Onkelos, which means curse, but he says וחלופה. וחלופה means turned around, opposite. על דרך זה איז תרגום ירושלמי אין צווייטן פסוק, וחלופיהן. ס'תרגום ירושלמי also in the next pasuk says, when it says הקללה אם לא תשמעו, so he says, what does the word קללה mean? וחלופיהן, and their turned around, their opposites. It's a bit missing it again. It means curse. דארף מען פארשטיין, וואס איז דער טעם השינוי? So we have to understand what's the difference צווישן די צוויי תרגומים in an explanation of the word קללה. Why is there a difference between these two תרגומים, how they explain, how they translate the word קללה? נאך מער איז נישט פארשטאנדיק, the question is even more, וואס אין דעם ווייטערדיקן פסוק, you look further dick pasuk where it says ואת הקללה על הר עיבל, it said you should give the bracha on the mountain of Gerizim and the קללה on the mountain of Ebal. איז דער Targum Yonatan גופא, the Targum Yonatan itself, משנה changes, און פארטייטשט נאכאמאל קללה, הקללה, he taytches the word קללה where it says the word הקללה, נישט פריער, not like he said before וחלופה, נאר מלטייא, ווי אין Targum Onkelos, וואס טייטש איז מושג דלוטן, it means curse. So the first two times when it says, ראו אנכי נותן לפניכם היום ברכה וקללה, he says a bracha, a blessing, and the opposite, the turned around. And then he continues, the bracha, the קללה if you don't listen, he also taytches וחלופיהן. But later on, when it mentions again the word קללה, and it speaks about where, which mountain you should say the bracha and the קללה, even the Targum Yonatan also says the word curse. נאך איז תמוה אין דעם Targum Yonatan. Another question on Targum Yonatan.

Number one, קללה איז א מושג פאר זיך. קללה is an a description of something, a word for itself. חלופה אבער, the word חלופה meant, means an אומבייט פון א פריערדיקן ענין אדער צושטאנד. It's not a word for itself, it doesn't say anything. חלופה means the opposite, opposite of what? Doesn't mean anything. The word חלופה doesn't describe what it is. קללה, something switched around, which, דאס איז טייטש? Yeah, opposite, otherwise yeah. That's one problem with the word חלופה. Another problem: חלופה איז שייך ביי צוויי ענינים וואס איינע איז אנדערש איינע פון צווייטן. The word חלופה could be by two things which are different, one and another. וואס דערפאר בייט מען זיי אום. Two things are different and you could, you know, change one for another, you could substitute. זיי דארפן אבער האבן אן ענלעכקייט צווישן זיך. But they have to have some kind of connection, some kind of comparison. וואס דערפאר איז שייך זיי אומבייטן? Why could you exchange one for another? Two things that have no connection, you can't say that I'll exchange this for that. You could say that I will change this phone for a different phone, I'll exchange, but you're not going to change, change the phone as an exchange, as a substitute for a for a chair, I mean they're two different ענינים. נושאי המיטה וחילופיהן. Yeah, people that take their place. They're also, they're carrying the מיטה and they're carrying the מיטה, they're changing. אבער נישט ביי צוויי זאכן וואס איז אינגאנצן אן היפך איינע פונעם צווייטן ווי ברכה און קללה, but you can't say the word exchange for the two opposites, like a blessing and a curse, and you call it exchange, it's not an exchange. און מיר געפינען דאס אין דעם ענין פון חילופי אותיות, like we find there's another place where we have the expression of חילוף, change, when we talk about exchanging the letters. אז דאס איז ביי אותיות וואס האבן זיך צווישן זיך א גמיינקייט, א געמיינזאמקייט אין א געוויסע פרט. We always know that there are certain groups of letters that are interchangeable. But what makes them interchangeable? Because they're in the same group! There's something that they all have in common. על

דרך ווי דער זוהר הקדוש זאגט, the Zohar says, אז דער, אז ועד איז אחד בחילופא אותיות. The word ועד is the same as אחד, but the letters are changed. סו דער, וואס די אותיות ועד האבן א שייכות צו די אותיות אחד, because the letters ועד have a connection to the letter, to the words אחד, to letters אחד. How? דער ו' פון ועד פארבייט דעם א' פון אחד. ו' of ועד is in the place of א'. Why? ווייל זיי ביידע זענען פון די אותיות אהו״י. There is a group of letters א', ה', ו', י'. Why is that one group? Because they're all אותיות ההמשך, words which show a continuation, אותיות הנוח they're called, letters of of of of being calm, and אותיות הנשימה, letters of of air. א, ה, ו, י, א, it's all the same. So that's why you could exchange it. So the א' is exchanged for the ו' because there's one group of א-ה-ו-י. אזוי ביי די ח', דער ח' פון אחד פֿון ע' פון ועד, the ח', I mean the ח' of אחד is exchanged for the ע', why? Because they also belong to one group. ווייל זיי זענען פון סוג אותיות אחה״ע וואס קומען פון א גארגל. There is a group א-ח-ה-ע that comes from the throat. There are a group of letters that comes from the mouth, the teeth, some from the lips, some from the tongue, and this comes from the throat. So there is a connection between them. And ד' well obviously that's clear, so the ד' of אחד and the ד' of ועד are the same, even though ד is big in the word of אחד and the other one not, so if ד רבתי, the big ד from אחד, you could say it's very simple that ד בינונית needs ועד for a simple ד. But the main, base is I know about a ד, both are ד. Is it the ע that we, you should say like the who who says it like the Sefardim say? No, no, not everyone is supposed to say that, we just don't. But I mean if you're speaking, ע yeah, you feel like that, not like a ה which is just a, you know, which is Also, a ה is also. Yeah? Also has a A ה, yeah, there is something comes from the throat. And a ח, ח, ח. Uh-huh. All, anyway, but the main thing he's trying to prove from here, but when do we use the word chiluf? When you are exchanging two things, whatever they're not the same, because if the same it's not an exchange, but two things which are different, but have some connection and you exchange them. But here we're saying the word קללה is called an exchange, an exchange of what? Of a berachah? It's two opposites. האם שייך עס צו פֿאַרטײַטשן the word קללה, חילופה, און פון