublemaker, he's a bad guy, in his eyes, so who cares if he belongs to a nation, so he belongs to other Yidden, other people are from the same nation, so, but they they didn't do anything wrong. But the pshat is, דאס הייסט, אז בשעת המן האט חוקר ודורש געווען פאר וואס מרדכי בוקט זיך נישט פאר אים, when Haman looked into, investigated, did research, why doesn't Mordechai bow down to him, און ער האט אויסגעפונען, he found out, אז דאס איז נישט צוליב מרדכי'ס אייגנשאפט אלס א פרט, not because something personal to Mordechai, זייענדיג אין די סנהדרין, because he has a special position, he's in the סנהדרין, דער מנהיג פון די יידן, a leader, they told him that's not the reason. So it's not something that Mordechai himself was doing, נאר הגידו לו את עם מרדכי, they told him the nation of מרדכי, אשר הוא יהודי, that he's a Yid, meaning, אז דאס איז דער פאר וואס זייענדיג א ייד גלייבט ער נאר אין דעם אייבערשטן, because he's a Yid and believes only in the אייבערשטער, און איז כופר בכל עבודה זרה, and denies all עבודה זרה, יעדער זאך וואס האלט זיך פאר א מציאות, not עבודה זרה ממש even, but even anything that a מציאות for itself, דאס האט ביי Haman ארויסגערופן גרויס כעס, וימלא חמה, he got very angry. In other words, he got angry at Mordechai's doing it not because of himself. Mordechai is doing it as a representative of all the Yidden. Basically, when Mordechai didn't bow down to Haman, in his eyes, all the Yidden are not bowing down to him. און וויבאלד אז דאס וואס Mordechai לא יכרע ולא ישתחוה איז דער פאר ווייל ער איז א יהודי, and because the reason he's not bowing is because he's a Yid, is ויבז בעיניו לשלוח יד במרדכי לבדו. So he had no reason to just get rid of Mordechai. וויבאלד די סיבה וואס מרדכי בוקט זיך נישט איז די נקודה פון יהדות וואס איז פאראן ביי אלע יידן, since this whole reason is because everyone has the same, in pintele yid, the same thing, מנער ועד זקן טף ונשים, מיינט עס דאך אז נישט נאר Mordechai, so it means not only מרדכי, נאר דער גאנצער עם מרדכי אנערקענט נישט זיין מציאות, that the whole nation doesn't recognize him, און אפשיטא נישט צו בוקן זיך פאר אים, and nobody is bowing down to him, האט ער געזוכט א וועג להשמיד את כל היהודים. So since Mordechai's problem is the problem of every single Yid, kids, women, men, women, kids. So that, and this the Rebbe says, is pashut pshat in the pasuk, cuz the Rebbe said before that the reason for the gezeirah we find the way it says simple in pshat in Megillah, and then Chazal. In the meantime, he didn't bring the Chazal. This is pashut pshat in the Megillah. In other words, this is not even a pshat in the Megillah, this is basically what the Megillah is saying, that he found out that the reason Mordechai is not bowing down is because every Yid doesn't, every Yid has this in him. ווי קומט עס אבער אז המן האט געקענט ברענגען אזא גזירה פירן? But how is it possible that Haman should be able to do this? Here you have already the Chazal. זאגט Chazal, so in the Megillah it says what happened, what what Haman thought, how it saw. The reason behind, how was it possible for him, that the Chazal say. מברר, Chazal זענען מברר די סיבה רוחניות. What is the רוחניות'דיגע reason for the gezeirah? איז געווען מפני שהשתחוו לצלם. Because, Gemara says, years earlier, all the Yidden bowed down to an avodah zarah פון Nevuchadnetzar. וויבאלד אז ביי יידן איז געווען אזא פעולה און תנועה, since by Yidden there was such an act like this, אפילו ווען בלויז לפנים בלא לב ולב, even though the Gemara says it didn't mean it. They were forced to it, and they didn't really mean this act, but still they did it, וואס איז היפך פון דער נקודת היהדות, which is the opposite of the nekudah of אידישקייט, און רירט אן דעם עצם פארבונדן זייער מיט'ן אויבערשטן, and it affects the עצם connection with the Oibershter. האט דאס ממילא געבראכט די גזירה שלא ירחמנו, השם יצילנו. So, the fact that the Yidden bowed down to the avodah zarah, this brought the possibility of destruction. ווייל די גאנצע מציאות און קיום פון יידן איז זייער פארבונדן מיט'ן אויבערשטן. The whole the whole existence of Yidden is connected to the Oibershter, if they cut themselves off. So, this is what, you know, which Mordechai saw he's not bowing down because be'etzem every Yid shouldn't bow down. So, Haman saw it, takeh, as every Yid. Mordechai, in his eyes, was said, \"I'm not so sure. I'm not so sure every Yid has it. V'ha raya, he made a gezeirah, and the gezeirah works. And the gezeirah works because of what they did, that they care about others other than the Oibershter. And that's the problem.