Tzemach Tzedek writes concerning the histalkus of the Alter Rebbe, נאך א באשרייבן בקיצור after he writes in short, די טלטולים וואס דער אלטער רבי האט דורכגעמאכט. The טלטולים the Alter Rebbe had to go through, the the the the hardships he went through אנטלויפנדיק פון די צרפתים. What happened? He ran away from the Napoleon, from the French. Cuz he was against him, he was for Russia. And he ran away and they came to Lyadi when he, as soon as he left. And he traveled and traveled for months till he found a place that didn't even, wasn't even settled yet. So he explains, ביז צו זיין אנקומען אין דארף פיענע, till he came to this village, this little village called Piena. And the Tzemach Tzedek writes, he came there ערב שבת וישלח תקע״ג. Friday פרשת וישלח תקע״ג. So he writes, after he writes all that, he writes, אז מוצאי שבת קודש פרשת שמות. Just like this year, it was Sunday, so מוצאי שבת פרשת שמות. כ״ג אור לכ״ד טבת. כ״ג, the שבת was כ״ג, like this year. And the night, מוצאי שבת, is כ״ג אור לכ״ד. ע״ג. אה? ע״ג. ע״ג. That's what, that's what, yeah. כחצות שעה י״א, around, close to 12. 10:30, close, about 10:30, which, about 15 minutes before, which basically, with Sonnen, it was about 10:25. Yeah, that's where he takes the lashon. נשבה ארון הקודש, it says, the holy ארון was captured. מאור ישראל משיח השם, the light of Yidden, משיח השם, was taken away from us. Okay, this is how the Alter Rebbe, the Tzemach Tzedek describes the histalkus of the Alter Rebbe. So yadua we know, אז אלע מועדי השנה, that all the Yomim Tovim, all the special dates of the year, ויש לומר על דרך זה ימי צדיקים, so similar to that is the dates that have to do with צדיקים. ממילא, אויך ימי הלידה וימי הילולא פון צדיקים. Therefore, the birthdays and the yahrzeit of צדיקים. האבן א שייכות צום תוכן פון דער פרשה אין תורה וואס מען לערנט דעמאלט. Must have a connection to what the parsha talks about, the parsha that we read at the time of the histalkus. על דרך איך פארא שטאנדיק פון דער תורה ווארט, the Torah vort of the בעל הילולא we understand from the ווארט, the Torah vort that the Alter Rebbe said. מן אלטער רבי'ן, מען דארף לעבן מיט דער צייט מיט דער פרשת השבוע. We

have to live with the parsha. So live the parsha, so whatever happens has to do with the parsha. ובעניננו, so applying it to what we're talking about, means like this, הגם אז די הסתלקות מן אלטער רבי'ן איז געווען אור לכ״ד טבת, so really when is the yahrzeit? כ״ד. So really, it was at night towards כ״ד. וואס איז דורכגעפאלן אין יום א׳ פרשת וארא. That year, כ״ד טבת was Sunday, and it was already פרשת וארא. דאך, נו, aber דער Tzemach Tzedek האט זיך נישט באנוגנט מיט אן צייכענען בלויז דאס מאט פון אור לכ״ד טבת. The Alter Rebbe, the Tzemach Tzedek did not, it wasn't sufficient for him to write He could have written it was אור לכ״ד טבת. און אפילו נישט מיטן טאג פון וואך, מוצאי שבת קודש. He could have written אור לכ״ד מוצאי שבת. נאר ער גיט אויך צו, אז ס'איז געווען מוצאי שבת דשמות. He adds it was מוצאי שבת of שמות. What he's trying to bring out here is that this histalkus must have a connection to שמות. און נאך מער, even more, ער איז מדייק, ווי דער שבת קודש שמות איז געווען כ״ג. He gives the date of Shabbos. שמות, כ״ג טבת. מזה פארא שטאנדיק, we understand, אז די הסתלקות האט א שייכות אויך ובעיקר צו פרשת שמות. It definitely has a shaychus to וארא also, because it happened to be פרשת וארא. But what we see is connected, and even more than פרשת וארא, בעיקר to פרשת שמות. ובפרט, אז די גענויע זמן הסתלקות איז געווען, ווי דער צמח צדק שרייבט, כחצות שעה י״א.

Especially when the exact moment of histalkus was about 10:25, which he says, which was, which was before chatzos. וואס בנוגע כמה דינים וענינים, האט דאס כידוע די שעה'ס מוצאי שבת קודש פאר חצות א שייכות צו שבת. Shabbos, we know we have many דינים. הלכות, like someone who says קריאת שמע על המטה, we don't say תחנון if you say קריאת שמע על המטה before חצות. So, we see that it's related before. So, the הסתלקות was before חצות, איז ממילא באזונדער באווייז, it's an extra proof, אויף דער שייכות פון דער הסתלקות צו פרשת שמות דאווקא. So, the הסתלקות connects to Shemos. This year it's exactly that way. 50 years ago was also that way. שבת מברכים, yeah. But he doesn't write that. So, 50 years ago, שנת תקע״ג, when the Rebbe made the whole shturem was the same thing, it was also מוצאי שבת. And this year is also מוצאי שבת. So, 10:25 is the exact time of the הסתלקות, and it's פרשת שמות. So now, let's see what the connection between Shemos and Alter Rebbe's הסתלקות. דער תוכן פון פרשת שמות איז, what's the תוכן of the פרשת שמות? גלות ושעבוד מצרים. The גלות and the hardships of being in מצרים. He explains, דאווקא שמות. In the פרשיות was פאר שמות, ויגש, ויחי. הפרשיות before שמות, ויגש, ויחי, which also talks about מצרים, רעדט זיך וועגן דער זמן פון פאר שעבוד מצרים. It was all before before the שעבוד, before they have to work hard. הגם ס'איז שוין געווען די ירידה קיין מצרים, they came already to מצרים, but before the שעבוד. ומאמר חז\"ל, like חז\"ל say, כל זמן שהיה אחד מהם קיים, as long as one of the שבטים were alive, לא שעבדו המצריים בישראל, the מצריים didn't make the Yidden have the שעבוד. So that's the פרשה before Shemot. לאידך, the פרשיות וואס נאך שמות, you look at the פרשה after Shemot which is פרשת וארא, ובא, הגם אזויכעס זיי ווערט גערעדט וועגן די תקופת השעבוד פון די יידן אין מצרים, it talks also about the time when the Yidden were with the שעבוד, פאר דעס וועגן זעט זיך שוין אן אין פרשת וארא די צייכנס of the התחלה of the גאולה. In Parashat Vaera already speaks the signs of the beginning of the גאולה, the אותות ומופתים that the Eibershter had shown in the מכות, and the מכות what he had already brought that we see the miracles Hashem did and the מכות already is in Parashat Vaera. איך the שעבוד גופא is אנגעווארן גרינגער. The שעבוד itself was easier. And נאך מער, more, חז\"ל זאגן, חז\"ל say, אז בראש השנה בטלה עבודה מאבותינו במצרים. Even though they went out middle of Nisan, six months before already they stopped working, or not, so definitely even in Parashat Vaera, because some of the מכות in Parashat Vaera were already six months before, so in Parashat Vaera we learn already about the stopping of working. על אחת כמה וכמה פרשת בא, וואס דארט