ברכה? קללה is the word חילופה which means nothing, חילופה means exchange, exchange of what? And and ex- and then what is it really exchange of? A berachah. How could a קללה be called the exchange of a berachah? So דער רבי זאגט דער ביאור in them, דער פשט is like this: דער אונטערשייד, אונטערשייד בכלל צווישן תרגום אונקלוס און תרגום יונתן, see this whole thing was in תרגום יונתן. It's just good to know who wrote תרגום אונקלוס and who wrote תרגום יונתן. תרגום אונקלוס was written by אונקלוס, אונקלוס הגר. Understand, I'm trying to say who they are. So אונקלוס was a גר and he wrote down the תרגום to translate, like nowadays you would make a translation, so he wrote on, it says הלכה למשה מסיני, but he was the one that got it. And Yonatan, Targum Yonatan was written by Yonatan ben Uziel. Yonatan ben Uziel was a talmid of Hillel Hazaken, and he wasn't stam a talmid, he was this top talmid. Hillel had had 80 talmidim. Rabban Yochanan ben Zakkai was the smallest, imagine he was the nasi, and he was the smallest, and Yonatan ben Uziel he was the greatest. And by him it says his learning was so strong that when he learned, if a bird would fly over him while he's learning it could burn in the in the air, that's how fire would came from him. So he wrote the Targum Yonatan. Did it have to be over him, did it say that? If, if I don't know, maybe this. It's also to, they have like a 200 year span. Yeah, yeah, yeah. That can be I think a little bit in the, we'll see, I'm not even sure. So, so this whole thing that we said that the pasuk says חילופה, I mean that the targum says חילופה rather than curse, is only Targum Yonatan. In Targum Onkelos he says it's not like that. Targum Onkelos right from the beginning he taytsht the word klalah, curse, לוטא. Targum Yonatan and Targum Yerushalmi, there's another targum, they taytsh it like that. What's the difference bichlal between Targum Onkelos and Targum Yonatan and Yerushalmi? Shteit in them, תרגום אונקלוס טײַטשט די ווערטער לפי פשוטן, because that's generally the rule, the Targum Yoy- Onkelos is translation more or less. געציילטע ערטער לפי ענינו, sometimes it goes more in the pshat rather than the translation of the words, but generally it's the pashut pshat of the words. But פשוטו של, even when he goes into more it's more the simple meaning of the pasuk. אבער דער תרגום יונתן און ירושלמי בכמה וכמה מקומות טײַטשט נישט נאר דעם פשט, יונתן some many times many times taytsh is not only the פשט, נאר ער איז מוסיף ביאור, he simply says extra things, ברענגט פון מדרשי חז״ל, he brings dinim and so forth, so there he explains things outside of the simple words of the pasuk. And therefore is Onkelos פירט זיך צו מפרש זיין פשוטו של כתובים, פֿאַרטײַטשט the word קללה לוטא, he טײַטשט it curse, finished. על פי מדרשי חז״ל איז דאס אבער נישט קלאר. If you're gonna look into the way the midrashim say, it's not so pashut, why? באלד דער פסוק זאגט דעם לשון, ״אנכי נותן לפניכם היום״, the pasuk had plugged it, Re'eh, look, I am giving you today the berachah of kelalah. אז דאס קומט פון דעם אייבערשטן, so this comes from the אייבערשטער, ווי קען מען דא פֿאַרטײַטשן אז דער אייבערשטער איז נותן, how could you say the אייבערשטער gives and we have a rule כל הנותן בעין יפה הוא נותן, whoever gives gives it with a good eye, גיט א זאך וואס איז דער היפך פון טוב וברכה? Does the אייבערשטער give a curse, the opposite of good? עס איז דאך פארשטאנדיק אז אין רע יורד מלמעלה, nothing bad comes from above, מפי עליון לא תצא הרעות, from above doesn't come bad, how could you say that the אייבערשטער is I'm giving you a kelalah, the אייבערשטער doesn't give kelalot. משום האי טעמא איז תרגום יונתן מבאר אז קללה דא מיינט חילופא, so Targum Yonatan says here it doesn't mean a curse, it means an exchange, דער אומבייט פון ברכה, the exchange of a berachah. What does that mean, דאס הייסט? Means like this: דאס וואס עס ווערט אן ענין פון קללה, איז עס נישט מצד המאכיל, נישט מצד דעם ״אנכי נותן״, it's not that the אייבערשטער gives you a kelalah, the אייבערשטער doesn't give קללות, נאר מצד המקבל, the people who are receiving it, by them it could turn into a kelalah. So דערווייל ווען דער מקבל איז שלא כדיבעי, when the mekabel, the receiver is not the way he should be, ווערט פון די ברכה, איי די תיקון פונעם מקבל, the berachah the אייבערשטער gives, he only gives berachah, but sometimes because he's not the so the ברכה דער אייבערשטער gave ווערט איבערגעביטן, gets exchanged דורך מעשה המקבל from berachah to kelalah. Because of the actions of the receiver he makes the change, and when the berachah gets to him it's changed to a kelalah. And with מעשה המקבל from תשמעו מצות השם brings them an אנוכי נותן ברכה. Just like if you're behaving you bring on the berachah, if you're misbehaving you get the kelalah, not that דער אייבערשטער gives you the kelalah. So when it says ראה אנוכי נותן, so when it talks about what דער אייבערשטער gives, it doesn't say this, the Targum says kelalah can't mean kelalah. Kelalah means that it got exchanged into a kelalah. Targum Onkelos says the word kelalah is kelalah, he said there's no question about it. In the weiter, in the weiterdigen pasuk aber, but in the next pasuk wo es steht, it says ונתתה, דער אייבערשטער says you, the Yidden, should give the berachah and the kelalah. They had to say the berachot on Har Gerizim and the kelalah on Har Eval. When it talks about us, then a kelalah on הר עיבל, דאס דארט רעדט זיך נישט וועגן אנוכי נותן לפניכם, there it's not saying what דער אייבערשטער gives, there it's saying what we do. איז אויך יונתן, the תרגום כפשוטו, וועט ער ענטפערן, there even the Targum Yonatan says kelalah because we give, we could give a kelalah. דער אייבערשטער kind of doesn't give a kelalah, a kelalah means that דער אייבערשטער gives you a berachah which by you is changed into a kelalah. So lechora, now all the questions are answered. Question, one question is why is there a different Targum Yonatan, Targum Onkelos? Because Onkelos is peshat, and this is מדרשי חז\"ל. And why he himself טייטשט is not simple? Because according to מדרשי חז\"ל it's not a kelalah. Why later he himself, later on, also taytshes it as a kelalah? Because when