\" And the Rebbe in the הערות says that even according to the second reason the Gemara gives of what made the גזירה, נהנו מסעודתו של אותו רשע, they had hana'ah from the se'udah of Achashverosh, so the Rebbe says he explains in a different sichah that it's not the fact that they ate from the non-kosher food, it's the fact that they enjoyed being asked invited by Achashverosh, thinking that Achashverosh is going to be their savior. So, the same idea, they disconnect disconnecting from the Oibershter. און דאס איז געווען מרדכי'ס דאגה, that's what he was worried about, ביז אז וילבש שק ואפר, he went in zekel did, whatever, he put on, he cried, he he was me'orer Yidden to teshuvah. But מרדכי ידע את כל אשר נעשה. It says Mordechai knew everything that was happening, which means not only he knew what was happening by המן, ער האט געוואוסט די סיבה וואס האט געבראכט די גזירה, he knew the reason in shamayim what brought the gezeirah. איז געווען דאגתו, so his worry was, klomar, I know they bowed down to the tzelem before, and that brought a maybe takeh to the avodah zarah. און אפילו אז די השתחוויה איז געווען לפנים, and even if they did it just superficially, נאר בחצוניות, on the outside, ווייזט דאס אבער אז די נקודת היהדות וואלט ביי זיי נישט בגילוי. So, takeh, only chitzoniyus that they bowed down, but בחצוניות they're not connected to the אויבערשטער. דען דאס וואס וואס זיי געווען בגילוי, when if the נקודת היהדות would be by them בגילוי, וואס דאס געפועל'ט שלא יוכלו יגעו אפילו בלבושם, that would cause that they shouldn't be able to touch avodah zarah even with their לבושים, במחשבה, דיבור ומעשה, של אמונת השם אחד, but even just in in act. און ביי זיי וואס געווען למסור נפשו, דאס לשון Tanya, למסור נפשו אפילו שלא לעשות רק איזה מעשה לבד נגד אמונת השם אחד. The Alter Rebbe says that נקודת היהדות of a Yid, a Yid cannot not only cannot believe in avodah zarah, cannot even do something superficially, not meaning it, אבל כגון להשתחוות לעבודה זרה, for instance to bow down to, אף שאינו מאמין בה כלל, doesn't believe he doesn't believe in it. ווארום מצד דעם חפץ ורצון פון א ייד צו זיין דבוק אין דעם אויבערשטן, because a Yid is that has the nature of wanting to be close to the אויבערשטער, היא יראה ומפחדת בטבע, so it's naturally afraid מנגיעה בקצה טומאת עבודה זרה, chas v'shalom, to touch even the edge of עבודה זרה, שהוא נגד בנגד אמונת השם אחד, against the emunah of השם אחד, אפילו בלבושיה החיצונים, even in the outer לבושים, which is דיבור ומעשה, בלי אמונה בלב כלל, even without believing. What about the Marranos? Ah? The Marranos that's The Marranos, there were more people who did. It doesn't mean it's impossible, it means that by not by Yidden, like, yeah. Like, this is the way by Yidden it is. Some people do against nature. And then the Rebbe asks, says that עם הארץ doesn't lie on Shabbos. He says, \"I've seen עם הארצים lying on Shabbos. I've seen תלמידי חכמים.\" The answer is, he's doing against his nature. Naturally, he shouldn't. Some people, you know, they become verkackt against nature, but naturally they shouldn't. That's exactly what Mordechai saw here.

Mordechai saw that these guys are not are are by them it's not בגילוי. No, he didn't, you'll see in a second. Cuz it was that's the whole point, that there was a whole It wasn't a נבואה. The Rebbe came to the conclusion it wasn't a נבואה, so he didn't know the outcome. So, he's trying to say, \"What did he know?\" That's what okay, we're going to see. So, what happened was he knew the reason for the גזירה, and ממילא he saw there's a problem. Which means that Haman looked at it opposite. Haman looked at Mordechai is not bowing down because that's every Yid. ממילא, we will kill every Yid. Mordechai saw, \"I'm not so sure. Look what they did, והא ראיה, he was able to make the gezeirah.