דערציילט וועגן the גאולה בפועל, פרשת בא talks about Yidden went out of מצרים. Again, in פרשת שמות, פאר די פרשת שמות וזה תוכן פון דער גאנצע סדר וואס שטייט פון פרטים in the גרויס פון קושי השעבוד. In Shemot we learn details of how hard the שעבוד was. Wie still דערציילן, in סוף of the סדר, it comes to the end of the סדר, what does it tell us? אז פרעה גוזר געווען, תבן, תכבד העבודה על האנשים, make it even harder for them. And ווי אזוי אפילו Moshe Rabbeinu had טענות to the Eibershter, even Moshe Rabbeinu had complained to השם, מאז באתי אל פרעה הרע לעם הזה, from when I came you made it worse. So we see what Shemos is. And it can be, מ'קען מסביר זיין, בדרך אפשר, the שייכות פון די הסתלקות פון אלטע רבי to פרשת שמות. This explains the connection between פרשת שמות to the histalkus of Alter Rebbe. Why? Because the month three is, the histalkus of the Alter Rebbe is געפינען זיך in galut. The Alter Rebbe, when he passed away, he was in galut, he wasn't home. כלשון Tzemach Tzedek, כלשון of the Tzemach Tzedek is, כשברחו מהצרפתים, when they ran away from the French, ויהיו מטולטלים עד ביאתם לפנה, from when he ran away till night was metultal, metultal means he wasn't in a set place, he wasn't settled, was in galut. And by the אלע פרטי הפילטוב היסורים werden beschrieben in a בריוו פון Mitteler Rebbe. There's a letter from the Mitteler Rebbe where he describes all the tzaros the Alter Rebbe had during all this time. Exactly how it happened, that he ran away. Huh? Says here where it's printed. See? Note 2. Beis Rebbe and Sefer Hatoldos. Beis Rebbe, who is that, his brother? Yeah. Is that when is that when he ran back to get his slippers? Yeah, yeah. First he ran out, not he ran, he sent a shaliach back. He went away, and he told them to get to then then make sure to take everything away. And then what happened on the on the way already, he sent someone back. He says, 'Go make sure that there's nothing.' Then he came back, they found one slipper. Then he said, 'Put the house on fire.' Why? Because Napoleon was ready to come in, and Napoleon himself was a מכשף. And he, the second he came in, the first thing he asked, 'Where is the house of the rabbi?' And he ran there and he saw it's up in flames. He sent out a message, 'You're going to give a reward anybody who has any cheftz, any object that belonged to the Alter Rebbe.' Because if he'd have something of the Alter Rebbe, he'd have a hold on him. And the Alter Rebbe was his arch enemy, בגשמיות and ברוחניות. בגשמיות also, the Alter Rebbe sent spies, had his chasidim, mainly Reb Moshe Meizels was a spy for the Russian army against he got himself a job working for the army of the French, and he would give over the secrets to the Russian army through the Alter Rebbe. Reb Moshe Meizels. Yeah. Cuz what happened was that he was there, and as he's sitting, the generals in the room, he had gotten himself a job as a translator, and he was sitting and working in the office, and the generals were sitting on the floor over a map to see what to do with the next attack. And as they're sitting and he's and he's paying attention and he makes himself look like he's busy, the door gives a slam open, Napoleon walks in. That's how he used to go, you didn't get He walks in, looks around, and he sees a strange person there. Right away he became suspicious. So he runs over to him, 'You're a spy!' And then he puts his hand on his heart to see if

his heart is banging. No, it was Reb Moshe Meizels, was chasid. And Reb Moshe Meizels said, 'The alef beis of chasidut is מוח שליט על הלב.' So that Alef beis of Chassidus saved my life because I controlled myself. Cuz really he said I'm a spy, and he was a spy, he should have gotten very nervous. So Napoleon said, he asked him, 'What are you doing here?' So he told him, 'I am a' to get a job, whatever, said, \"Let him go.\" And this was all then, because the Alter Rebbe was, so he was the archenemy of Napoleon, he was fighting him, and he wanted to destroy the Alter Rebbe. So the Alter Rebbe ran away, but when he ran away he stopped in different cities, different שטעטלעך, and he had צרות צרורות. Some places he had to stop, and the goyim in that little village were attacking, not attacking them, made fun of them and didn't let them stay, and they had all kinds of problem, the Alter Rebbe. And finally Napoleon, yeah. Came to Ladi? Yeah, Napoleon, they conquered parts of Russia and Napoleon followed him, so finally they to Ladi, the Alter Rebbe saw that he's going to conquer Ladi, so he ran away. But the Alter Rebbe wrote, the Mitteler Rebbe wrote the Alter Rebbe told him clearly that even though he's going to have great nitzchanot, he's going to have victory after victory, and with the Alter Rebbe this was the worst thing, he's going to come and he's going to conquer Moscow and that's going to be a מפלה and there he's going to fall. Exactly what happened. He conquered Moscow, came into Moscow, and there he wanted to, he came into the Kremlin, took over the Kremlin, and then he thought and then so, anyway so the whole the story is the part from then he stayed there, that's when the Russian army regrouped and became, and the ikar is that it became cold. It became cold, and when it was cold, so then the army, the French were not ready for the cold and they couldn't fight and they later, later, that's when they Napoleon later, they sent him to an island, exile. Anyway, so he says that we know that he was, bottom line is that when he passed away, bichlal he was in galus, not at home, with all the tzaros. So this fits to the parsha, which is the parsha of galus. איז ידוע וואס דער בעל הילולא שרייבט וועגן ענין פון די הילולא והסתלקות, we know what the Baal Hahilula, the Alter Rebbe writes concerning הסתלקות, אז דעמאלטס איז אן עלי' למעלה כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד כל ימי חייו, that on this day when a person, tzaddik passes away, all the good deeds he did throughout his life get together and they all go up l'maalah. דאס ווערט נתגלה ומאיר בבחינת גילוי ממעלה למטה בשעת הסתלקות. And that גילוי has an effect down here l'matah when he passes away. And it says not only the actually time when he passes