he's talking about what you give, it's a kelalah, but when it talks about what Der Eibershter gives, it's not a kelalah. Fine. So far, so good. Ah? But it can't be that way, so that's why we got to go further. So the חילוף ענין is that we change it. It's coming down as a berachah. So when it when it becomes a kelalah is because we exchange it. It's nothing to do with how we view it, is what you're saying, or Uh-uh, no, no. That's so far, that's not what he says so far. So far it's just how we view how not how we view, how it happens, sir. How it happens. By the time it gets down to us, you have chassidut, it's moving. So it's always what Der Eibershter gives, and by the time it comes down we change that. That's why we daven every day. Ay, der Eibershter signed and sealed already everything on Rosh Hashanah, so what are we davening for? Because even though Der Eibershter signed, some doubt that it comes down in the proper way, because the time from work from the top till down here there's so many channels. So we daven. Same thing here: Der Eibershter gives a berachah and we do something and we make it, we turn it into a kelalah. Like with the story of the Maggid, I think, you know when he came to how late what's the so when he heard he didn't hear his father layning, they asked him, \"Why fainted?\" Na, בחוץ from that story. The altered The Alter Rebbe. The Alter Rebbe? The Alter Rebbe. Right. He only he only he only heard berachot. So how are how are we able to explain like overeating. Der Eibershter gave food, and if you eat the right amount, that's a berachah, but if you keep eating too much, then it's a problem. Or which food you eat. So if we have berachot that are telling us everything that comes down is a berachah, could be how are how are we to know what is a berachah, which How how are we to know what? If you behave properly. How do you know what? Well, אם תשמעו. If you listen, it's a berachah. If not, it could turn it could get get changed. ס'איז אבער נאך אלץ נישט גלאטיק, still not so kosher. ווי קען מען זאגן אז דער חילוף, דער קללה איז א זאך וואס קומט נישט פון דער אייבערשטער? How can we say that this kelalah is an exchange that we do, but it doesn't come from דער אייבערשטער, נאר דאס ווערט דורכן מקבל, that comes from the receiver? How can you say that? ועוד, דער המשך הפסוק, look at the pasuk, it says, \"אנוכי נותן לפניכם היום ברכה וקללה.\" The pasuk says, \"I'm giving you a kelalah.\" איז פארט מובן אז די ווערטער אנוכי נותן באציט זיך אויך צום ווארט קללה. Isn't it clear that the words אנוכי נותן, \"I'm giving you\" go on the kelalah? בפרט אז דאס שטייט מיט a ו' המוסיף, it says \"kelalah\". The ו' always adds, and whatever I'm giving you is this and a קללה. So how can we say that it turns into a קללה down here? Here the ביאור is this, the peshat is like this: כללות ענין of תרגום in תורה בכלל, if you look at the whole concept of תרגום, from לשון הקודש to לשון ארמי or to whatever, when you translate the words of Torah from לשון from Hebrew to תרגום, which is ארמי or any other language, ס'איז לעדיגליך, and the reason it's done is because of the Yidden. Because to דער אייבערשטער it doesn't have to be translated, it's only for us to receive it. And so this all came, ס'איז געקומען צו די גלות, די שיעבוד פון אידן. It came because of the galut, because Yidden had צרות, after the Matan Torah, ס'איז געשאפן the need צו טייטשן the תורה, לשונות נאים לאומות. Because the מצב was that the Yidden lived in galut and they didn't all know the proper language, the Hebrew, so they had to translate, like nowadays you have to write things in English. Because the we we're the מצב is that people don't know and they don't, and so it comes because of Go ahead. Had there not been a galut, there would be no need for this. When Moshe Rabbeinu got the Torah, and he 70 languages. Shalom aleichem. Shalom aleichem. Were people in ארץ, were the people that came out of Mitzrayim also that didn't speak? No. No? Everyone did. Everyone did. So then why 70? The purpose קונה to make it. To make it easier then, later on? That that made it that if you have Torah in other languages, it has a גדר of Torah. Otherwise it wouldn't have a גדר of Torah, not written in the proper language. It accentuates the idea of the galut, doesn't it? It can't be that. This is what Well, we give the Why people needed it, it's because of galut. But what Moshe did was, if Moshe wouldn't do it, then those people who study Torah in English, it wouldn't be Torah. Since the Torah was given בלשון הקודש, it wouldn't be Torah. So in order to transform even those Torah in other languages like Torah, Moshe had to do it. Even the Gemara, the Gemara is written in ארמית, yeah. Likutei Sichot were in Yiddish. So the whole idea of Targum, whether it's Targum Onkelos or Targum Yonatan ben Uziel, any Targum is based on galut, obviously. Yiddish is לשון הקודש too, no? No, it's not. It's Yiddish, it's from Yidden. All right, then. אבער אין דעם גופא איז פאראן צוויי אפנים ווי די יסורי הגלות ווערן געזען און אויסגעטייטשט. So this whole inyan of Targum is based on galut. There are two ways to look at it, two ways to describe and explain the galut. על פי תרגום אונקלוס, if you look according to Targum Onkelos, the Targum from Bavel, the תרגום בבלי, דער מקום הגלות וואו דער העלם והסתר איז בתקפו. Bavel, the the galut and the העלם והסתר of galut was very strong. ווערן די יסורים אויפגענומען ווי זיי זעען אויס בפשטות. There, when a person has something bad, since the cover-up, the concealment of Godliness is very strong, you don't see through it. You see as it looks. When there's a tzarah, when there's a kelalah, it's a kelalah, a ענין פון דערביטן, קללה. So we So the people in further away from ארץ ישראל, it's kelalah. על פי תרגום יונתן וירושלמי, now, those were Yonatan and ירושלמי ווייל זיי זענען די תרגומים פון ארץ ישראל, from ארץ ישראל, וואס דארט איז ניטא אזא העלם והסתר פונעם גלות. Even though it's time of galut, but the העלם the concealment of Elokus is not so much in ארץ ישראל, זעט זיך מער בגלוי די פנימיות פון דער זאך. There you see more the פנימיות. וואס שטימט מיט לעיל אן, which fits to before, אז