\" So, it showed that begiluy it's not by them. דערפאר האט מרדכי געוואוסט אז דער וועג צו ביטל א גזירה, so what should I do to be מבטל, איז דורך מעורר זיין ביי יידן די נקודת היהדות, to awaken in them all the נקודת היהדות, אז עס זאל ארויסקומען בגילוי, it should come out בגילוי, אז די תכונה פון א מרדכי, אז לא יכרע ולא ישתחוה, that this nature that every Yid has not to bow down to עבודה זרה, זאל דורכנעמען אלע לבושי הנפש, should should penetrate into every part, מחשבה, דיבור ומעשה, ביז צו מסירת נפש על קידוש השם בפועל ממש. It was a mesirat nefesh not to bow down to Haman. So, he wanted it to bring it out by the Yidden, cuz Yidden he felt were missing that. בשעת מרדכי האט גע האט פון די תינוקות, זיי קומען מבית הספר, when he heard from the children coming from school די פסוקים וואס דריקן אויס די אמונה ובטחון אינעם אייבערשטן, so what happened? He was worried. But then when he walked, and he saw the kids coming from school and he heard from them saying pesukim, and all three pesukim show the emunah and bitachon in the אייבערשטער, האט ער געוואוסט אז אידן וועלן ביישטיין דעם נסיון. He knew that the Yidden are going to stand, are going to pass the test, וממילא זיין גרייט צו מסירת נפש, און גיין אויף מסירת נפש. שוחק, war er besimchah, sameach, let's say let's say he smiled, he was happy, ווייל עס איז נישטא וואס צו מורא האבן פאר דער עצה הרעה שיעצו עלינו. הוא קודם כל, he has nothing to be afraid. Which means, in other words, he was afraid that it's a lost case. The Yidden don't have it, what am I going to do? When he heard the kids say it, oh it's not a lost case. I see that they're educating the children in a way of emunah ubitachon. Oh, I know I can work on it. So you have to work, a vadai, if you leave it, it's not good. So it's only a besorah tovah. No no, nevuah means they told you a fact what is going to happen. So they just told him he saw a besorah, not like, like what they said is like a hashgachah pratit they told me the pasuk. No, he means פשוט בגשמיות כפשוטו. He heard from them that we believe in the Eibershter, and we have bitachon in the Eibershter, and that's what they taught us in school. Oh, אבער אזוי he said fine. ובשעת ער האט געהערט די בשורות טובות, when he heard the בשורות טובות, now he start, and know that he can work, and then he started working. He

tore his clothes, וילבש שק ואפר, he put on a sack and ash, ויצא בתוך העיר, went out in the middle of the city, ויזעק זעקה גדולה ומרה, ובכל מדינה ומדינה אבל גדול ליהודים, and he made that all the cities people should be should should feel sad, to do תשובה, צום ובכי ומספד, they fasted כדי צו מעורר זיין, ארויסברענגען בגילוי די נקודת היהדות, און די גרייטקייט אויף מסירת נפש בפועל, to bring it out. But when did he decide that I'm able to do it and I have a chance? When he heard the children. So the Rebbe points out that it's not like they learn in pshat that it's a נבואה, it's not a נבואה, it's just telling showing him the מצב of the אידן, that the children are being educated properly. Now, you're going to say, what were what did he hear from the פסוקים? So you're going to say here here three פסוקים, and in the order of the three are three levels of emunah u'bitachon. And he heard that the אידן are being educated, the children are being educated in all three levels. And that's why it's going to explain in this order, because the levels follow this order, even though it's not the order of the way it's written. דער חילוק אין דעם תוכן פון די דריי פסוקים, what the difference in what the three פסוקים say: דער פסוק אל תירא מפחד פתאום ומשואת רשעים כי תבוא, this פסוק says don't be afraid of any fear, and the the רשעים's thing that might that'll come. רעדט וועגן א פחד און ס'איז דא א גזירה, און מען זאגט צו אים אל תירא. We're saying like this: it will come. We're saying there will be a צרה coming. What does the פסוק say? Don't be afraid of the צרה. And it doesn't say why. אן קיין הסברה, there's no explanation here. אין א פסוק פון עוצו עצה ותופר דברו דבר ולא יקום, the second פסוק which says hey think of עצות, and it's not going to be. רעדט זיך נישט וועגן א בפועל'דיקע צרה, it doesn't say the צרה that will come. Opposite! They're thinking of making the צרה, ותופר, it's going to be destroyed, ולא יקום. נאר וועגן אן עצה און דבר א וועגן א צרה, they're thinking of bringing the צרה. און מען זאגט נישט