away, but every year, when that happens again, it redoes it itself. דער בעל, יעדע געשעעניש איז דאך בהשגחה פרטית, everything is השגחה פרטית, מכל שכן וכל שכן אזא זאך, a thing with a צדיק ונשיא הדור, certainly something with a tzaddik and a nasi. איז פֿאַרשטאַנדיק אז דאס וואס דער אלטער רבי'ס הסתלקות איז געווען אין גלות, so we understand that the fact that his histalkus was in גלות, דאס א באווייז, איז דא א קשר און פנימיות'דיקע שייכות צווישן די מעשים, תורה און עבודה פון בעל הילולא, that there must be a connection between the מעשים of the Baal, of the Alter Rebbe, which was gathered together on the day, must have, וואס עס איז אן עלי' און נתגלה ומאיר בשעת הסתלקות, which shines at the time of histalkut, must be connected מיט דער מעלה פון דער עבודה בזמן הגלות דוקא. Must be connected to something with the specialty of galut. און דערפון איז אויך נישט אויסגעווארן אין גשמיות, אז די הסתלקות איז געווען אין גלות כפשוטו. It must have a connection to galut, because that's what's in the parashah that deals with galut, and that's the reason why בגשמיות he was in galut, because everything בגשמיות by the tzadikim is because of the ruchniyut. So the bottom line is there must be a special connection between this, the avodah, the derech of the Alter Rebbe with galut. ויש לומר, the Rebbe adds another point here, אז דאס איז אויך דער טעם וואס דער לעצטער חג הגאולה פון י\"ט כסלו, the last י\"ט כסלו, וואס דער אלטער רבי געפראוועט בחייו חיותו בעלמא הדין, that he celebrated while he was still alive, איז געווען אין גלות סמוך צו זיין הסתלקות. It was in the place where he passed away. וואו מיר האבן פריער די דברי הצמח צדק, the Tzemach Tzedek writes, איז די ביאה צו פיענע געווען, the Tzemach Tzedek wrote when did he get to פיענע? ערב שבת וישלח. וואס דאס איז געווען פאר י\"ט כסלו. י\"ט כסלו is always וישב. The Friday וישלח. But it's before י\"ט כסלו. פאר וויבאלד, so why תאקע did the Oybershter make that י\"ט כסלו should be in galut? So it fits to what he said before that his avodah is connected to galut, as he will explain. But he explains, why י\"ט כסלו? י\"ט כסלו, דער ראש פון חסידות, איז די נקודה התיכונה פון מעשים, תורה ועבודה פון בעל הילולא, we all know that the main point of the Baal HaHilula No, no, many years! How many years, 14 years. So they were celebrating. They were celebrating, sure! But the last one was in galut. Because י\"ט כסלו we know that's the main point of the Alter Rebbe. Why? Because י\"ט כסלו is connected to הפצת המעינות, that's when he is, and that's the Alter Rebbe, the inyan of chassidut. But דאס איז פארבונדן מיט מעלת עבודה בזמן הגלות כנ\"ל, that the avodah of the Alter Rebbe is connected to galut, and Yud Tes Kislev is the main expression of the אלטער רבי'ס עבודה, דערפֿאַר איז אויך זיין לעצטער י\"ט כסלו, so therefore, his last Yud Tes Kislev, what does that mean, the last Yud Tes Kislev? וואס דאס מיינט במילא די העכסטע עלי' פון די יענע עליות בתקופת חייו בעלמא הדין. In other words, the last Yud Tes Kislev, because every year definitely it goes higher and higher. So the highest level of Yud Tes Kislev of the Alter Rebbe, and this is the last one, why do we know it's the last one? וויבאלד אז כל זמן כל שנה ושנה יורד ומאיר אור חדש מחודש שלא היה מאיר עדיין מעולם. Every year a new So if the last Yud Tes Kislev is the biggest אור from before. So that's why Yud Tes Kislev the last Yud Tes Kislev was געווען in galut. Because the Alter Rebbe's inyan is galut, and Yud Tes Kislev is his inyan. And therefore he was in galut. און נאך מער, in the selfsame galut sort which געווען being his histalkut. In Yud Tes Kislev he was in the same galut place where he was מסתלק, Weil דעמאלט שטייען אלע זיינע מעשים ותורתו ועבודתו בתכלית השלימות. Because when you're מסתלק, everything's bishleimut. And that's why that's the place where his Yud Tes Kislev was passed away. Now, דערווייל he didn't explain anything. If you say we must say it's connected with the inyan of galut. And mimeila all this fits. What's What's the maalah of galut? Or what's the pshat that the Alter Rebbe is connected to galut? What's the inyan So we have to understand what's galut, and that's the inyan of פרשת שמות. And then we'll go to connect it to the Alter Rebbe. It's just geulah. What? It's chassidus that's It's avodah. It's the yeah, with the avodah of galut. ס'איז צו פארשטיין להבין וביאור בענין הנ''ל Let's we'll understand it after we explain what we said before, that the tochen of פרשת שמות is galut and שיעבוד מצרים. Let's first explain what we said before, that the whole tochen of פרשת שמות is galut and שיעבוד מצרים. And he explains what he means. שערעפט וויל נאר אז א נאמען פון א סדרה איז דוקא איז דער אינהאלט פון די גאנצע סדרה. We know that the Rebbe It's a Rebbe shita. Most people don't understand that, that the name of a sederah expresses the whole tochen of the sederah. And most people think and what they say is true, but they don't know the second half, that the reason that sederah has a certain name is like the first few words of the parashah. So we call the parashah by the sederah by the name of the first few words. But there must be more to it. And the Rebbe's reasoning is just because it happens to be the word, if this is a name and we know a name of something represents what it is, it must be more than that. And the Rebbe has a re'iyah. One of the re'ayot is פרשת נח and פרשת תולדות. If it's because of the first words, so then אלה תולדת נח should be called תולדות. And אלה תולדת יצחק should be called יצחק. Because this is first, so תולדות is first, so נח is first should be תולדות. And the second one you can't call תולדות again, so you'd call יצחק. Why is it the opposite? Obviously, because the parashah talks about נח and this parashah talks about יצחק. So now that we're saying that the name of a sederah represents the whole meaning of the סדרה, is this פארשטאנדיק in our inyan? So in the Parashat Shemot don't understand it. דאס וואס דער ווארט שמות האלט זיך לכאורה הפך פון דער ענין פון גלות מצרים. We explain that the whole metziut the whole inyan of Shemot is galut, shi'bud. The word Shemot is the opposite. Why? Weil, number one, Chazal זאגן מיר פריער דעראן Chazal say, על כל זמן שהיה אחד מהם קיים מאותם שירדו למצרים, as