זיי רעדן א תרגום על פי מדרשי חז״ל. We said before Targum Yonatan, Targum Yerushalmi go according to מדרשי חז״ל, וואס זיי זענען מגלה די פנימיות פון תורה שבכתב. What's מדרשי חז״ל? They see deeper into the simple peshat. So you explain why is that Targum Onkelos says peshat, because תרגום in time of galut and you don't see through this. Why Targum Yonatan and then Targum Yerushalmi more than peshat? Because it's not such a great galut, so you could see deeper, you could look into deeper. דערפאר טייטשן זיי אויס אז די יסורי הגלות זענען באמת חילופין. That's why Targum Onkelos, when it speaks about kelalah, which is when we know we're in galut, it's a kelalah, that's how we see it, we see it as a kelalah. Targum Yonatan, which is a higher madregah and they could see the truth more, תרגום טייטשט it's not a kelalah, it's really it's really only a חילופה. על דרך הנ״ל אזוי ווי פאר א חילוף פאר צוויי זאכן זענען פון איין סוג. When do we say the word חילוף, exchange? When they're two things from the same category. So here you see that too. ווייל נאר נאר דער אופן המשכת הברכה ווערט געביטן. So only when you say a kelalah, its peshat is the berachah, the way the berachah is given to you is changed, אבער די כוונה והתכלית הפנימית איז פונדעסטוועגן ברכה. That we know from from, you said before, the story with the Alter Rebbe and בכלל חסידות, that the emet, the פנימיות of every berachah of every kelalah is really a berachah. על דרך מה שנאמר, like it's said in a pasuk, ויענך וירעיבך, Hashem made you suffer, made you hungry, and why did He do it? כי כאשר ייסר איש את בנו, just like a father punishes his son for the benefit of the

child, השם אלקיך מיסרך, the Eibershter is punishing you too. כדי אז וואס? ושמרת את מצות השם אלקיך. You should listen to ומביאך אל ארץ טובה, should bring you to the good to good land. But the אידן'ס ענין איז דאך the reason of this punishment Yidden should be purified, ומקבל זיין די גילויים נעילאן פון די גאולה, they will be able to accept the the big giluyim from the geulah. Talking of Rabbi Elazar, the son of Rabbi Shimon bar Yochai, how he couldn't understand that he must he had to have his father count on the Har. Teitsht the teitsht those klalot as as brachot, so he got He should He should have known. Or maybe he felt it, but he just didn't know what it meant. Oh it was very He was still young and he didn't reach that madreigah yet. He was out of the cave already, he was already doing He was before, עיין שם. Oh, was he? Oh. Yeah, I imagine that was before, yeah. און דאס זאגט מען בלשון תרגום, נישט בלשון הקודש. To say that the brachah, I mean the klalah is really a brachah, we say it not בלשון הקודש, in Targum. וואס אין פשטות איז די מציאות פון יעדער תרגום, as what's the purpose of תרגום בכלל? The

simple people וואס פארשטייען נישט לשון הקודש, זאל קענען פארשטיין עניני תורה, in order for people who don't understand לשון הקודש to learn Torah. דאס הייסט דער טעם פנימי פון קללה, בגלוי זאגט מען, it's not to תלמידי חכמים, which means like this: when the Targum says that the real meaning of a klalah is really only an exchange of the brachah, so if you would say it in לשון הקודש, that means you're only saying it for חשוב'ע people, people who are smart, scholars, they understand this concept that everything is really good, but simple people can't understand it. By putting it into Targum, which is made for simple people, he is showing that even simple people are able also to understand, when according to Targum Yonatan that the klalah is really only an exchange. וואס אזוי האָט דער, not only for תלמידי חכמים וואס אזוי האָט דער גלות נישט געפועל'ט, אזוי דער גלות didn't have an effect on them so much, נאר עיקר ביז גאר צו פשוט'ע עם, we're telling it to simple people. אז באמת דער העלם והסתר האט געווירקט on those people that the העלם והסתר did affect אזוי שטארק אז זיי מוזן אנקומען צו תרגום, צו שבעים לשון, the concealment of Elokut is so strong that they don't understand לשון הקודש, they need 70 languages. אויך זיי איז מען מגלה דער תוכן פנימי פון קללה ביסורי הגלות. Even then, we're megaleh, you should know that the real meaning of galut, real meaning of klalah is brachah. So this is the reason why in Targum Yonatan it says that. So again, now

according to this, we have a new pshat: why does the Targum Onkelos lechatchilah say klalah means a klalah? Because Targum Onkelos is a time of גלות בבל, real bad galus, when there is no גילוי אלקות, people don't see it, אז ער טייטשט עס כפשוטו. Like he just טייטשט עס כפשוטו, a klalah is a klalah, and you see a klalah. Targum Yonatan is in a place of Eretz Yisrael, which is not such a great העלם, so you could see the truth. So Targum Yonatan, תרגום ירושלמי tells you you should know that the klalah that the אייבערשטער gives is not really a klalah, באמת, באמת it's a brachah. It's an exchange, it's a different form. It's a different shape of the brachah. חילוף is an exchange of the same thing. Like you had before, you don't exchange two things that have no connection. It's the same thing, but it's a substitute. This is an exchange for it. That's why there he says it, and he says it in תרגום לשון, that even simple people understand that. Onkelos doesn't live in the time of the Romans, not Bavel, a different... the next... You see, look in footnote 21. I know I'm looking, but it's still... A mareh makom is there and that's what there it says talks about it, yeah. What is footnote 21? 