נאר אז זי וועט בטל ווערן. The פסוק doesn't say you know, עוצו עצה ותופר, they're saying the עצה is going to be בטל. נאר ער גיט אן הסברה וטעם, we give a reason. What's the reason? כי עמנו א-ל, the Eibershter is with us. און אין דעם דריטן פסוק which is ועד זקנה אני הוא ועד שיבה אני אסבול, אני עשיתי ואני אשא ואני אסבול ואמלט, רעדט זיך בכלל נישט וועגן א צרה, it's not even a צרה. נישט בגילוי נישט בהכנה, not that there's going to be a צרה, not that they're going to try to make a צרה. נאר וועגן זקנה ושיבה, וועגן old age. דהיינו שינויים טבעיים אין די בריאה וואס דער אייבערשטער האט באשאפן, the natural things that happen. And if natural things which make it hard, when you get old, things are hard. That's, that's השגחה פרטית, that's what we learned today in the Gemara in the in Ein Yaakov, the whole thing about being old and being hard. און מען זאגט נישט נאר אז אני הוא, אני אסבול, the Eibershter is going to take care of it, נאר איך, אני עשיתי ואני אשא, I'll carry it, the Eibershter is going to do it. So, what are these three Pesukim? So he says, אין תוכן הענין ברוחניות ווייזן די דריי פסוקים, if you look at the רוחניות'דיקע meaning, these three Pesukim show דריי תנועות ומדריגות אין א מעמד פון אמונה ובטחון אינעם אייבערשטן. Three levels in how a Yid has bitachon in the Eibershter. וואס ברענגט ארויס די מסירת נפש פון יעדן איד פאר'ן אייבערשטן, if you have

the bitachon you have mesirat nefesh, and there is three levels. And these are the three levels: אל תירא מפחד פתאום ומשואת רשעים כי תבוא, means מצד אמונה ובטחון אינעם אייבערשטן, because a Yid believes in the אייבערשטער, איז כאטש אז על פי טבע באפאלט א מענטש א מורא ביי א פלוצימדיקער אנקום פון פחד ומשואת רשעים, naturally if there's a tzarah coming and especially a פחד a plutzling a a sudden פחד naturally you get scared. That's how it is. איז אבער ביי א מאמין, a Yid who believes, a אידן, נישט קיין מורא, he's not afraid. און ער דארף נישט האבן קיין הסברה וטעם. This pasuk says, don't be afraid, and doesn't say why. דער טבע איז זיין געפיל על דרך מאמר רז\\"ל כל מה דעביד רחמנא לטב עביד. That's the lowest level that a Yid feels that whatever Hashem does is for the good. A tzarah comes, I'm not afraid. Eibershter will take, but there's not even a reason. It's a natural feeling. a Yid has. א שטארקערע אופן פון אמונה, אז עוצו עצה ותופר, דברו דבר ולא יקום. That they're thinking and it's gonna be destroyed. They're talking and it won't happen. ניט בלויז האט ער ניט קיין מורא, not only like the first one you're not afraid, which is the tzarah will be there, so I'm not afraid. This is more. נאר ביי אים איז בוודאי אז תופר ולא יקום. A Yid is sure that it's gonna be destroyed, it'll never happen. And the הסברה און טעם שכלי, ביי אים איז בוודאי כי עמנו קל. And there's a reason for it, because I know the Eibershter is there, which means that there's a reason. The first one, a Yid, does mean like a level of of natural feeling, which is even like a child doesn't understand. A Yid is not afraid. Second one is, that I have more, it'll never come because I know. א מעלה מזה, the third level higher is it, אויף אן אופן אז עד זקנה אני הוא ועד שיבה אני אסבול, which we said before is not a tzarah, but it's natural problems. אויך די חוקים ועניני הטבע, even the natural things, וואס דער אויבערשטער האט כביכול אין דער בריאה, which Hashem himself set into the creation, האבן אויף א איד נישט קיין שליטה, they have no control over a Yid, דער איד איז נישט נתפעל, he doesn't care. און דערויף פאדערט זיך הסברה נוספת. Here we need even an extra explanation. Not only כי עמנו קל, not only Hashem is with us, נאר אז אני עשיתי, explanation, since the אויבערשטער made it, ממילא אני אשא ואני אסבול, the אויבערשטער could take care of it. דאס זיינען אויך די דריי מדרגות זו למעלה מזו אין דעם חינוך פון בית ספר פון תינוקות של בית רבן. Now that you know these pesukim go in the order of how much emunah and bitachon you have, these were the three pesukim that they told what they were taught in school. ביי דעם ערשטן קינד, and when it's the first child, you normally go from smaller to higher. By the first child is a תינוק בתחילת חינוכו. That refers to a child in the beginning of his of his education. What is this? איז דאס אן אופן פון פסוק לי פסוקך. That's why he came over to him. He didn't tell him like the second child said, \"I also I learned a lot.