long as one of the people who came to Mitzrayim was still alive, לא שיעבדו מצרים בישראל. They didn't make him shi'bud. קומט דאך אויס, אז דער ענין פון שמות בני ישראל הבאים מצרימה האט גארניט געלאזט דעם שיעבוד מצרים. How does the parashah say? These are the names of the people who came to Mitzrayim. The names of the people who came to Mitzrayim are the names which represent not to allow the shi'bud, because as long as they were not shi'bud. Rashi says no. It says Levi and then it says This is a different מאמר Chazal. All 70, no? All 70, this מאמר is the all 70. It is all 70, yeah. Because there is There's many levels. We learned about that last time. Many levels. One is when Yaakov died, one is when Yosef died, one is when Levi died. And then there's a new level here, Serach, no? that when Serach, okay, she was left she stayed the whole time. But when not one of the 70 in fact, it says, כל כל זמן שהיה אחד מהם קיים מאותם שירדו למצרים. So number one, that itself shows that the name שמות, שמות בני ישראל הבאים מצרימה, is the opposite of galut. And here we're saying it's the name of the סדרה, which its whole inyan is galut. Number two, עכ''פ די באזונדערע הדגשה פון דער ווארט שמות גופא. Even the word Shemot itself, the meaning of the word, וואס דער אויבערשטער האט זיי נאך האט זיי נאכאמאל געציילט בשמות. What is it, אלה שמות בני ישראל? The אויבערשטער counted the Yidden by their names. איז דאך געווען, Rashi רש''י זאגט, להודיע חיבתן. What does Rashi say? Why does he mention the names again? Don't we know the names? It says in the previous parashah. Vayigash it says who went to Mitzrayim. So Rashi says, because when you love something you count it by his name, you repeat his name. די Rashi זאגט, להודיע חיבתן. וואס איז דער הפך פון גלות וקושי השעבוד פון יידן. The אויבערשטער's love to the יידן doesn't express itself in galut. So if it expresses the love of the אויבערשטער to the יידן, so how does that fit with the galut? זאגט וועלכע ס'איז דער עיקר תוכן הבא שאינו בפרשה. And number three, there's a Midrash that says, די שמות זענען גאר, כמאמר חז''ל, על שם גאולת ישראל נזכרו כאן. The Midrash says these names are mentioned, it shows in the Midrash, how every one of these names is connected to the geulah. So the word שמות, the bottom line is from all angles is the opposite of galut, and here it's and it's the name which represents the תוכן of the whole Parashat Shemot. וביאור הענין, ס'איז ידוע דער עילוי דער עבודה פון זמן הגלות באשטייט אין דעם, We know that the maalah of galut is וואס דוקא דעמאלט ווערט אנטפלעקט דער כח המסירת נפש פון א יידן. In galut that's when the כח המסירת is revealed, וואס נעמט זיך פון בחינת יחידה שבנפש, עצם הנשמה. Mesirat nefesh comes from the עצם הנשמה. When do you see it? In galut. וואו דער כח פון יחידה שבנפש, עצם הנשמה, דריקט זיך אויס דוקא דארט, און אין דעם מצב וואו ס'פעלט דער באנעם און הרגש אין אלקות פון די כחות הגלויים פון דער נשמה. When is the נשמה, the עצם הנשמה revealed? As long as you feel other things, you don't get your עצם. When you feel a love to the אייבערשטער, when you feel, then it's not, then it's all גילויים we call it. But when there is no גילוי, that's when you have the עצם. און די התקשרות באלקות איז דעמאלט ניט על ידי די כחות הגלויים, ס'איז פון עצם פון א ייד. The התקשרות of a ייד to the אייבערשטער is not because of כחות הגלויים means the revealed thing, it's through learning and davenen and understanding. When you have that, don't have עצם הנשמה. So there, like it says: who has more connection to the פשיטות, to the simplicity of the אייבערשטער? אנשים פשוטים. A person who is not an איש פשוט doesn't have that פשיטות. Baal Shem Tov said that the פשיטות פון an איש פשוט reaches into פשיטות עצמות אין סוף. שפל, שפל רוח. Yeah, not only, because he doesn't have, he feels not and entirely שייכות. און דערפאר, אין יענעם זמן ווען דער בית המקדש איז קיים, the time the בית המקדש was, און אלקות איז מאיר בגילוי, אלקות shined, איז עיקר, די עיקר עבודה פון יידן געווען מיט די כחות הגלויים. The main avodah of יידן was not from the mesirat nefesh. זיי האבן דערהערט אלקות יתברך אין די כחות פנימיים, אין שכל ומידות, they realized Hashem in their שכל and in their מדות. ובאלד עס איז אן עבודה של טעם ודעת בהרגש, it was something they served Hashem with understanding and with feeling, איז דעריבער ניט נירגש אין דער עבודה דער כח פון יחידה, so the יחידה שבנפש, the עצם is not felt. אך בזמן הגלות, ווען דער אור אלקות איז בהעלם והסתר, in גלות when the godly light is hidden, אותותינו לא ראינו the pasuk says, we do not see any miracles of השם, ולא ידענו עוד, but we know nothing, און עס זענען דא העלמות והסתרים ונסיונות אויף דער עבודה פון תורה ומצות, we have concealments and we have all kinds of tests and coverings and hardships against keeping תורה ומצות, דוקא דען, only then, ווען און ווייל ס'פעלט די ווירקונג פון די גלוידיקע כחות פון דער נשמה, when there is no gilui of נשמה in a גלוידיקע way, so דאס גופא and only because of that, ווערט מעורר דער כח פון יחידה שבנפש, that's when the koach of יחידה שבנפש is מעורר, צו שטארקן זיך אויף די שווערקייטן און נסיונות, to overcome the hardships and the נסיונות of קיום התורה ומצות, ווייל ס'איז אנ'עצם התקשרות פון יידן צום אייבערשטן, because it's an עצם התקשרות, which is brought out in the fact that you see you could have a, it doesn't sound like, a kal shebekalim, a person who is not even frum, but at a certain point he comes and he is moser nefesh. And you want him to worship עבודה זרה or to convert to Christianity, he'll give up his life. Why? This guy doesn't care about the Eibershter. מה ראיה, he doesn't keep Shabbos. Because then it's a point where the עצם הנשמה is מעורר, and עצם הנשמה is no seichel, beyond seichel. Could that be even in the time of the בית המקדש? Could it be even in the time of the בית המקדש? Yeah, it is, we can show it happened a certain time. But in galus, it's a steady avodah. Not, yeah, steady avodah. Yidden had hardships, in the time of the בית המקדש didn't have hardships. It could happen also a guy was caught, so that, you know what, that moment by this guy is galus. Because they mention the kedoshim, two brothers who were killed in time of בית המקדש. Yeah. No, so that happens. I mean it doesn't say not, but what