21. Now I've got to open up these places. Yeah. So we understand now according to this peshat, but not not fully yet. So one thing we did not we don't understand yet. The other question was: why in the other parts of the parashah where it mentions klalah, even the Targum Yonatan called this klalah? According to this, he should always call it ברכה, חילוף, an exchange. So he explains further: דאס אלץ איז ביי התחלת הפרשה, בקיצור'דיק. This is only beginning when it's only a kitzur of the meaning. דאס הייסט אז מען זאגט כלל'דיגע עבודה, דאס הייסט תכלית'ס, when you're talking generally speaking, bekitzur, you know, the אייבערשטער will give you a קללה, דעמאלט זאגט מען דעם תכלית, די כוונה פנימיות פון קללה, then we say you should know the אייבערשטער will give you a klalah, but remember the klalah is not really a klalah, it's only a different shape of the brachah. That's when we speak in the beginning in general terms. בשעת מען האלט אבער ביי דער עבודה בפועל, when you're really already working, \"והיה כי יביאך ה' אלקיך אל הארץ\", בשעת דאס וואס השם אלקיך, when Hashem will bring you to the land which you want to inherit, which means you have to already start doing עבודת השם, כדי צו באווירקן און דורכנעמען דעם נפש הבהמית, דעם יצר הרע, so now what the אייבערשטער wants is that even to affect the יצר הרע, the נפש הבהמית. What's going to be now if we're constantly going to tell people, you know, if you're bad, the אייבערשטער is going to give you a bracha, ela mai, it will be in the shape of a klalah? Is that what we want to say? Even though that's the truth. There we have no choice. If we want to warn a person and tell him that he should behave, we have to tell him you get a klalah, and klalah is bad. So we lechatchilah

when we speak of klalot, we tell everybody you should know the אייבערשטער only gives brachot. Ai, it comes down it's another shape, it's a different form of a bracha, but then when we get into the nitty-gritty and we're telling a person you should know that you got to behave and if not, not. So he says, we want to affect the nefesh, yetzer hara. פאר דאס קומט שוין אפטייטשן כפשוטו. Here you have to tell פשוט כפשוטו, \"ולא תתעו\", a klalah. וואס נאר אזוי קען מען באהערשן דעם יצר הרע. Only if you tell him clearly, you should know you're going to get hurt, that'll help. כמאמר Chazal, the Chazal say, \"לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר רע\", so the person should always be angry at the yetzer hara, and scream at the yetzer hara. It says in Tanya scream at him and tell him, \"אתה רשע, רע, משוקץ, מסואב, מנוול\", tell him all kinds of insults. Don't tell him that really every insult really is good. If you're going to tell... It's not going to work. So we should learn the sicha? Ah? But now we know... Now we know both. Now we know the sicha, I mean. No, but it's pressing, bottom line, בגלוי, we know as much as we know what's inside, bepoal it hurts, and tell you you're going to get hurt, that's what we have to we have to tell him. So even though we know the truth and Targum Yonatan is a level that sees the truth, But still, we we we tell the yetzer hara, when it comes on the bottom line, to tell him this is going to happen. Like I told the vort of Rabbi Zalman Moshe the other day. When he would speak by farbrengens, and he would speak you know, he would say ממש ניבול פה, שוואנצע words, the words terribly. Somebody asked him, \"Why do you talk like that?\" He says, \"The נפש הבהמית פארשטייט שמיץ פאנטשעס. The nefesh habehamit only understands if you speak to him these words.\" Same thing, the yetzer hara only understands this. אוקיי, דער טעם וואס די תורה זאגט אז די קללה וואס אנכי נותן לפניהם איז אן ענין פון חילופא, the reason why the Torah says, \"I am giving you a klalah, and it's only an exchange,\" is נישט נאר מיט דער כוונה צו פארלייכטערן די עבודה פון אידן. So you would think that the reason is to make it easier for a Yid, so a Yid should know that the אייבערשטער is good to you and the אייבערשטער gives you always brachot and and even the klalah is a bracha. It's not not that. נאר דאס איז איך נוגע צום עצם הענין, in other words, this is really what it is and that's noge'a to the whole inyan of what the of what the pasuk is trying to tell us, and he explains it. דער ביאור בזה בפנימיות הענינים, the explanation in the פנימיות הענינים is like this, וכהקדמה, על פי פשוטו של מקרא, אזוי ווי עס איז מפורש אין מדרש רבה, according to simple peshat, and that's what the Midrash says, דאס גייט אנכי נותן אויף הקדוש ברוך הוא. Who's that? When he says, \"ראה אנכי נותן לפניכם, I am giving you,\" who's the I? The Eibishter. That's how we פשוט טייטש. לכאורה שטעלט זיך די שאלה, it goes on the אייבערשטער, וואס דאס אנכי נותן איז העכער פון שמות, It goes on the Eibishter, but what name do we use on the Eibishter? Doesn't say ראה השם נותן לכם, הוי״ה, אלקים נותן לכם, אנכי. And we always know when it says אנכי, it refers to the Eibishter the way he is higher than any name, אפילו פון אייס קייט, even from any any תג, any line, לשון הזה, הזה says, which means אחדות פשוטה. We're talking about the Eibishter as he is in essence. So ווי איז שייך צו זאגן אז פון אחדות פשוטה זאל קומען איך דער צווייטער אופן המשכה פון קללה, חילופא? How can you say that from אנכי comes the the the even the exchange, the evil say the kelalah is only an exchange, but how could that that form of a berachah, how could it come from the עצמות אין סוף? That a berachah should come in a form of a kelalah, that doesn't fit the עצמות אין סוף. Is דער ענין אין דעם, the inyan is אזוי ווי דערמאנט אין מקום אחר, says in another place is אז אמת'ע פשיטות זאגט זיך ארויס דווקא אין התחלקות. This is a very deep inyan, deep inyan. The real פשיטות, the real simplicity, is davka when there's a lot of division. And he explains it, בשעת עצם הפשוט ווערט נתגלה ריבוי קווים, when the real essence is נתגלה in many, קו means lines, or many forms, ובפרט, certainly if they're opposite, דאס גופא איז דער הכרח אז ער איז נישט מצויר ומגודר אין קיין ציור ותואר חס ושלום. When can you see that he is not limited to any limitation? When from him comes out all kinds of things. If you have something you could say, \"Well, he's beyond any limitation, he's pashut, he's simple,\" and only one thing comes out. So you know what I would say? Only chesed comes out from him. The source is chesed. When do you say that source is not limited? When you see chesed and gevurah. When you see more than one and more than one different type of things, that is מכריע, that proves to us that the source is really אחדות פשוטה. That's not אחדות פשוטה anymore, it's after tzimtzum. When it comes out, it's not, but the source is אחדות. That means that he's not מצויר ומגודר, he's not limited to no ציור, no form, ותואר חס ושלום. ווערט פשוט בתכלית הפשיטות, is very פשוט, אויב ער'ס, פאר אים ניט, פאר אים איך די קווים רבים והפכים ניט קענען נישט, that's why you could have opposites. If something is limited, you can't have opposites comes out, you could only come out whatever whatever he is. To have two opposites comes out, it means that the source that comes out is something that's not limited to this and not limited to this. וואס באלד אז אחדות פשוטה פון אנכי ווערט נתגלה כביכול דווקא דורך דעם קו ההפכי חילופא, so it comes out like this. If the Eibershter