\" But he just said, \"פסוק לי פסוקך, tell me.\" מער פון דעם האב איך ניט געלערנט. As if saying I didn't learn anything. He didn't learn, he just knows this נקודה. אבער אפילו איידער עס איז שייך צו פארשטיין מיט זיין שכל, before he understands this, דארף ביי אים זיין בפשטות אפגעפאסקנט. He teaches the word פסוק, וואס פסק, that by a child it's אפגעפאסקנט אז אל תירא מפחד פתאום ומשואת רשעים כי תבוא. Don't be afraid. That's the lowest level. There will be a tzarah, there could be far, but I'm not afraid. It's solidified in him internally? Yeah, no, געפאסקנט, it becomes, you know, like solidified. ווען דער תינוק ווערט עלטער, און ער האט שוין מער געלערנט, when the תינוק gets older, he learned more. So the second one already when you learned more, that's why the second one starts with these words, \"אני קריתי היום, I learned a lot. ובזה הפסוק, I stopped here.\" ער האט שוין אליין געלערנט. ער איז שייך צו זיין אייגענע פארשטאנד. He learned already. So, I learned, I mean, I understand. So, when you get older to understand, לערנט מען אים א טיפערן אופן. Here we give him a deeper understanding, a העכערע דרגה אין emunah u'bitachon, a higher דרגה in bitachon, מיט געוויסקייט that he's sure, עוצו עצה ותופר דברו דבר ולא יקום, that to know that it'll never come, they try it, it'll be destroyed, and a hasbara, you give him an explanation, כי עמנו קל. און דעם דריטן פסוק, תינוק, the third child, וואס איז נאך מער איז געוואקסן אין שכל, it's already a third level and understands more, בשכל ודעת, אים לערנט מען און מען פלאנצט איין, him you teach and you plant in him this idea, this feeling, אז א איד וועט נישט נתפעל ווערן אפילו פון די הגבלות וחוקי הטבע, you don't care even in the הגבלות and natural things, וואס דער אויבערשטער, what the אויבערשטער made, מיט א גאנצע hasbara, it's a pasuk, it's an explanation of the pasuk. So these are three levels of education. I know a lot of Lubavitchers will give lectures in how to education based on this sicha. And the three stages of how you have to teach children, how you start in in emunah, and how you first you start with Practically? Huh? Is that with Mishlei? No, not for the pasuk, but the idea that it says here. The idea that you start off by a by a child when he's really small, he does not doesn't understand anything, he's in he's in in in in in in a in a in the cheder, he's he's still in pre pre-1A. So you teach him the idea: don't have to, should know this, that the Eibershter is there and that the Eibershter runs the world. But not but not To mom, it's that oh they have No, not the maalah, but you have to understand. And then when you get older, the next stage, you have to explain it to him, and you have to know that it goes up further. And then when you get older, it has to go further. This is that. בשעת מרדכי האט געהערט די פסוקים פון די קינדער, בעת שהיו באים מבית הספר. And the question, one of the questions Rebbe asks, \"What is it noge'a that he heard it when they're going out of school?\" This is a very important point here in education. He heard it from them not when they're in school. They were going out of school. Because you can teach kids and give them all kinds of, while they're in school, they behave. The question is what happens when they leave the school? Does it take, does it does that infect them so much? So when he heard the kids, בעת שהיו באים מבית הספר, they were coming from the school, זייער חינוך איז געווען אז ניט נאר זייענדיק אין בית הספר באוועגט מען זיי, מען לערנט זיי אמונה ומסירת נפש, אל תירא, that not only when they're in school you teach them emunah and they shouldn't be afraid, און אזוי ווי עס זאל זיין אפגעלייגט בעיקר שכל אבער רגש. In school you teach them not only the first level, but the second level, they should even feel it, נאר זיי נעמען דאס דאס אלץ מיט זיך ווען זיי זיין באים מבית הספר. They take it along when they're coming from school. קומענדיק צו זייערע הייזער, they come home. So when Mordechai heard the three levels, and they teaching them in school in a way that they even now on the way out of school they have it, שחק, he was happy, והיה שמח שמחה גדולה. פון די פסוקים, פון