is the general avodah of Yidden? So at the time that you're suffering, that's not the the the giluy of יחידה שבנפש, right? It's overcoming the suffering, or realizing that, in other words, saying that כחות הגלויים they're not revealed with seichel and so but but you're in galus, so therefore you're suffering, but that's it's not the suffering itself, it's the the result of how you deal with the suffering, that's how the יחידה שבנפש comes out. In other words, No, the giluy look, it's not the suffering, the העלם והסתר in אלקות. Right, well so that's a suffering, isn't it? That's a tzaar, that's the galus, I mean you have to deal with No, he is talking about the hardships of galus. And you don't see אלקות and and it's not Well, isn't that in a sense suffering? Yeah, yeah, but it doesn't mean that because you So the tzaar of that Yes. brings out a greater No, not the tzaar of not having אלקות. brings out a greater No, no, it's not like that you don't see גילוי אלקות, that touches you. So that Yeah, yeah, but that that could happen also, that the tzaar of not having a גילוי אלקות How else does an hardship brings out עצם הנפש, but not necessarily, it could be just No, if a goy comes and wants to hurt you, and says don't That's a tzaar right there. No, but when he tells you don't learn Torah, that brings out more of עצם הנשמה. Well, that's a tzaar at that moment. Yeah, but you're saying it's a tzaar that it's not after the tzaar, the רוחניותדיקע צער of not having Torah, it's the fact that he doesn't let you keep learn Torah, so he doesn't let you learn Torah brings out more. You see it pashut, that the Yidden who were in Russia, the mesirat nefesh they went, the same people when they came to America, they weren't at the same level. There they daven and learned a lot more than this, and here he came, oh, free country, you can do what you want. It slacked up, I mean I'm not saying they didn't. Well you have to be able to overcome the suffering, in other words. Yeah, yeah. to see that it's in order, so that the יחידה should Yeah, yeah, yeah, yeah. should come out. Now that's the You see, it comes out by itself. Here's another, you can't it's The matzav brings it out. Unless you have מידת השתוות. The matzav of העלם, the matzav of העלם והסתר brings it out, because the nefesh is always fighting the העלם. But if there is כוחות הגלויים it has nothing to fight. But when there is no גילוי, so then so the nefesh fights it. און דאס איז געווען דער ענין פון גלות מצרים, און גלות בכלל. דאס איז גלות בכלל. וואס דאס, דורך דעם איז געקומען צום אויסדרוק די עצמיות'דיקע התקשרות פון אידן צום אייבערשטן. Through galut became revealed the the essential connection of a Yid to the Aibershter. און דאס איז געווען די הכנה צו מתן תורה. That's why גלות מצרים was the preparation for מתן תורה. Why? וואס איז די תכלית פון מתן תורה? Because what is the goal of מתן תורה? צו ממשיך זיין אלוקות אין דברים גשמיים, to bring אלוקות in גשמיות'דיקע things, וואס זאלן זיין תחתונים, which are low, which means don't have גילוי אלוקות. און דורך תורה ומצות זאלן אויך זיי ווערן א דירה לו יתברך. So through Torah u'mitzvot the gashmiyut, the תחתונים will become a דירה לו יתברך. וואס דאס, דורך דעם דריקט זיך אויס דער עצם פון תורה. The עצם פון תורה is more felt when you do with gashmiyut. If a person doesn't get involved with gashmiyut, only with ruchniyut, you don't have the real real thing of of מתן תורה. So this is the inyan of מתן תורה, so what's the hachana to מתן תורה? The same idea: galut where you have the hardships, which is not סתם תחתונים, תחתונים שבתחתונים שבתחתונים, and nevertheless you have the גילוי אלוקות, the the neshamah, that's the הכנה to מתן תורה. דער, איבער דעם וואס ער בויט א ביאור איז א מעלה... איז די מעלה פון די מציאות פון א גלות. What we said before, the מעלה of גלות, אז הגם ס'לייכט נישט דער אור אלוקי בגילוי, even though Hashem's, the light of Hashem is not בגילוי, און דאך ווער... ווערט דוקא דעמאלט נתגלה דער עצם הנשמה, and nevertheless the עצם הנשמה comes when there is no גילוי, איז מרומז אין דעם ענין פון שמות. That's hinted in the word Shemos. What's the Shemos? Shemos means names. אין די שייכות פון א נאמען צום מענטשן, וואס טראגט דעם נאמען, when we talk about the connection between the name and the person who has the name, געפינט מען צוויי קצוות, we find two extremes. פון איינע זייט זעט מען אז דער בעל השם מצד זיך אליין, we know that a person with the name, for himself, נויטיגט זיך אין גאנצן נישט אין קיין נאמען. Doesn't need a name. מ'נוצט עס נאר ווי א מיטל אז א צווייטער זאל אים קענען רופן. What's a name for? For somebody else to be able to call him. דאס הייסט אז דער נאמען איז לכאורה בלויז אן אויסערליכע זאך בערך פונעם מענטש. It's a so such a superficial thing a person compared to the person. Person doesn't need a name, he can live without a name. First by himself he doesn't need a name. It's only for other people should call him, other people should refer to him. דערפאר קען מען פון א נאמען נישט האבן קיין באגריף אין דעם מהות פונעם מענטש וואס רופט זיך מיט דעם נאמען. You can't know You call him by a name, and from the name you'll know who the guy is? וואס ראיה, עס זענען פאראן מערערע מענטשן מיט דעם זעלבן נאמען, you have many people with the same name, בעת זייער מהות קען זיין הפכדיק מקצה אל קצה, they could be complete opposite characteristics. ווייל דער שם שפיגלט נישט אפ דעם מהות פונעם בעל השם. The name doesn't show the מהות of the person. נישט ווי דאס איז אין דעם ענין פון אור, וואס שפיגלט אפ דעם מאור. It's not like something that shines, light that shines, from the light that shines you could tell what the מקור, what the source of the light is. און פון מציאות האור קען מען האבן א השגה אין דעם מאור. You know the מאור. You could tell if this is a light from a candle, like a light from the sun, or a light from a from a bulb. You could tell because this is an extension of the light. The name is not an extension of the person. Such a superficial part. פון דער צווייטער זייט, aber on the other hand, איז ידוע we know אז דער נאמען פונעם מענטש האט א שייכות צום עצם האדם. We know the name is connected to the עצם of the person. ער איז העכער פון די כחות הגלויים, higher than all his other כחות. און די הוכחה