would give only berachah and it would all come out in the form of berachah, it wouldn't prove that it comes from אחדות פשוטה. Oh, so it's only one one type of line. When do you prove that it's אחדות פשוטה? The fact that it's come into berachah and come into the opposite. קומט אויס אז המשכת אלקות למטה דורך דעם קו, so it comes out that the fact that אלקות, it comes down in the world in the opposite side, איז כביכול העכער און טיפער ווי די המשכה נתינת הברכה ומטיב נגלה, that's higher than the berachah, because when the berachah comes, it doesn't express אחדות פשוטה. When do we get the expression that this Eibershter is אחדות פשוטה? When you have the opposite. If this אחדות פשוטה is in every level and then when Mashiach comes, we're not we will will be able to see all the berachot, therefore, will there not be אחדות פשוטה anymore? No, but it'll still be כאילו you will see that the גילוי it was not. And that even בגילוי if it's not, it's still him. Even the form is him. We have night. און דאס איז מתאים מיט דעם וואס דער אלטער רבי איז מבאר בסגנון אחר. This fits what the Alter Rebbe explains in a different way הפנימיות ענין היסורים איז בחינת טוב נעלה דאתכסיא that the real פנימיות of all suffering is good, but from a higher level of good. פון י\"ק פונם שם הוי' from the first two letters of שם הוי' וואס איז העכער פון טוב הגלוי higher than revealed good. וואס זיינען חסדים המכוסים וואס קענען ניט אראפקומען בעולם כחסד גלוי. These are chasadim which are covered which cannot come down in a form of חסד גלוי. Now what does that mean? We always learn in chasidut and it's all good, and it's even the good that can't come down. So why can't it come down? Never understood you know, פשוט פשט you learn in Tanya, says that it's real good, Likkutei Torah all these קללות are really good, and why do they come down in the form of of יסורים? Because it's so great it can't come down in the form of good. What does that mean? I mean, these are words which are so used to, we learn always in ישיבות, מאמרים, but if you start thinking, what does that mean? חילופין means when you change over the יצה\"ר. No, but what's the פשט יסורים are really so why it can't come down It's such a good thing it can't come down in good, it could come down in bad? Bad is good? Why is bad more keli to גילוי אלקות or the good of the Aibershter than the good? I mean what's the פשט in this? And here he explains it, because when it comes down into the other side, that's the only way the אחדות פשוטה could express itself. Because אחדות פשוטה only expresses itself because it beats both sides. If there would be only one קו, only good, that would mean that it comes it's אחדות פשוטה, it's an אחדות. Right, so what happened, now good is good, it would stay that way, it would be a lower level, it wouldn't be the אחדות פשוטה. When it comes from the אחדות פשוטה, then it has to come down also in the bad. Because it wouldn't come down, it wouldn't be from אחדות פשוטה. You always say בעצמות self you can it can illuminate a nine which, how do you say it? דהאיר ושלא להאיר. So here you have both in עצמות. So where do you have, where do you have more בעצם in the להאיר ושלא להאיר? It would be the same. No, but it's not. In the שלא להאיר. It says that לפני הצמצום in עצמות אין סוף there is the ability להאיר, it should be גילוי אלקות, and שלא להאיר. יכולת להאיר, יכולת שלא להאיר. That's the יכולת להאיר is the אור אין סוף שלפני הצמצום, and יכולת שלא להאיר is the צמצום, which is כח הגבול and כח הבלי גבול. Now both of them are an expression of עצמות אין סוף, it says, because in בעצם there he holds for both. Nevertheless, it says that where is there more of עצמות? In יכולת שלא להאיר. Then there is other ביאורים why also. Because if it's not מאיר, it's not out of himself, it's more him, whatever it is. But lemaaseh it's the same vort. In the opposite, in the not, if the Aibershter would only be יכולת להאיר, that's not בעצם. Then you're limited to one side. Just like it says Avodat HaKodesh says, כשם שיש לו כח בגבול כך יש לו כח בבלי גבול. שאם אתה אומר כן נמצא אתה מכחיש שלמותו. If he only has a כח הבלי גבול, then he's missing שלמות. It means that it's only one קו. It has to be both, גבול and בלי גבול. Why is it that the גבול? Because the גבול is העלם. Not light. Not light means less aroys fun zich, less out of yourself, more yourself. That's more בעצם. עצם is you, called עצם בלייבט נישט נתגלה. And if you're נתגלה, even though it's a part the עצמיות is נתגלה, but it's a גילוי העצם. It's the way the עצם is already able to go out. יכולת שלא להאיר means the way the עצם is not going out, is in himself. So where is there more self? In the שלא להאיר. It's dealing with the part that doesn't want to go out. Not that it doesn't want, it's not going out. It's the holding back. So this world is created by both. Yeah, this world, but the fact that the world is גבול, that's why where do you have more אלקות, כח העצם, עצמות, it says in Igeret HaKodesh, isn't it, in עולם הזה. און דאס איז בעצם די הסברה פנימית פון דעם וואס עס שטייט, this is the deeper פשט what it says, את אשר יאהב ה' יוכיח, the one ה' loves, that's the one he punishes. אבער די ענין פון יאהב הוי', the loving of the Eibershter, the great אהבה און קירוב המיוחד פון אייבערשטער, the great love and special closeness of the אייבערשטער, ווערט נמשך נאך איבער פון יוכיח, that only comes when he punishes. חסדים נסתרים, the hidden חסדים, ווארום חסד דגלוי איז חיצוניות החסד. חסד דגלוי, the revealed חסד, is only חיצוניות, it's not בעצם. It's only one קו. But it also comes in העלם, then it's really. על פי זה איז נאך מער מובן דער טעם וואס די יסורים, כדי מה וואס ער רופט די קללות, ווערן אנגערופן בחילופין, that's why we know why this יסורים or whatever, we really call it not