די תינוקות האט ער געזען, from these pesukim he saw, אז ביי אידן איז גאנץ די נקודה פון יהדות, ביי אלע אידן! He saw by all the Yidden. These children make it represent the Yidden. This is still strong. ממילא, אפילו די וואס ביי זיי איז נאך נישט בגלוי, so therefore he understood, this taught him, even there are, by some it's not בגלוי, ווייל נאר די תינוקות דאס ביי זיי מאיר ומגולה זענען אנגעקומען מבית הספר לביתם. Since they're bringing it home, so all the children are bringing it home, so even that the home is not so, and there it's not בגלוי, they're bringing it home. דאס איז דער דיוק הלשון וואס מרדכי'ס שמחה איז, \"מן הבשורות טובות שבישרוני שלא אפחד מן עצה רעה שיעץ עלינו.\" What did he say? \"I'm happy because it's a great besorah.\" So the vort is like this: if you learn it's a nevuah, you know what the peshat is? You're not happy from what they said, you're happy that this is merumaz that something going to happen. But the way the Rebbe is learning, what they said is what he's happy about! He's happy that they said this, because these sayings mean—imagine you come to a child and the child says, \"The Eibershter is there\"—that that itself is this! So he says \"שבישרוני\", די דיבורים עצמם פון די תינוקות זיינען די בשורות טובות שבישרוני. Not that it teaches you epes another besorah. This itself is the best besorah! אז ביי אידן איז גאנץ און וועט זיין גאנץ די נקודה פון יהדות, האבן מסירת נפש. That Yidden is whole, there's מסירת נפש, וואס איז מבטל גזירת המן, שלא אפחד. און דאס איז אויך, now the other part is also understood: what happened right after when Haman Haman heard this? Haman got angry and he said, \"I'm going to start with them.\" Now what's the deeper peshat? Why was he going to start with them? דאס איז אויך וואס מיד כעס המן הרשע, ואמר, \"איני שולח אלא יד בתחילה אלא באלו התינוקות\", \"I'm going to start with these children.\" Why? In די תינוקות האט ער געזען דעם המשך, און דעם המשך. What Mordechai saw, Haman saw! Haman said, \"This is a problem! These kids are a problem!\" What Mordechai saw as a good besorah, so to Haman it was a problem. He said, \"Oh, I got to get rid of them! Because they are showing what is true.\" און נאך מער, די סיבה פארוואס ער לא יכרע ולא ישתחוה פארין, איז בענין דעבודה זרה. They are the problem, why they don't bow down to me. No, you, that's the strength of the Jew would come to the little children, they're learning these things. That's what he said, and that's the meaning, that's what he's saying, that these are the ones that, why? Because they're learning it, and this is and this shows what Yidden now, so I got to get rid of them. עפ״י הנ״ל צו קומען צו Tosafos הסברה, אין דער מאמר על זה הידוע, \"קימו וקבלו היהודים\", it says in the in the Megillah, \"קימו וקבלו היהודים\", the Yidden fulfilled and accepted. What do you mean, \"fulfilled and accepted\"? So the Chazal say: קימו מה שקבלו כבר. They they fulfilled what they accepted a long time ago. וואס הייסט? ביי Matan Torah, Yidden accepted the Torah, but really it wasn't a full full acceptance. דער אויבערשטער forced them, כפה עליהם הר כגיגית, put the mountain over and he forced them. So it says, \"מכאן מודעא רבה לאורייתא\". Yidden, till Purim, Yidden every Yid, if the אויבערשטער would complain, \"Why are you not doing mitzvot?\", you would have a good excuse. What's his excuse? \"I didn't accept, You forced me.\" From Purim on, this was a second Matan Torah, so here they accepted it. אז דער טענה איז בטל געווארן, דער מודעא רבה לאורייתא. The The The excuse Yidden had was בטל. בימי אחשורוש הדור קבלוה, they accepted it again. און Chassidus איז מבאר דעם פסוק, \"וקבל היהודים את אשר החלו לעשות\", there's another pasuk that says the Yidden accepted what they started. So Chassidus explains, what do you mean they accepted now what they started? What did they start? At Matan Torah. At Matan Torah it was the התחלה, החלו לעשות, that was the beginning. אבל דעמאלט איז די מסירת נפש פון אידן אויף קבלת התורה, because then, even though they had mesirat nefesh for receiving the Torah, הקדימו נעשה לנשמע, they said, \"נעשה ונשמע\", is געקומען מצד למעלה, כפה עליהם הר כגיגית, the Eibershter forced them. אבער בימי פורים איז געווען וקבל היהודים, a קבלה גמורה, that