דערויף, the proof, אז מ'רופט א מענטש ביי זיין נאמען גיט ער זיך א ווענד און א קער בכל עצמותו. When you call a person by his name, the whole person turns around. What is wend? Wend, wendt zich. Turns around. Yeah. גיט זיך א ווענד. It means he he He Turn. Turns, yeah. א ווענד is is is he connects to you. I mean he turns to you. Like when somebody faints That he's going to say probably also. You call his name און נאך מער, ווען א מענטש חלש'ט, Rachmana litzlan, when a person faints, וואס דאס מיינט, what does it mean he faints? אז די חיות הנפש איז אין א מצב פון התעלמות און איז אפגעצויגן פון גילוי בגוף. Why did he faint? Because the חיות that's supposed to give him, make him active and is left him, so it's not בגילוי. So how do you wake him up? ווערט דער מענטש דערמונטערט דורך דעם וואס מען רופט אים ביי זיין נאמען. You could wake him up, revive him by calling him by his name. Story about, is that the Alter Rebbe, the זיידע? Yeah, the Tzemach Tzedek, yeah. און דאס איז א באווייז, that shows אז דער שם האט א קשר גלייך אין דעם עצם חיות הנפש. It shows it has to do with the עצם חיות. דערפאר האט ער בכח צו ממשיך זיין די חיות צוריק אין די כחות הגוף. That's why he can bring the חיות back. Because what's the פשט he fainted? He didn't die. The חיות didn't leave, ela mai, it went back to the source. Now if you're going to do something to get the חיות back, you have to reach into the מקור. Because if you don't get into the מקור, it's not there. And what's the מקור? The עצם הנפש. So by calling by his name, you reach into the עצם הנפש to bring out the חיות, that means that a name is connected to the עצם הנפש. און דער ענין איז א מעלה אין שם לגבי, and in this way, שם is greater than אור. Before we said a מעלה in אור, that through אור you can see the מאור. This is a מעלה in שם, וואס כאטש פון אור קען מען וויסן דעם מאור, from אור you can know the מאור, פונדעסטוועגן איז אור נישט ממשיך דעם עצם המאור, אור doesn't bring the עצם המאור, but שם does bring the עצם הנפש. דאס הייסט, this is just the bottom line, אז דער עצם פון דעם אדם דריקט זיך אויס דווקא דארט וואו עס איז עכט נישט קיין גילוי'דיקע שייכות צום מענטש. Where is the עצם? In something that you do not see a connection. Like you said before, the first side is that a שם has no connection to the person, and דווקא in something that has no connection, that's where you see the עצם. אזוי ווי מיר האבן גערעדט פריער, this fits to the, like we said before, the מעלה פון עבודה בזמן הגלות, אז דער עצם פון א ייד ווערט נתגלה דווקא אין א מקום בהעלם והסתר בזמן הגלות. When is the עצם of a ייד נתגלה there? Just like a שם. So now we see the connection between the word שם, שמות, to גלות. על פי כן איז אויך מובן דער קשר צו די מעשים תורתו ועבודתו פון בעל ההילולא מיט דער פרשה שמות און ענין פון גלות. Now, based on how we understand what גלות is and what שמות is, we'll understand the connection to the Alter Rebbe. The Alter Rebbe inyan we said is connected to galut, that's why he passed away in galut, the last histalkut was in galut, and he passed away Parashat Shemot of galut. What's the inyan? Why? Cuz ידוע, א קשר צו די בחינת יחידה פון נפש, נפש האדם, we know, just like there's this level of יחידה in the person, the נפש, אזוי אויך איז פאראן בחינת יחידה אין תורה. Torah also has יחידה, which is תורת החסידות. און דער עיקר גילוי פון בחינת יחידה פון תורה איז אין חסידות חב''ד. חסידות גופא, where is the main giluy? In Chabad. היות בעל ההילולא האט מגלה געווען, like the אלטער רבי, וואס מגלה און אראפגעטראגן תורת החסידות אין הבנה והשגה, ועל ידי זה צו דורך דעם צו קענען פועל זיין אויך אויף נפש הבהמית חלק בעולם. By bringing down חסידות into the שכל, Chabad, now you're able to even be megaleh godliness in your seichel, in your נפש הבהמית, ביז צו מהפך זיין זייער מציאות מן הקצה אל הקצה, to change it from one extreme to the other. על דרך דווקא אין דעם דריקט זיך אויס דער עצם פון פנימיות התורה. Davka in חסידות חב''ד, when you have it all the way down in Chabad, that's the etzem of פנימיות התורה. That's why the Berditchever said benoge'a the Alter Rebbe: מיר האבן אלע געגעסן פון איין שיסל, און דער ליטוואק האט צוגענומען די פארכאשקע. We all ate from one bowl, and the ליטוואק, the Alter Rebbe, took away the סמעטענע, took away the cream. What does that mean? What's the cream? The fat. What's fat? So it's explained in חסידות: fat is the etzem. Shemen is the etzem. Shemen is the essence, because everything, you can get shemen out. Anything that you'll squeeze, you'll get oil. Squeeze this wood, a table, if you squeeze it enough and you have the machine, it'll come out a drop of oil. A drop of oil, that is the etzem of everything. So he said that the Alter Rebbe took the fat, took the etzem. And the Rebbe explains in another place why the Alter Rebbe called the Baal Shem Tov the zayde. Wasn't his zayde, it was his רבי'ס רבי. But he called him zayde, the Alter Rebbe, father's father. Why? Cuz it's a difference between the connection of a talmid to a rebbe and a child to a father. A talmid to a rebbe is connected only in what he learns. A child to a father is עצם. The Alter Rebbe wanted to show that his המשך to that Baal Shem Tov is the עצם. So it fits. So where's the עצם? Because he's the only one that spoke litvish, he came from Litah. Yeah, he spoke Yiddish like we speak, not like the poylishe, he spoke litvishe yiddish, and he came from Litah. He's the only one, everyone else came from He came, yeah. Which city did he live in before? I mean, he came from a litvishe city, yeah. And he spoke litvish. Always told this over that the first מוצאי יום כיפור that the Alter Rebbe was by the Maggid, he came over to the Maggid and he said to him, \"gut yom tov.\" We say מוצאי יום כיפור, \"gut yom tov.\" So the Maggid says, \"Who told, how did you know you're supposed to say gut yom tov?\" And he explains, it doesn't mean we know you say gut yom tov, but he said the Baal Shem Tov always used to say \"git yom tov.\" מוצאי יום כיפור he used to say, \"gut yom tov.