קללה, not curse, but an exchange, ווייל לפי האמת אינם אלא ברכות. They're really ברכות. און זיי זענען נאך העכער פון ברכות באופן גלוי, they're higher than brachot in a revealed way. עס איז נאך חילופין, it's an exchange, an איבערבייט in the אופן ההשפעה, in the form it comes down. ודאס איז פארבארגן, אבל שורשם זענען זיי העכער פון חסדים גלויים, cuz the shoresh that comes from the real אחדות הפשוטה, which is higher than חסד וכולי. אבער כדי אזוי, אז די דאזיגע ברכות, חסדים נעלמים זאלן קומען לידי גילוי, in order that these high brachot should come בגילוי, מען זאל זען בעיני בשר אז דאס זענען חסדים. Now, we want that we should see that these things which come down from Atzmut, from פשיטות העצמות, we should see it and it should have both ma'alot, it should be פשיטות העצמות and be חסד בגלוי. But, the fact that it was given is chesed. Yeah, but we don't see it, but we want, but we're still missing the giluy. איז אז דורך דעם וואס יידן ווייסן און אנערקענען, by Yidden knowing and recognizing אז די ייסורים זענען חסדים מכוסים, by us recognizing it's really hidden חסדים, וואס קומען פון דעם אייבערשטן, comes from Hashem, און דאס רופט אזוי ארויס זייער שמחה אין די ייסורים, that makes them be happy with the ייסורים, וועט דאך דעמאלט נתגלה די פנימיות השורש פון דעם, אז איך, איך עסט דאס השם, השם איט'ן א טובה מגולה, this makes that the Eibershter will give these high chasadim in the form of good that's בגילוי. It doesn't mean it's wrapped, it also, some would say that, that that call of the caller, they serve this clip. You'd be the eye ones that takes the pain. It's a different vort, that's a different vort. That's a different one, so nothing. That's a best, yeah, that's not this vort here. That's another, that's a true vort also. Another fellow from tzadik to take the You can tell it from בבר, sure. He knows this sicha. על פי הנ\"ל איז מובן ביותר די שייכות צווישן די פרשה מיט די הפטורה. This will explain more the connection of the parsha and the הפטורה, ווי אויך מיט די הפטורות פון די שבעה דנחמתא בכלל, and not only with this haftorah, but from, with all the, all seven weeks which is the the seven weeks of nechama. And he explains like in the הפטורות רעדט זיך וועגן די נחמה וואס דער אייבערשטער אליין וועט טרייסטן די יידן. In the haftorah it talks about this this comfort that the Eibershter will give to the יידן, אין אן אופן פון אנכי אנכי הוא מנחמכם, it's the Eibershter, \"I, I am going to comfort you.\" צוויי מאל אנכי, two times אנכי. א העכערע גילוי ווי ביי מתן תורה, higher than Matan Torah, where it says איינמאל אנכי, it says once אנכי. We also אזוי וועט אין די הפטורה גערעדט וועגן די גרעסערע השפעה און רב טוב לבית ישראל, בכלל די הפטורה talks about a lot of good, good, a lot of good! The Eibershter will give, not ordinary טוב סתם, not סתם good. וואס מען פינט דאס נישט אין שאר הפטורות, other Haftarot we don't find this. דער טעם דערפון איז, why will we have such great good? So, the reason is like this, in the זמן פון שבעה דנחמתא ווערט נתגלה די חסדים המכוסים. In the time of the seven weeks of נחמה is נתגלה the hidden חסדים. It's נתגלה. You see the three weeks the חסדים המכוסים, it's like a cover, and in the seven weeks after, those ייסורים are found, we find out how they're really good. וואס זיי זענען געווען, אט די חסדים מכוסים זיינען געווען באהאלטן אין די ג'

דפורענותא, so the three weeks, אין דעם זמן פון בין המצרים, that time, פון כנ\"ל, וויבאלד זיי זענען העכער אין שורש האט מען זיי נישט געקענט אפן ערלעבן. Because they were so high you couldn't see them open. אדרבה, בהחיצוניות האט דאס געקוקט ווי מיתות ופורעניות, בחיצוניות it looked like it was bad, it was cursed, punishment, etc., etc. אבער אויכעט די שבעה דנחמתא, so these seven weeks, the idea is, אז אויכעט דער העכערע טוב קומט לידי גילוי, even this higher level of good also comes בגילוי. אונדער, דאס סדר אין דעם אין א גילוי פון די חסדים איז מרומז אין די הפטורות, now, the order just a second, also the order of how this a form of how these חסדים come down בגילוי, you could see in the הפטורות, ביחוד אין די הפטורה די פרשת ענייה סוערה לא נוחמה, especially the Haftarah of פרשת ראה. What is the Haftarah of פרשת ראה? The פרשת ראה starts over the words עניה סוערה לא נוחמה, the Yidden who claims that we're not comforted. What's the peshat? So, he says an interesting thing. The Avudraham brings from מדרש השם די הפטורות פון שבע דנחמתא בסדר. The Avudraham explains what is the order of the seven weeks. It goes like this.

די ערשטע הפטורה זאגט דער אייבערשטער צו די נביאים, נחמו נחמו עמי. The Eibershter says in the first Haftarah to the נביאים, \"You comfort the Yidden.\" זיי זאלן טרייסטן די יידן, that the נביאים should comfort the Yidden. עקדם קומט די ענטפער פון Knesset Yisrael אין די צווייטע haftorah, so the second haftorah starts with words which the Yidden answer to the נביאים, ותאמר ציון עזבני ה'. So, ציון, the Yidden say, \"Hashem, hey, you drop you left me.\" אז א נחמה דורך די נביאים איז ביי זיי כלו עזבני ה'. The fact that you're giving me through the נביאים, we don't want you Why don't you do it yourself, they told the Eibershter. \"You, you, you left us.\" זיי ווילן א נחמה זאל קומען נישט דורך נביאים נאר פונעם אייבערשטן אליין. They want it should come not from the נביאים, from Hashem Himself. בשעת די נביאים גיבן איבער דעם אייבערשטן אין די דריטע הפטורה אז עניה סוערה לא נוחמה. So, now, the third haftorah, it starts over the words that the Yidden are not comforted. That's the that's the message that the נביאים give to the Eibershter. They say first haftorah is the message of the נביאים to us. Second haftorah is we tell the נביאים we're not happy, we don't want this. The third haftorah is that the נביאים take our message and come and give it to the Eibershter, that we're we're not satisfied. זאגט אויף דעם דער Eibershter אין דער פערטע haftorah, so the Eibershter says in the fourth haftorah, \"אנכי אנכי הוא מנחמכם, yeah, I Myself will do it.