they really accepted, through the מסירת נפש פון כל ישראל מעצמם, here they on their own they did it. דער עיקר איז דאן געווען די גמר ושלימות קבלת התורה. So that's what, that was the completion of קבלת התורה. How was that accepted? Huh? That they behaved that way, and they were all Huh? There's no claim anymore. There is. קימו וקבלו, they passed. Sure, they were able Had, and the Alter Rebbe explains, had they told Haman that we're giving up our religion, they would have been saved from the gezeirah. And not one Jew did it. He wanted to kill them, it wasn't to see if they would Right, and that that's the chiddush. And nevertheless, he wanted to kill the Yidden, the moment the Jew would say to him, \"I give up my Yiddishkeit,\" okay, you're fine. So, obviously So it comes out that Purim and the story of Purim is an end of מתן תורה. Based on what we said before, that what happened here by Purim, what caused it all? The fact that the kids were trained were educated properly. We see another connection between Purim and מתן תורה. What brought about מתן תורה, we should get the Torah? The children! And here is, again, according to the sichah, it's the children. He says: כשם אין דעם זמן פון החלו לעשות פון מתן תורה, just like in the פון מתן תורה, איז דאס געווען בזכות דער ערבות פון די קינדער, the zechut of the guarantee of the children, בנינו ערבים בעדנו, the children guarantee, פאר דעם האט דער אויבערשטער געגעבן די תורה צו יידן, and the Eibershter gave the Torah to Yidden. על דרך זה ווען עס וואר בימי אחשורוש, same thing happens here, אז די קבלה גמורה, the end exceptions, accepting of the תורה, האט זיך אנגעהויבן מיט דער ערבות פון די קינדער, came again because of kids. סיי די תינוקות של בית רבן וואס מ'האט גערעדט פריער, the children that we spoke about before, ובכלל די כ״ב אלף תינוקות, the two 22,000 children וואס מרדכי האט צוזאמענגעקליבן, he gathered, געלערנט, and he learned with them, איינגעפלאנצט אין זיי מסירת נפש בגילוי ובפועל, על אופן שבאמת, and he put mesirat nefesh. Was this after after this incident? After this incident, and he had more children and he 22,000. And that brought about the nes. So it fits, because מתן תורה the beginning came because of children and here because of children. And then there's another point the Rebbe's going to make now. And this one, just like we said that this is a bigger מתן תורה than before. Why? Because here they did it on their own, למטה, not מלמעלה. לגבי the children is the same thing. Over there, the children was, the parents said that it's guarantee. Here, the children said, that's what he said, וכשם ווי דער חילוק פון פורים לגבי מתן תורה איז כנ״ל באריכות, and then, just like we said before, what's the ma'alah of of פורים לגבי מתן תורה? במתן תורה איז די מסירת נפש געווען בלויז בכוח, first of all, mesiras nefesh only potentially. מצד זה די נשמה איז מלמעלה, because they, מלמעלה, they brought it out in them. אבער אין פורים איז דאס איינגעשטאנען אז דאס איז געווען בפועל, אויך מצד גופא מצד המעשה. Here they were mesiras nefesh on their own. אזוי איז אויך בנוגע דעם ענין פון ״בנינו ערבים בעדנו״, the same thing with the children. אז בפורים איז דאס געווען נישט בלויז בכוח, פורים, it wasn't just potentially the children would do it, ומצד אמירת האבות, the parents said that we'll guarantee for them, דאס האט זיך געטוישט, אויסגעדריקט בפועל ביי די בנים גופא כנ״ל, the children themselves. און נאך מער, זיי האבן דאס געפועלט אויך ביי די אבות, and they brought it home to the parents. מצד דעם איז דווקא געווען דווקא דא געווען די קבלה, די קבלה גמורה. That's for them to have קבלה גמורה. דעריבער האט מען די הוראה לכל הדורות, so we have a hora'ah all generations, ובפרט אין דעם דור פון עקבתא דמשיחא, ״ועבדים אנחנו לאחשורוש״, certainly in the דור before Mashiach, which we call we are still slaves of Achashverosh, we are still in galut. And this is the point here, such a major point. Simple, but major. בשעת מען וויל וויסן דער מצב פון דער עתיד פון דער יידישן פאלק, you want to know the matzav, what's going to be the future of Yiddishkeit? דארף מען זעהן וואס עס טוט זיך מיט די תינוקות, look at what's going on with the kids, אויך בעיקר בבואם מבית הספר, not go see what they're doing in school, all schools teach fine. What did happen