\" So when he said gut yom tov, so he thought because you heard that the Baal Shem Tov, so who told you that? Cuz the Baal Shem Tov always spoke poylish. Like the poylishe, like the ungarishe. And the Alter Rebbe spoke I don't know, I don't know. No, why gut yom tov, no. Why gut yom tov? No. I don't know, a chiruk and a, that's a shuruk. I don't know. No, why on מוצאי יום כיפור דווקא גוט יום טוב? Right, that's what the Alter Rebbe answered him, that by me, I always say gut yom tov. But בנוגע by the Baal Shem Tov, why did he say that after that? Anyway, dos heist, it means like this: כשם עס האט זיך פריער גערעדט ביי מענטש, just like we spoke by the person, אז די התגלות פון יחידה עצם הנשמה איז דווקא ווען די כחות הקדושה זענען אין א מצב פון העלם והסתר, just like by the ייד, when does the עצם הנשמה come out בגלוי? Davka when there is no גילוי, when there's העלם והסתר על אלוקות, אזוי אויך בנוגע בחינת יחידה אין תורה, same thing when we talk about the עצם of תורה, אז זי ווערט נתגלה דווקא דאן ווען זי דארף אויפטאן אין די מדרגות התחתונות נפש הבהמית חלק בעולם. The part of Torah that has To affect the lowest part. The part of Torah that has to affect a העלם והסתר'דיקע thing, that's where you have the עצם. Where the פסק is from בעל ההילולא, כל ענין החסידות לשנות טבע מדותיו. כל ענין החסידות is to change your מדות. That means chassidus is not stam an עפארכסידיקע זאך, it's to affect all the way down your bad מדות. דאס איז די נקודה משותפת פון מעשי תורתו ועבודתו פון בעל ההילולא און די מעלה פון עבודת בזמן הגלות. Now we see the connection. The common denominator between the עבודה דאלטע רבי, which כ\"ד טבת was the גילוי, because that's when he passed away, and ענין of galut. In beiden tut sich die התגלות פון בחינת יחידה דוקא in a ort wo es ist חושך און גילוי. In both of them we see how the עצם is נתגלה because there is no גילוי אור, because there is העלם והסתר. Davka and that's in both, sei בנוגע די תורה, די מדרגה פון אלטע רבי, because it's chassidus, and sei בנוגע די ענין of galut, because that's what galut is. Sie, it's ידוע that the מדרגה and עבודה פון בעל ההילולא is מרומז in his name, Shneur Zalman. Shneur is מלשון שני אור. Two lights. Zalman is אותיות ל' זמן, the same as ל' זמן. In beiden nemen tezamen drickt zich in beiden nemen tezamen drickt nun is de חיבור פון שני אור mit Zalman. If you put the two names together, what does it show? There is שני אור in זמן. What does that mean, the ביאור in them? שני אור means, what does it mean two אור's? Which are the two אור's? De Baal Shem Tov had gesagt wegen dem Alter Rebbe, Baal Shem Tov said about the Alter Rebbe, that he will belichten the welt with the zwei lichte keiten. To light up the world with two lights. The ליכט פון תורת הנגלה, and the ליכט פון תורת הנסתר, the light of נגלה and light of נסתר. And the here Baal Shem Tov spoke about the Alter Rebbe? Yeah. He said it. When the Alter Rebbe was born and when he was three years old. Came to at the upsherin. And not only that we have two lights, but they are one word. The name Shneur in halacha, is written as one word. Und der אופטוב פון שני אור in ein wort is, when you put it in one word, by dem Alter Rebbe is gewesen the שלימות'דיקע חיבור פון נגלה ונסתר, wie sie werden geworden אחד ממש. By the Alter Rebbe, because other people, you have נגלה, נסתר. Some learn נגלה, more, the גדול ישראל. Some נסתר. There were some that learned נגלה and נסתר, but they didn't connect them. They had the shiur in נגלה, had shiur in נסתר. But the אלטע רבי mixed them both together, made it into one Torah. That's שני אור together. That's actually part of the When? Sunday morning. Oh, no. No, I'm going to just take the halachah in the אלטע רבי's Shulchan Aruch, and and show the אלטע רבי's Yeah, I told him the title is wrong. People No, no, they told me when they saw the title, I told him that it's going to people are going to this they're going to think I'm going to describe the דרך of the אלטע רבי. That's not what I'm doing. Because that's not what we made up. So, I I said to him, what could be the worst? People ask for their money back, so, Where where is this Sunday morning? Well, this Shabbos we have this big farbrengen and this thing. Sunday in yeshivah, they're having like a I don't know what you call it, symposium, a יום עיון, different speakers, and it's going to be live on on internet, and So, I might might come Huh? Yeah, yeah, people should be there. No, that's other sefarim. No, okay. But we see in this like you see by the Rebbe, you see By the Rebbe you see even more, by the Tzemach Tzedek by the Rebbe you see even more. Yeah, but by the אלטע רבי also. What the koach of them is gekommen der פאר was er hat ממש gewesen ממש ממשיך ומגלה gewesen dem עצמות התורה. Why was he able to take the two and put it together? Lichorah, each one is a separate דרך. This is דרך הפשט, this is דרך הסוד. How does it become together? He told you why, because it's יחידה שב תורה. And וואס איז העכער פון אלע גדרים פון העלם און גילוי, it's higher than העלם and גילוי. Und der פאר, he is בכח צו מחבר זיין beide אורות, נגלה ונסתר דתורה. By the כלל, the Rebbe explains in different sichot. Just like in neshamah we have nefesh, ruach, neshamah, chayah, and then you have the highest level, yechidah, we have in Torah peshat, remez, derush, sod, and what's the fifth darga? Chassidut. And just like yechidah is higher than all four, and connects them all, yechidah of Torah, which is דרך החסידות, connects them all. Which it says in the Shem Havayah, the same thing, you have י-ה-ו-ה. So, you have four letters of Shem Havayah, and then you have, and this is the קוצו של יו״ד. That's the highest דרגא, and that's higher than the and on. Yeah, yeah, but it started with the Alter Rebbe, because he is the מכה. Und das hat er mamash gewesen, לזמן, that's for the second name. What's לזמן? What's פארבונדן מיט עולם, זמן is the world. And עולם, מלשון העלם. That's heißt, even in a נידעריקע וועלט זאל לויכטן שני אור. The Alter Rebbe made that in the lower part of the world should shine the two lights, the חיבור פון beide אורות, the connection of both sides. Und deimolt davka kommt der גילוי פון בחינת יחידה שב תורה. Davka when it's in zman, like you said before, When do you have the gilui of the עצם? When there's a העלם of the עצם. So that's why שני אור, when is the שני אור, which comes because of the יחידה of Torah? לזמן! גערעדט פריער, אז דער גילוי פון בחינת יחידה איז דאווקא מדריגות