\" אז ער נעמט אן זייער תביעה, he accepts our claim, און ער אליין טרייסט, and He Himself comforts them. פארעמט שחוזר קומען די פינפטע און זעקסטע הפטורה, and now comes the fifth and sixth haftorah, which are רני עקרה לא ילדה and קומי אורי כי בא אורך. און דאס זענען נחמות וואס דער Eibershter אליין זאגט צו די, these are the two נחמות. And why it is true Because the אייבערשטער, אנכי אנכי הוא מנחמכם, twice אנכי. I, I will give you. So the next two haftarot actually tells what the נחמות are. און דער ענטפערט Knesset Yisrael און די זיבעטע haftarah comes the seventh haftarah, when the Yidden answer, שוש אשיש בה', oh, we're happy with the Eibershter. איצט, נאכדעם וואס דער Eibershter אליין טרייסט זיי, רני עקרה and קומי אורי, after the אייבערשטער comforts us with these two haftorot, with these two things, שוש אשיש בה' תגל נפשי באלוקי, now we're happy with the אייבערשטער. The אייבערשטער בעצמו, we're happy with the אייבערשטער himself. That's the Abudraham. לכאורה איז נישט פארשטאנדיק, it's not understood. The אייבערשטער, ידע הכל וידע עתידות, the אייבערשטער knows everything, knows the future. האט ער מלכתחילה געוואוסט אז די נחמה דורך די נביאים וועט נישט נתקבל ווערן ביי אידן. So, he knew that the נחמה through the נביאים would not be accepted. און ער אליין וועט זיי מנחם זיין, at the end will be, anyway, he will have to do it himself. אלא וואס האט ער מיט זיינע נחמות געווארט, כביכול? Why did he have to wait with giving his נחמה ביז די אידן וועלן קומען מיט א טענה אז עזבני ה' וה' שכחני? The אייבערשטער was going to happen anyway. So, why wait, come send in the נביאים and then and then finally, go מלכתחילה and give them his נחמה. נאר עפ״י הנ״ל איז דאס מובן, now we understand it. וויבאלד אז דאס מאמרס קומט נאך דער ירידה גדולה ביותר פאר תשעה באב, we're talking now a time that comes right after Tishah B'Av which is the greatest, greatest ירידה, קען דעריבער זיין אז אידן זאלן זיך באגנוגענען מיט די נחמה דורך די נביאים, it would have been possible that the Yidden would accept the נחמה of the נביאים, ובפרט, noch אז עס איז א נחמה בכפליים, especially double, נחמו נחמו עמי, twice. אבל דעמאלט מיינט עס, if that would happen, if the Yidden would be satisfied, it would mean אז אידן נעמען אן די פורעניות אלס עונש וקללה, רחמנא ליצלן. It means that Yidden would accept that the קללה is a קללה, and since the קללה is a קללה, דערפאר איז מספיק די נחמה פון די נביאים, so the נביאים would comfort the קללה, און נישט אז די פורעניות גופא איז פֿאַרבארגן א חסד נעלה. It wouldn't show in any way that they know that in the in the קללה there is a hidden a great חסד וואס קומט פונעם אייבערשטן אליין. It comes from the אייבערשטן אליין. So, that's what it would have happened. וויבאלד אבער אז נאך די נחמה פון די נביאים טענען אידן אז עזבני ה' וה' שכחני, but what happened b'foal? The Eibershter sent a נחמה through the נביאים, and the Yidden claim, \"No, no, that's no good. We don't want it. Hashem left us.\" אז נישט נאר איז דאס פאר זיי נישט מספיק, not only is it not enough for them, נאך מער, עזבני ה' וה' שכחני, they claim that means that you left us, וואס דער באווייז אז ביי אידן, claiming this shows אז אידן וויסן און פילן אז די פורעניות ירידה איז נאר א חילוף, which shows that Yidden know that this is really from עצמות. Cuz if the Eibershter If with Yidden would accept the נביאים, which is not from עצמות, that means that they don't realize that the יסורים were עצמות. By asking the Eibershter, \"We want you,\" it means that we know it's from עצמות, so, please, come come to us. So, now it shows that they realize that this is not a חילוף. אז באמת זיינען די חסדים אמכוסים, they're hidden חסדים. דערפאר טענה'ט זיי בנוגע די נחמה דדיע נביאים, that's why they complain about the נחמה the נביאים. נישט נאר איז דער גילוי אפנים איז דאס נישט נאר איז דער גילוי נישט דאס איז דער גילוי אפנים ווי דער כוונה פון גלות. This is not They claim, \"Eibershter, we don't This is not what we want. You gave us a גלות, and the גלות is יסורים. יסורים comes from עצמות, so the end has to be that we have to connect to עצמות. What are you doing when you want to comfort us for the גלות and bring out the good part, so you're sending נביאים? That's not עצמות.\" פונעם גודל הפורעניות, since it's such a big punishment, איז מוכרח, that proves אז דא זיינען חסדים נעלים ביותר, shows that there are very high חסדים. אזעלכע חסדים ונחמות וואס קענען קומען נאר פונעם אייבערשטן אליין. These are חסדים come from עצמות himself. So, they have to go through So, they had to go to the process of the Yidden saying it, not, but saying it, they have to another The Eibershter says, \"I want to give you myself. But I want to give you myself after you realize that the yisurim come from me. So, I gave you through the navi testing them to see what will they do.\" And they said Had they said, \"Fine, we get the nechama,\" then, okay, you're satisfied because you didn't realize that this is really atzmus, so you are satisfied with not with atzmus. But now that you complain, now you know it's atzmus, so it comes to you. They couldn't be satisfied with it. They still felt like a like a klalah, in a sense. That means that they're still feel the klalah is a klalah. Now, we're going to get compensated. און די הכרה וידיעה גופא, knowing this, רופט ארויס דעם גילוי, that itself brings out this giluy. דער אייבערשטער איז מסכים צו זייער טענה. The Eibershter, like I said, \"You're right.\" He agrees. אז די נחמה דורך די נביאים איז נישט מספיק, the nechama through the neviim is not enough. עניה סוערה לא נוחמה, that we are not satisfied. און ער ברוך הוא אליין זאגט, and the Eibershter himself says, אנכי אנכי הוא מנחמכם, \"I myself am going to comfort you.\" ווי עס וועט זיין בשלימות, that this is going to be this נחמה בשלימות in the גאולה האמיתית והשלימה, וואס דאמאלט וועט מען זען בגילוי, ועיני בשר will see physically with our eyes די חסדים פונעם אייבערשטן בטוב הנראה והנגלה. Amen. Sounds like what We have to go through this process on an on an individual level to go with a seven-step process in order to come to understand of what became to you. Whatever it is, chas v'shalom, Yeah. Yeah. Yeah. Yeah. First, have it and then you realize that, and the Eibershter has to give you one way and then you ask him that. Yeah. Yeah. that we have You've been learning Torah. Oh, it's great. It's okay. But you still feel bad about it for you. But, yeah. This just שיחה פון תשכ״ו. I remember that farbrengen. Yeah. '66. Oh boy. That's great. All right. I didn't