when they leave the school? How does How does it affect them? אין קלארע ווערטער, מיינט עס, in simple words, דער חינוך דארף זיין כנ״ל, the chinuch has to be in the schools, אף פון זייערע פריעסטע קינדערשע יארן, from their earliest young age, נאך איידער עס איז שייך פארשטאנען עפ״י שכל, before they're even able to understand, דארף מען זיי מחנך זיין מען אריינקריצן אין זיי, we have to mechanech them and put in them, penetrate into them, דעם בליק אז זיי זאלן פאר קיינעם ניט מורא האבן, they should realize nothing to be afraid of, which mainly means nowadays here in America there's nothing to be afraid of and no one's going to hurt you for being a Yid, not to be afraid, meaning not to get nispael from the neighbors and goyim and from the people who are you work with and not to get nispael from That's called not to be afraid. נאר בלויז פארן אויבערשטן אליין, be afraid only of the Oibershter. ווי דער פאטער פון בעל שם טוב, ר׳ אליעזר, האט אנגעזאגט דעם בעל שם טוב, ווען ער איז אלט געווען פינף יאר, like the father of the Baal Shem Tov told, Reb Eliezer told the Baal Shem Tov when he was five years old. Which, by the way, how old was the Baal Shem Tov then when when his son was five years old? How old was was Baal Shem Tov when How old was his father when the Baal Shem Tov was born? 100? A hundred! He had his father a hundred, so he was 105 years old before he passed away. He told the Baal Shem Tov like this: זאלסט פאר קיינעם און פאר קיין זאך אויף דער וועלט ניט מורא האבן, so for nobody, for nothing in the world be afraid, מער ניט ווי פאר השי״ת אליין, only for the Hashem. And that's how you have to teach your children. און ווען זיי ווערן עלטער, when they become older, און עס ווערט א שייכות צו פארשטיין עפ״י שכל, they understand already, לערנט מען זיי אויך דעם צווייטן ענין, you go to the higher level, צו פארשטיין אויך סבות הדברים וואס ס'איז פארקומען וכו׳, און דערנאך דעם דריטן ענין כנ״ל בפרטיות, you have to go, you have to teach them the whole time. אבער כדי דאס אלץ זאל זיך אפלייגן כדי ס'זאל ווערן פסוקא, and if you want them to really, it should be absorbed in them, it should become פסוקא, become their way of life, איז ניט מספיק צו לערנען בלויז די פסוקים אין תורה שבכתב, not like you just teach them the pesukim, okay, tell them, Torah says, pasuk says don't be afraid, נאר מען דארף זיי לערנען און מסביר זיין דעם כוונת התוכן און די ביאורים פון תורה שבעל פה בכלל, וואס איז תורה בכלל, און אין תורת החסידות בפרט, you have to teach them, train them according to the way of Chassidus. און בשעת יידישע קינדער נעמען מיט און לעבן מיט דעם תוכן פון די פסוקים, and when the children live, take along and live with what these pesukim say, אויך ארויסגייענדיק אין דרויסן פון בית הספר, even when they come out of school, און ברענגען עס מיט זיך אין זייערע הייזער, bring it home, אזוי ווי עס איז געווען בימים ההם, אזוי וועט עס זיין בזמן הזה, just like what worked then, it's going to work now, אז דאס וועט פארזיכערן דעם קיום והמשך פון תורה בישראל, this will guarantee the continuation of יידישקייט, און עס וועט ניט זיין וואס צו מורא האבן פאר קיין שום דבר בעולם, and there'll be nothing to be afraid of, וואס ״מפי עוללים ויונקים יסדת עוז להשבית אויב ומתנקם״, it'll knock him, the children, from the mouth of children. The Hashem, because of that zechus, the Hashem destroys the enemies. און עס וועט מקוים דער והשיב לב אבות על בנים על ידי בנים, and the pasuk says that before Mashiach, the children, through the children the parents are going to become better, then הנה אנכי שולח לכם את אליהו הנביא, it says that this will happen when the Hashem will send Eliyahu Hanavi. And what will happen? יאמר לבנים בדרך אהבה ורצון, אליהו is going to say to the children in a loving way, לכו ודברו אל אבותיכם, go you, children, speak to your parents ללכת בדרכי המקום, that that the parents should go in the Hashem's ways. דאס קומט דער יום ה' הגדול והנורא, comes the big day, which is מסמיך גאולה לגאולה, the connection between גאולת פורים to the גאולה עתידה, יום הגאולה האמיתית והשלימה דמשיח צדקנו, בקרוב ממש. Amen. Yishar koach. אה? כל טוב. So they represent Klal Yisrael because they're going to bring it to it. Not so much spiritual. Right, right, right. No, it's a practical thing, right. Thank you. Yeah.