הכי תחתונות, when do you have the גילוי יחידה? Davka in the lowest מדריגה, in an ארט וואס איז נישט קיין כלי צו גילויים, a place where there's no גילויים. In Chassidus it actually brings a mashal to this. That it's easier to put your foot into hot boiling water than your head, cuz your head is more sensitive, it's more gilui, so it can't handle things of mesirat nefesh, and davka your foot which there is no gilui, that's where you can go mesirat nefesh, that's when It's a mashal. גערעדט פיל מאל, that I spoke many times, that the תכלית הכוונה, אז די ענינים פון שלמעלה מהשתלשלות, פון די כוחות האדם, זאלן קומען בגילוי, און אין פנימיות אויך אין די כוחות פון מענטשן. Bichlal we said, we're saying now that there's a higher דרגא, the יחידה. But the תכלית is that the יחידה, when it you bring you mamash the יחידה, it should shine in the כוחות הגלויים. It's not just that you mamash משל is like we said mesirat nefesh is יחידה. So what happens? The guy had mesirat nefesh, let's say, גילוי יחידה. And let's say, Baruch Hashem, you get saved, he goes and says he's ready to go give his life for the Eibershter, and he's saved. The כוונה is not that he should give him finished with the יחידה. Now that גילוי, the יחידה that you had, now it should affect your כוחות הגלויים, נישט נאר אין א העלמ'דיקן אופן ווי בזמן הגלות, it should be give, that you should bring out the גילוי. Far vos is there a מעלה in the עבודה בזמן הגלות? Even though there's a מעלה in גלות, וואס דעמאלטס ווערט נמסר און עס גילט פנימיות יחידה שבנפש, and death when the יחידה שבנפש is נתגלה, דאך aber the תכלית פון גלות is the גאולה וואס קומט נאכדעם. The גלות is not for גלות, it should be the גאולה, that comes after the גלות, און דורך דעם and through the גלות. דאס הייסט אז דער גילוי פון בחינת יחידה פון זמן הגלות, זאל מאיר זיין אויך אין די כוחות פנימיים פון מענטשן, that now that יחידה that we got should shine in the כוחות פנימיים, אזויגס זיי זאלן דורכגעדרונגען, ווערן דורכגעדרונגען פון עצם הנפש, is also have to have the עצם הנפש. ויש לומר בדרך אפשר, אז דאס איז דער אויפטו פון בעל הילולא אין תורת חסידות חב\"ד. This is the chidush of the בעל הילולא, of the Alter Rebbe, in חסידות חב\"ד, אז עצם פנימיות התורה, וואס איז העכער פון השתלשלות, פון טעם ודעת, the עצם of פנימיות which is higher, און וואס ער קען לכאורה גענומען ווערן בלויז בקבלה ואמונה, since it's higher than שכל, you only could take it with with אמונה, זאל אויך דאס אראפקומען בנגלה ובאהשגה אין חב\"ד שבנפש. That's the Alter Rebbe Chassidus Chabad. You take Chassidus Chabad, which is bound with the עצם הנפש, and what's he doing? עצם הנפש means that it's higher than seichel, and he's bringing it down into seichel. That's what Chabad, what your seichel should understand. און דורך דעם פועל'ט זיין אויך אז זיינע מדות, so this פועל's on מדות, ha? השתנות המציאות. Yeah, טבע המדות. Yes, אזוי זאל, und dann später werden mit ahavah veyirah, it's supposed to bring it to ahavah veyirah. You know, Chassidus Chabad has two parts: on one hand it's Chabad, seichel, but חסידות גופא says, וידעת היום, ידיעה, should be wise, והשבות אל לבבך, to bring to the מדות. The whole Chassidus Chabad, so cuz sometimes we learn in מאמרים and שיחות that Chassidus Chabad is main thing to understanding אלוקות, seichel, other מאמרים it says the main thing is it should פועל on the מדות. They're both true! הכוונה is you should have the proper שכל פועל on the מדות. ודאס איז מרומז in that what the הסתלקות is gewesen מוצאי שבת קודש, אור ליום א' דפרשת וארא. You said before that emunah only doesn't affect in change in מציאות, so just like emunah you're you're Right, right, yeah. sort of against the whole idea, And nevertheless, you you you do it. That's all. but nevertheless you do, but here it's Here it changes, yes. So now he says connection, before he explained the whole connection to Shemos, why did the Tzemach Tzedek write Shemos to Shemos, but the bottom line is after all it was Vaera. So since it was Vaera, it had to be connected to Vaera also, so now we know connection to Vaera. Aber Vaera steht in the גילוי, the alter Tzemach Tzedek didn't write that, but then what why is it connected to Va'eira? Because we said the whole kavanah the maalah of galut, which is the maalah of the עצם הנפש, but the whole purpose of the maalah of the עצם הנפש to be poel on the giluy. That's why it's already Va'eira. דעמאלטס זיך אנגעהויבן רעדן וועגן דעם גילוי פון אני הוי'ה, דער ערשטע מאל רעדט דער אויבערשטער אני הוי'ה, פונעם עצמות ואין סוף, וואס איז ביז דעמאלטס נישט געווען לידי גילוי, it wasn't by giluy. Like Rashi says, לא נודעתי להם, במידת אמיתית שלי, to the Avot I didn't do it. Aber וארא אליינע, doch לשון ראיה, another, וארא, לשון ראיה, גילוי. דאס הייסט אז די בחינה מדרגה וואס איז העכער פון השתלשלות, which is Shemot, is אראפגעקומען בראיה בגילוי, באופן פנימי, כפי שהם נקבעים. And that's what we are getting at, the Alter Rebbe. What is it, לזמן? לזמן... It's another teitch of words like Zalmendik. Zalmendik, like Zalman, goes on לזמן, לזמן א ביאה. Good! The real zeman. The real... Yishar koach, yishar koach. We don't even have a minyan, but we don't forget about it either. No. So, boy, how do you make how does the Alter Rebbe make Chasidut, you know, being nigleh and nistar? I mean, I I understand in in in halachah, a lot of halachah is sort of based on Yeah, look at the Siddur. The Siddur, which is halachah, is also is also half Kabbalah, half Okay, that's what, but in Chasidut itself, You find Gemara in the Gemara No, all it says that that wine is red. Says about כי יתאדם, יין כי יתאדם. It says you shouldn't look for it, but davka, because it's דרכי אמורי, but there is a maalah in red wine, it says that. So what what would that mean like in Ein Yaakov if you go there, and always that we know to make, that the, to bring eyesight back from the stuff, the wine swipe under the eyesight, it doesn't say red like that? Right, right. Someone mentioned that there's a story with the Rebbe, red, and I said that I'd remember, and now we saw it tonight. Yeah. Scotch. That is not scotch. Put enough, put enough. No more public things. How do we do to get a bigger attendance? Bigger attendance for the sichot here. For the sichot here. Yeah.